Methali hizi zinahusu maisha ya pamoja: familia, majirani, marafiki na makundi ambayo mtu huandamana nayo. Zinafundisha kwamba mtu hujulikana kwa wenzake, kwamba umoja huleta nguvu, na kwamba upweke na marafiki wabaya huleta madhara. Hutumiwa kumshauri mtu achague wenzake kwa busara na kuwathamini jamaa na majirani.
198 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 198, kwa mpangilio wa alfabeti.
"Sitaki" haviwi nongwa, vikachongea na watu.
Ni maelezo ya upole ya mtu anayekataa kitu hadharani, akiomba kukataa kwake kusiwanyime wenzake.
Afukuzwaye hukimbilia agoni.
Mtu anayefukuzwa mahali pamoja hutafuta hifadhi kwa watu wengine.
Ajikunaye ni awashwaye.
Anayejishughulisha na jambo kwa bidii huwa na sababu au shida inayomgusa yeye.
Akaaye karibu na moto huandaliwa mwanzo.
Aliye karibu na wenye mamlaka au chanzo cha neema hufaidika kabla ya wengine.
Akili kubwa-kubwa hufikiri mamoja.
Watu wenye busara mara nyingi hufikia mawazo yanayofanana.
Akina kuku mtegemeo wao mmoja.
Watu wa daraja au hali moja hutambulika kwa tabia zao zinazofanana.
Alaye maiti, na yake italiwa.
Anayefaidika na mali ya waliokufa ajue kwamba siku yake ikifika, mali yake nayo itachukuliwa na wengine.
Amfuataye mwivi huogopewa kuwa mwivi.
Mtu huhukumiwa kwa tabia za marafiki anaoandamana nao.
Amletae nyoka nyumbani akili zake hazimo kichwani.
Ni upumbavu kumkaribisha nyumbani kwako mtu au kitu cha hatari.
Anayekataa shangwe ni mchawi.
Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba anayekataa kujumuika katika sherehe za wenzake hutiliwa shaka na jamii.
Anayekataa wengi ni mchawi.
Inaonyesha mtazamo wa jamii kwamba anayejitenga na wenzake hushukiwa kuwa na nia mbaya.
Anayekunyoa vibaya ndiye wako.
Mara nyingi madhara humjia mtu kutoka kwa watu wake wa karibu.
Apendaye upweke ni mchawi.
Jamii huwatazama kwa shaka wale wanaopenda kukaa peke yao bila kuchangamana na wengine.
Asali na shurubati hayana moja ladhati.
Vitu vinavyofanana kwa utamu havina ladha sawa; kila kimoja kina upekee wake.
Asiye mwamana haaminiwi.
Pia Asiye amini haaminiwi.
Mtu asiyewaamini wengine wala kuwa mwaminifu naye hataaminiwa.
Asiyekujua hakuthamini.
Mtu asiyekufahamu hawezi kutambua thamani yako wala kukupa heshima unayostahili.
Asiyenijua haifai nimjue.
Kujaliana kuwe kwa pande zote mbili; asiyenijali sina sababu ya kumjali.
Baa hukutia mtu wako.
Majanga mengi humfikia mtu kupitia watu wake wa karibu.
Baba na mtoto mwanaume: mama na mtoto mwanamke.
Watoto mara nyingi hufuata nyendo za mzazi wa jinsi yao na kuwa karibu naye zaidi.
Bora kujenga madaraja kuliko kuta.
Ni bora kuwaunganisha watu kuliko kuwatenganisha.
Boriti ina mwandamizi wake.
Pia Kila boriti ina mwandamizi wake.
Jambo moja likitokea, jingine la aina hiyo hufuata; mambo hayaji peke yake.
Cha kichwa kitamu, na cha mkia kitamu.
Ukimkubali mtu au kitu, kubali sehemu zake zote, si moja tu.
Chema changu kiwi chako.
Kinachomfaa mtu mmoja kinaweza kumletea mwingine madhara.
Chetu si changu, usitumaini cha mwenzako.
Mali ya pamoja si yako peke yako, wala usitegemee kilicho cha mwenzako.
Dalili mbaya hukupeleka pabaya.
Ukifuata mwongozo au rafiki mbaya, utaishia mahali pabaya.
Dawa hufuata kidonda.
Ufumbuzi wa tatizo hutegemea aina ya tatizo lenyewe.
Doa usoni huonekana kwa kioo.
Ili kujua udhaifu wako, unahitaji wengine wakuonyeshe.
