Methali za adabu

Methali za adabu zinafundisha tabia njema: kuwakaribisha wageni, kuwaheshimu wazee na kufuata desturi za mahali ulipo. Zinaonyesha kwamba heshima haigharimu kitu na kwamba malezi mema huanzia nyumbani. Hutumika kuwaonya watoto na watu wazima wanaovunja taratibu za jamii.

86 methali6 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven

Methali 86, kwa mpangilio wa alfabeti.

Ada ya mgeni huonyeshwa njia.

Ni desturi njema kumwelekeza mgeni na kumsaidia asipotee.

Scheven 3195

Ada ya mja, hunena: mwungwana ni kitendo.

Pia Ada ya mtumwa hunena: mwungwana ni kitendo. · Mungwana ni tendo.

Methali hii ya zamani inalinganisha mtumwa na mwungwana; inafundisha kwamba ubora wa mtu hupimwa kwa matendo, si kwa maneno.

Scheven 3196

Adabu ni ustaarabu.

Tabia njema ndiyo kipimo cha mtu aliyestaarabika.

Scheven 3197

Adabu si adhabu, faida yake yaonekana mtoto akuapo.

Hutumika kumweleza mtoto kwamba kanuni za tabia njema zitamfaa atakapokuwa mkubwa.

Scheven 3198

Ajaye apige hodi.

Mgeni hapaswi kuingia nyumbani mwa watu bila kubisha hodi na kukaribishwa.

Scheven 3199

Ajaye bila ya kadi huondoka pasi na kuaga.

Aliyekuja bila kualikwa mara nyingi huondoka bila heshima wala kuaga.

Scheven 3200

Ajaye usimchungulie.

Mgeni anapofika usimkodolee macho wala kumchunguza; mpokee kwa heshima.

Scheven 3201

Ajialikaye hujichukulia kiti.

Pia Ajialikaye mwenyewe ajitafutie kibaba.

Anayejialika mwenyewe asitarajie kuhudumiwa; awe mnyenyekevu na ajitegemee.

Scheven 3202

Akipaza sauti kakasirika; akibwata kachoka.

Husemwa juu ya mtu mwenye hisia zinazobadilika, ambaye hupiga kelele akikasirika na kunung'unika akichoka.

Scheven 3203

Anayekuja pasi na hodi, huondoka pasi na kuaga.

Mtu asiyejali adabu anapofika ataondoka pia bila adabu; tabia yake haibadiliki.

Scheven 3204

Anayewahi au achelewaye kwa mtemi huambua mzoga.

Anayejitokeza mapema mno au kukaa muda mrefu mno kwa mkuu hupewa kazi nzito; jua wakati wa kufika na wa kuondoka.

Scheven 3205

Asio adabu hajali wenzake.

Pia Asiye na adabu hajali wenzake.

Kukosa adabu ni dalili ya kuwadharau wengine na kutowajali.

Scheven 3207

Asiyefunzwa na mamaye, hufunzwa na ulimwengu.

Pia Asofundwa na nina, ulimwengu humfunda. · Asiyefunzwa na wazazi atafunzwa na dunia.

Mtoto asiyelelewa kwa adabu nyumbani atajifunza kwa machungu kupitia mapigo ya maisha.

Scheven 3208

Atambaaye na nyasi mtambulie ni nyoka.

Anayejificha na kutenda mambo kwa siri anapaswa kutiliwa shaka kuwa ana nia mbaya.

Scheven 3209

Fanya heshima kwa wazee hata kama si wako.

Kila mzee anastahili heshima, hata kama si mzazi au ndugu yako.

Scheven 3210

Farasi huenda kwa hatamu; punda huenda kwa mchapo.

Watu hutofautiana; wengine hutii kwa maelekezo ya upole na wengine mpaka walazimishwe.

Scheven 3211

Heshima ikivunjika ni yai limeanguka.

Heshima ikishapotea ni vigumu sana kuirejesha, kama yai lililovunjika.

Scheven 3212

Heshima kitu cha bure.

Pia Heshima ni kitu cha bure.

Kumheshimu mtu hakugharimu chochote, kwa hiyo usiwe bahili wa heshima.

Scheven 3213

Heshima kuheshimiana.