Epuka maovu nayo yakwepuka.
Ukijiepusha na mambo mabaya, nayo hayatakufikia.
Fuata kondo! Fuata kondo! Dunia haifuatiki.
Kuiga mitindo ya maisha ya wengine hakuna mwisho, kwa kuwa dunia haiwezi kufuatwa yote.
Fuata maji yaendako.
Kubaliana na mwelekeo wa wengi badala ya kushindana nao.
Fuata mto uone bahari.
Ukifuatilia dalili kwa uvumilivu, utafikia ukweli au ufumbuzi unaoutafuta.
Fuata nyuki ule asali.
Jiunge na watu wanaofaa ili nawe ufaidike na mema yao.
Furaha hukolea mkiwa wengi.
Furaha hukamilika pale inaposhirikiwa na wengine.
Gome la udi si la mnukauvundo.
Kuishi na watu wenye adabu hakulinganishwi na kuishi na watu wenye tabia mbaya.
Gurudumu chuma – reli chuma.
Mtoto hufanana na mzazi wake, kama gurudumu na reli vilivyo vya chuma kimoja.
Haifai kutia embe lenye kuoza katika maembe mazuri.
Mtu mbaya akiwekwa kati ya watu wema huweza kuwaharibu.
Hakuna chawi aliyekiri kuwa mi chawi.
Mkosaji mara chache hukubali kosa lake waziwazi.
Hakuna lisilo nduguye ni kama ngozi na mfupa.
Pia Hakuna kisilo nduye.
Kila kitu kina mwenzake kinachokifaa, hivyo kila mtu atampata mwenzi wake.
Hata katika kundi mtu anaweza kuwa peke yake.
Kuzungukwa na watu wengi hakumwondolei mtu upweke wa moyoni.
Hawaachani kijibwa na mtwawe.
Watu wenye maslahi ya pamoja hushikamana wala hawaachani.
Heri jirani karibu kuliko ndugu mbali.
Pia Alla, alla, jirani kama ndugu mli kule.
Jirani aliye karibu ndiye msaada wa haraka wakati wa shida kuliko ndugu aliye mbali.
Hujui ginsi anavyokula mtu, je utampa chakula katika jani?
Usimhudumie mtu kwa dharau kabla ya kujua tabia na mahitaji yake.
Ila ya kikwapa kunuka pasipo kidonda.
Husemwa juu ya mtu anayepuuza kurekebisha kasoro ndogo zinazowakera wenzake.
Jana hufufuka leo wakati mwingine.
Mambo yaliyopita mara nyingi hujirudia katika siku za baadaye.
Jasho ya mbwa haipiti manyoya yake.
Shida zako zibebe mwenyewe bila kuwasumbua wengine.
Jicho haliwezi kuangalia, pua inalia.
Mmoja akiumia, aliye karibu yake naye huumia pamoja naye.
Jicho haliwezi kujiona.
Mtu hawezi kuziona kasoro zake mwenyewe bila msaada wa wengine.
Jicho likiugua, pua inaugua.
Ndugu wa karibu huhisi na kuteseka pamoja mmoja wao anapopatwa na shida.
Jirani mwema ni bora kuliko rafiki.
Mtu anaweza kuishi bila rafiki, lakini jirani mwema ni wa lazima maishani.
Kaa na mwenye tabia njema, utashiriki ya heshima.
Ukiandamana na watu wenye tabia njema, nawe utapata heshima.
Kafiri akufaaye si isilamu asiyekufaa.
Mtu wa imani tofauti anayekusaidia ni bora kwako kuliko mwenzako wa imani moja asiyekujali.
Kapinga mwenda peke.
Anayekataa kushirikiana au kusikiliza ushauri huishia kuachwa peke yake.
Kidole kimoja kikiumia, vingine vyatoa damu.
Mateso ya mtu mmoja huathiri jamii nzima.
Kifaa kufanana tui na maziwa.
Vitu viwili vyenye manufaa vinaweza kufanana sana, kama tui na maziwa.
Kijumba cha shetani hakikaribiwi.
Jiepushe na watu waovu na mahali wanapokaa.
Kila chombo na faida yake.
Kila kitu na kila mtu ana manufaa yake mahali pake.
Kila kitu chageuka isipokuwa kitu kimoja tu.
Mambo yote hubadilika, lakini kipo kisichobadilika, kama tabia ya asili ya mtu.
Kila msafara na kiongozi.
Kila kundi au shughuli ya pamoja huhitaji kiongozi.