Heshima ya kweli ni ya pande mbili; ukitaka kuheshimiwa, waheshimu wengine.

Scheven 3214

Heshima si utumwa.

Kumheshimu mtu hakukufanyi kuwa mtumwa wake wala kukushushia hadhi.

Scheven 3215

Hewala si utumwa.

Kumkubalia mtu kwa adabu hakumaanishi kujishusha au kuwa mtumishi wake.

Scheven 3216

Hewalla! Haigombi.

Maneno ya adabu na shukrani hayaleti ugomvi; ustaarabu haugharimu kitu.

Scheven 3217

Jirekebishe kabla hujarekebisha wengine.

Kabla ya kuwakosoa wenzako, hakikisha tabia yako mwenyewe ni mfano mwema.

Scheven 3218

Jogoo hawiki ugenini.

Ukiwa ugenini usijitokeze kwa majivuno; wenyeji ndio wenye sauti pale.

Scheven 3219

Kaa mahali pakadiri yako.

Jua nafasi yako katika jamii na usijipandishe kupita kiasi chako.

Scheven 3220

Kaa vema.

Ni mausia mafupi ya kumtaka mtu ajiheshimu na kuwa na tabia njema.

Scheven 3221

Kama si kizuri usifanye, kama si kweli usiseme.

Epuka matendo mabaya na maneno ya uongo; tenda wema na sema ukweli tu.

Scheven 3222

Karibu ni mila, si kula.

Kuambiwa karibu ni ishara ya heshima tu; haimaanishi umealikwa kula.

Scheven 3223

Kawaida ni sheria.

Pia Kawaida ni kama sheria. · Ada ya nchi kwa wenyewe ni sheria.

Desturi za jamii zina nguvu kama sheria na zinapaswa kuheshimiwa na kila mtu.

Scheven 3224Soma maana kamili

Kila kisitwacho usikione.

Si adabu kuchungulia kitu ambacho wenyewe wamekificha.

Scheven 3225

Kiti cha mkewe si cha kukalia.

Usiingilie mambo yaliyo haki ya mwingine; kila mtu ana nafasi yake isiyoguswa.

Scheven 3226

Kitwitwi akishindwa kumwaga mgeni, anaugua wazimu.

Husemwa juu ya mtu anayetafuta visingizio vya kuvunja taratibu za adabu.

Scheven 3227

Kucha si kuogopa.

Kumheshimu mtu hakumaanishi kumwogopa.

Scheven 3228

Kufaa hakudhuru.

Hutamkwa na mtu anayejitolea kusaidia, akimaanisha kwamba kutoa huduma hakuna hasara.

Scheven 3229Soma maana kamili

Kuhukumu ni kujihukumu.

Unapomhukumu mwenzako, unaonyesha pia msimamo wako na kujiweka chini ya kipimo hichohicho.

Scheven 3230

Kuku anakula kadiri ya mdomo wake.

Kila mtu atende kulingana na uwezo wake bila kujikweza wala kupita kiasi.

Scheven 3231

Kuku jike haiwiki kwenye jogoo.

Mbele ya mkuu au mwenye mamlaka, mdogo hukaa kimya na kutambua nafasi yake.

Scheven 3232

Kusumbwana si mambo ya kiungwana.

Mtu mstaarabu hawasumbui wenzake wala kuwaletea shida bila sababu.

Scheven 3233

Lebeka si utumwa.

Kuitikia kwa adabu hakumaanishi kujipendekeza wala kujifanya mtumwa.

Scheven 3234

Mbwa hata awe wa kizungu, haachi kunusa vyombo.

Pia Mbwa hawachi kunusa vyombo.

Tabia ya asili ya mtu haibadiliki kwa urahisi hata akipata malezi mapya au hadhi mpya.

Scheven 3236

Mbwa kwa watu hasemi.

Ni busara kutojiingiza katika mazungumzo na mambo ya watu wengine.

Scheven 3237

Mchama ago hanyeli, huenda akauya papo.

Pia Usinyie kambi.

Usichafue mahali ulipofikia kwa sababu huenda ukahitaji kurudi hapo tena.

Scheven 3238

Mfuata sheria hujisaidia.