Kila mtoto ana koja lake.
Pia Kila kiboko na kivuko chake.
Kila mtu ana upendeleo na ladha yake, na haifai kumlaumu kwa hilo.
Kila mwamba ngoma, ngozi huivutia kwake.
Kila mtu hujitetea na kuvutia upande wake, hivyo msuluhishi asikilize pande zote mbili.
Kilima uzuri mbali, karibu kina majuto.
Mtu au kitu huonekana kizuri ukiwa mbali, lakini ukikaribia sana huziona kasoro zake.
Kiliomo mtamani ni mtama.
Pia Kichimo mtamani ni mtama.
Kilichochanganyika na kitu fulani hupata hatima moja nacho, kiwe kizuri au kibaya.
Kinachonukia kimeungwa.
Pia Kila kinachong'ara kimesuguliwa.
Kitu kizuri hakitokei chenyewe; kimeandaliwa kwa ustadi na juhudi.
Kipofu hasahau fimbo yake.
Pia Kipofu hasahau gongole.
Mtu anaweza kusahau mengi, lakini hasahau kile anachokitegemea maishani.
Kizuri cha mtu kuonana na wake.
Thamani ya mtu huonekana katika kuchangamana na kuheshimiana na wenzake.
Kizuri kwako, kibaya kwa mwenzako.
Kinachokufaa wewe huenda kisimfae mwenzako.
Kukichwa, vichaka hufunga mimba.
Usiku huficha hatari nyingi, hivyo tahadhari ichukuliwe giza linapoingia.
Kuku alae mtama, atakuwaye na nyama.
Ukiandamana na watu wema na kupata malezi mazuri, utanufaika.
Kuku wa mwewe haachi kiwewe.
Mtoto wa mtu mkali au mwovu mara nyingi hurithi tabia za mzazi wake.
Kuku wakilalamika nyumbani mwao kitu kinaingia.
Kelele au malalamiko ya watu huashiria kuna tatizo lililowaingilia.
Kumla nguru si kazi, kazi kumwosha.
Pia Kuvua numbi si kazi: kazi kuu ni magawioni.
Sehemu ngumu ya kazi mara nyingi ni maandalizi au kugawana matunda yake kwa haki.
Kuvua, vua na mvuvi, penda samaki atwae.
Fanya kazi na wenye ujuzi hata ikibidi uwalipe kwa ujuzi wao.
Kwa mwari kwaliwa, na kwa kungwi nako huliwa.
Katika sherehe kila upande hupata nafasi ya kuandaa chakula na kukaribisha wengine.
Kwa mwendawazima kumeingia mlevi.
Husemwa watu wawili wasio na busara wanapokutana na kupiga kelele bure.
Kwa sultani chakula hakikosekani.
Ukitaka kupata kitu, andamana na wale wenye uwezo wa kukupatia.
Kwale hutetemekea majanini.
Kitu hutafutwa mahali kinapopatikana kwa kawaida.
Kwani kupenda ukowa, usipende kilichomo ukowani?
Ni upumbavu kuthamini ganda la nje na kusahau kilicho cha msingi ndani yake.
Leo kwako, kesho mwenzio.
Yanayompata mmoja leo yanaweza kumpata mwingine kesho, hivyo usimcheke mwenzako.
Leo mimi, kesho wewe.
Kila mtu ana zamu yake; kilichonipata leo kitakufikia nawe siku moja.
Leo ni yako, kesho sio.
Bahati au mamlaka uliyo nayo leo hayadumu milele.
Macho ya wengi ni dawa.
Kuwepo na kujali kwa watu wengi humtia mtu nguvu na kupunguza machungu.
Maji hayakawi ila mtoni.
Mtu hupata riziki na faraja mahali pake halisi, hivyo asichukie chanzo cha mahitaji yake.
Maji ya nyangwa mamoja.
Binadamu wote ni sawa, kama maji ya pwani yanavyosawazisha kila sehemu yanapojaa.
Maji ya pwani yapatikana pwani.
Kitu hutafutwa mahali kinapopatikana kwa kawaida.
Maji yakikauka samaki wote wakaa katika ziwa moja.
Wakati wa hatari au shida watu husahau tofauti zao na kuungana.
Masikilizano ya wanaume ni mikuki na mishale.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba wanaume huonyesha msimamo wao kwa vitendo kuliko kwa maneno mengi.
Mazingira ni chanzo cha kufuzu.
Hali anamoishi mtu, hata ikiwa ngumu, inaweza kuwa msingi wa mafanikio yake.
Mbali mbali si kiapio.
Watu wakiwa mbali kila mmoja na mwenzake hawawezi kufurahi pamoja; furaha huja kwa kukutana.
Mbega hana mazoea.
Mtu asiyezoea kuchangamana na wengine usitarajie kwake tabia ya kirafiki.
Mbio yenye kumfukuza swala, nyama wote wanajitayarisha mbio.
Hatari ikimkaribia mmoja, wote walio karibu huchukua tahadhari.
Mbwa wa msasi mkali ni mkali pia.
Wanaoandamana na mtu jasiri huiga ushujaa wake.
Mbwa wakubwa hawaumani.
Wenye nguvu huepuka kudhuriana, lakini huwaumiza walio dhaifu.
Mchuma janga hula na wakwao.
Mtu anayejiletea balaa huwaingiza pia jamaa zake katika mateso.
Mchuna ngozi huvutia kwake.
Kila mtu hujali maslahi yake na kuvutia upande wake.
Mfuatana na mmanga hunukato.
Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba anayeandamana na watu wa hadhi hupata sifa zao njema.
Mfuatana na mwenye elimu hunukato.
Anayeandamana na msomi hujifunza elimu na adabu njema.
Mfukuzwa kwao hana pa kwenda.
Pia Mpigwa nje huenda kwao, mpigwa kwao endepi? · Mpigwa nje huenda kwao, mpigwa kwao endapi? · Asotakwa kwao akalale wapi?
Mtu aliyekataliwa na jamaa zake mwenyewe hana kimbilio jingine; hiyo ndiyo adhabu kali kuliko zote.
Mfunda afunda wake.
Kila mtu hushughulikia mambo yake mwenyewe na kuvutia upande wake.
Mjane hana sheria.
Mtu asiye na jamaa wala wa kumtegemeza husimama peke yake na hukosa wa kumtetea.
Mkwaju muwi una tumbiriwe.
Kila mtu, hata anayedharauliwa, ana mwenzake anayemthamini.
Mkware hajiingilii mwenyewe.
Kosa la uasherati halifanywi na mtu mmoja peke yake; wote walioshiriki wanahusika.
Mla nawe hafi nawe ila mzaliwa nawe.
Rafiki wa starehe hukuacha wakati wa shida, lakini ndugu wa damu husimama nawe.
Mlevi ni yule anayemtambua mlevi.
Watu wenye tabia moja hutambuana kwa urahisi.
Moto wa mbali hukolea vizuri.
Kaa umbali wa kiasi na kitu chenye nguvu ili ufaidike bila kudhurika.
Mpiga maji maganja, huvuja kwa makwapani.
Juhudi kwa watu wasiostahili huwa bure, na kuandamana nao humchafua mtu.
Mpika majungu hataki majungu.
Wanaozusha fitina hawapendi kufanyiwa fitina wao wenyewe.
Mpika vyungu viwili, kimoja huungua.
Anayeshughulikia mambo mawili kwa wakati mmoja hushindwa kumudu mojawapo.
Mrega havuki nyangwe: mkunguru na papasi.
Ni busara kuepuka mahali ambapo huna usalama wala hukaribishwi.
Mshipa haukai ela kwa kipeto.
Jambo kama ndoa hudumu likifungwa kwa taratibu zinazostahili.
Mtama ukimwagika huonekana punje.
Kosa lako halitabaki limefichika; dalili zake zitaonekana tu.
Mtegemea nundu haachi kunona.
Anayeandamana na watu wenye uwezo hufaidika na uhusiano huo.
Mti ukifa shinale na tanzuze hukauka.
Pia Mti mkubwa ukigwa, wana wa ndege huyumbayumba. · Mti mkubwa ukigwa, wana wa ndege huyumba. · Mti huvunja mimea, nani ataililia? · Mti mkubwa ukianguka matawi hayabaki. · Mti mkuu umeanguka, ndege wa mashakani.
Kiongozi au mlezi akifariki, wale waliomtegemea hutaabika na kutawanyika.
Mto hauna tope kwenye chemchemu.
Mtu huzaliwa akiwa safi, lakini anavyokua anaweza kuharibika.
Mtoto wa nyoka ni nyoka.
Pia Mwana wa nyoka ni nyoka. · Mwana wa simba ni simba.
Watoto mara nyingi hufanana na wazazi wao kwa tabia.
Mtoto wa paka haanguki chali.