Anayefuata kanuni hujinufaisha mwenyewe kwa kuepuka matatizo.

Scheven 3239

Mgeni hawezi kuona mwezi.

Pia Mgeni haoni mwezi.

Mgeni hajui desturi za wenyeji, kwa hiyo awe mwangalifu kabla ya kutoa maoni.

Scheven 3240

Moyo wa kupenda hauna mithali.

Moyo unaopenda kwa dhati hauna kitu cha kulinganishwa nao.

Scheven 3206

Mshenzi ndiye asiyejua atokapo.

Mtu asiyejua asili na mila zake ndiye anayehesabiwa kuwa hana ustaarabu.

Scheven 3241

Mtasema mchana, usiku mtalala.

Usijisumbue na maneno ya watu; watasema kwa muda kisha watachoka na kunyamaza.

Scheven 3242

Mtoto wa kuku, kausha mdomo ule.

Hutumika kumhimiza kijana akue na kutenda kama mtu mzima.

Scheven 3243

Mtumwa mwelewa hafunzwi adabu.

Mtu mwenye akili hajifunzi tabia njema kwa kulazimishwa; huona mwenyewe kinachofaa.

Scheven 3244Soma maana kamili

Mtumwa mwenye busara ni azawao.

Methali hii ya zamani ya pwani inaonyesha mtazamo kwamba aliyezaliwa na kukulia mahali huzijua desturi zake kuliko mgeni.

Scheven 3245Soma maana kamili

Mwana mtumishi hula chake na cha mwenziwe.

Pia Mwana msikizi hula chake na cha mwenziwe.

Mtoto mtiifu anayekubali kutumwa hupata zawadi zaidi kuliko wenzake.

Scheven 3246

Mwana wa mbuzi afagia alalapo.

Pia Mwana wa mbuzi hufagia alalapo.

Hata mdogo hujua kusafisha na kuandaa mahali pake; usafi ni tabia ya kujifunza mapema.

Scheven 3247

Mwenye kurulama haoni haya.

Pia Mwenye kufuama haoni haya, kefu yule mwenye kuangalia.

Mahitaji ya mwili ni ya kawaida, lakini ni aibu kumtazama mtu aliye katika hali ya faragha.

Scheven 3248

Mwiza, mwiza si utumwa.

Kukubali kwa upole hakumaanishi kuwa mtumwa; heshima si unyonge.

Scheven 3249

Mwungwana asiye ari kama ng'ombe asiye na pembe.

Mtu asiyejali heshima yake wala ya wengine hupoteza hadhi, kama ng'ombe asiye na pembe.

Scheven 3250

Mwungwana hanuni kwa mashavu, hununa moyoni.

Mtu mstaarabu haonyeshi hasira au uchungu wake hadharani; huvumilia kimya na kujitawala.

Scheven 3251

Nashikilia ukale ambapo hapana budi.

Huonya watu wasiziache desturi za zamani bila sababu ya lazima.

Scheven 3252

Ndege mwigo hana mazoea.

Mtu anayeiga tabia za wengine kila mara hana msimamo wala utamaduni wake mwenyewe.

Scheven 3253

Ndiyo, ndiyo, jua lako, usijue ya mwenzako.

Shughulikia mambo yako mwenyewe na usijiingize katika ya wenzako.

Scheven 3254

Ni lipi lisilo nduguye na mwamu wake?

Kila tendo lina malipo yake; ukimtendea mtu ubaya, nawe utatendewa vivyo hivyo siku moja.

Scheven 3255

Nilimwona mnyama katika makundi, kenda kamwegema; kanipiga pindi.

Usijilazimishe kwa mtu usiyemfahamu; huenda akakugeuzia mgongo.

Scheven 3256

Salamu za mabeberu ni pembe.

Watu wenye nguvu na kiburi hukutana kwa ushindani badala ya salamu za amani.

Scheven 3257

Shitaka kwa nyani au kwa ngedere hukumu moja.

Watu wa aina moja hutoa uamuzi uleule, kwa hiyo kumpelekea yeyote kati yao hakubadilishi matokeo.

Scheven 3258

Shukrani si utumwa.

Kumshukuru mtu hakukufanyi duni; ni ishara ya tabia njema.

Scheven 3235

Sionje haramu kwani ni kama sumu.

Usijaribu hata kidogo jambo lililokatazwa, kama uzinzi, kwa sababu linaharibu kama sumu.

Scheven 3259

Tabia ni ngozi ya mwili.

Pia Tabia ya mtu ni kia cha mwili.

Tabia ya mtu ni ngumu kubadilika kama ilivyo ngozi yake.

Scheven 3260

U mwana u kamange we?

Hutumika kumkemea mtu asiyesikia maonyo wala kuona haya, kama punje isiyolainika ikipikwa.

Scheven 3261

Uchafu wa ndugu hautapishi.

Mtu huvumilia makosa na udhaifu wa ndugu zake bila kuwachukia.

Scheven 3262

Ujinga huo wa kuacha kinywa kutia puani.

Hukemea tabia isiyo ya adabu mbele ya watu; kanuni za jamii lazima ziheshimiwe.

Scheven 3263

Ukenda kwa wenye chongo, vunja lako jicho.

Pia Ukenda kwa wenye chongo, nawe vunja lako jicho. · Ukenda kwa mwenye chongo, nawe fumba lako jicho. · Ukikaa mji wa mwenye chongo, nawe vunja lako jicho.

Ukifika kwa watu wengine, fuata mwenendo wao badala ya kujionyesha kuwa bora kuliko wao.

Scheven 3264

Ukienda Pemba, uvae kilemba.

Ukifika mahali kwa ugeni, jipambe na kuenenda kwa desturi za wenyeji.

Scheven 3265

Ukienda Rumi, fanya wafanyavyo Warumi.

Popote uendapo, heshimu na kufuata mila za watu wa huko.

Scheven 3266

Ukienda usiage, ukirudi u mgeni wa nani?

Ukiondoka bila kuaga wenyeji, utakosa mtu wa kukukaribisha utakaporudi.

Scheven 3267

Ukikaa na simba, vaa ngozi ya mamba.

Ukiishi na watu hatari au wakali, jiandae na kujikinga ipasavyo.

Scheven 3268

Ukila pamwe na namiri, igiza zao desturi.

Unapokaa na watu fulani, iga desturi zao ili uelewane nao.

Scheven 3269

Ulimbwende una ungwana.

Kujipamba vizuri kunahitaji ustaarabu, ladha njema na uwezo.

Scheven 3270

Umekaa kama ngawa, kwani huna mazoea.

Husemwa kwa mtu anayejitenga na wenzake na kukosa uchangamfu wa kushirikiana nao.

Scheven 3271Soma maana kamili

Usichekelee mbwa kuchutama, hujui ukao wake.

Usimcheke wala kumhukumu mtu kwa tabia ambayo ni ya kawaida kwake.

Scheven 3272

Usikichekee kicheko cha mkwe.

Uhusiano na wakwe unadai staha; usimdhihaki mkwe hata katika mzaha.

Scheven 3273

Usiwe joka la mndimu, hatundi hatikizi watundao.

Usiwe mtu asiyetumia kitu wala kuwaacha wengine wakitumie; ishi na uwaache wengine waishi.

Scheven 3274

Usiwe kidoa cha kuharibu nguo za wenzio.

Usiwe mtu anayeharibu sifa ya kundi kwa wivu au tabia mbaya.

Scheven 3275

Uungwana haufai, bora ni ndarama.

Methali hii inalalamika kwamba siku hizi mali huthaminiwa kuliko heshima ya ukoo au tabia njema.

Scheven 3276Soma maana kamili

Vijana hawana hekima, hisana wala kupendana.

Vijana bado hawajajifunza busara, wema na upendo; wanahitaji kufundishwa.

Scheven 3277

Wakinzani hawavunjiki.

Daima watakuwepo watu wanaopinga; usitarajie kuwanyamazisha wote.

Scheven 3278

Wananchi wakila panya, ule panya.

Ukiwa kwa watu wa mahali fulani, kubali na kufuata desturi zao.

Scheven 3279

Waweza ukae, huwezi ondoka.

Mwenyeji anaweza kumwambia mgeni abaki, lakini si adabu kumfukuza.

Scheven 3280

Endelea kusoma