Mtu mjanja hujua namna ya kujiokoa kutoka katika matatizo.
Mtu hamfanzii hiana mtu asiyoamini, kefu aliyomwamini.
Mtu mwadilifu hamsaliti hata asiyemwamini, sembuse yule aliyemwamini.
Mtu hufanya wanayofanya watu.
Mara nyingi watu hufuata yale wanayoyaona yakifanywa na wenzao.
Mtu hujulikana kwa sababu ya mwenziwe.
Tabia ya mtu hupimwa kwa marafiki anaoandamana nao.
Mtu kwao.
Mtu huwa huru na mwenye thamani zaidi akiwa nyumbani kwao.
Mtu ni watu.
Pia Kizuri cha mtu huonekana na wake.
Mtu hawezi kuishi wala kustawi peke yake; hutegemea ushirikiano na wenzake.
Mtu pweke ni uvundo.
Pia Upweke si maisha, vibaya kuvaa gunia.
Ni vibaya kujitenga na watu, kwa kuwa maisha ya upweke hayana uzuri.
Mtu, wake humwong'onya hamtapiki.
Jamaa zako wanaweza kukuchoka, lakini hawatakutupa kabisa.
Muhogo mchungu usiuchezee.
Usichezee jambo zito wala mtu mwenye kisasi, kwa kuwa vinahitaji tahadhari.
Muwi huombewa na mwema.
Mara nyingi mtu mwema ndiye hujitokeza kumtetea mkosaji.
Mwacha asili ni mjasiri.
Pia Mwacha asili si mjasiri. · Mwacha mwongo ni muongo. · Mwacha asili ni mtumwa. · Mwacha kwao ni mwasi, endako hana kiasi.
Anayeacha asili, jamaa na mila zake hujitia hatarini na mara nyingi hudharauliwa.
Mwana wa mtu ni kizushi, akizuka zuka naye.
Hujui mtu atafanya nini, hivyo uwe tayari kwenda na mabadiliko na kutumia nafasi inapojitokeza.
Mwegama haanguki, ila mwegamiza huanguka.
Anayetegemezwa hubaki salama mpaka yule anayemtegemeza aanguke.
Mwenda kwao si mtoro.
Anayerudi nyumbani kwao hastahili kuitwa mtoro, kwa kuwa kila mtu hukumbuka alikotoka.
Mwenda na kuu k'owi wala haoni miuya.
Anayeandamana na wenye uwezo husafiri salama bila kusumbuliwa na matatizo.
Mwendo kikwongonga nawe mtapike.
Mwenzako akikuchukiza kupita kiasi, jitenge naye.
Mwenye kutembea na mbuzi anatamani nyama.
Mtu anayejihusisha na kitu fulani mara nyingi huwa na nia ya kufaidika nacho.
Mwenye majivuno hataki majivuno.
Mtu mwenye kiburi hapendi kuona kiburi kwa mwingine.
Mwenye shombo hajisikii.
Mtu hawezi kutambua kasoro zake mwenyewe ingawa wengine wanaziona.
Mwili wa mwenzio ni kando ya mwilio.
Maumivu ya mwenzako hayakuumizi wewe kama yanavyomuumiza yeye.
Mwitu ni mpya, komba ni wapya.
Ukibadilisha mazingira utapata marafiki na nafasi mpya.
Mwituni mna matata na wa miji hwenda mbio.
Kila mtu huwa hodari katika mazingira yake; nje ya hapo hujaa hofu.
Mwivi huenda na wevi, mlevi nao walevi.
Watu wa tabia moja huandamana pamoja.
Mzazi haachi ujusi.
Mama aliyejifungua hawezi kukwepa taratibu za utakaso zinazofuata uzazi; kila hali ina masharti yake.
Nazi mbovu harabu ya nzima.
Mtu mmoja mbaya huwaharibia jina na hali wenzake wote walio pamoja naye.
Nchi ya mhaini ina mengi mazuri.
Usaliti huchochewa na vishawishi vya faida; bila hivyo mhaini asingevutwa.
Ndege wa aina moja huruka pamoja.
Watu wenye tabia au maslahi yanayofanana hukaa pamoja.
Ndugu chungu, jirani mkungu.
Ndugu na jirani hukamilishana na kusaidiana kama chungu na mfuniko wake.
Ndugu mbaya hushinda rafiki mzuri.
Jamaa zako, hata wakiwa na kasoro, ni bora kuliko rafiki mzuri, kwa kuwa mtu hawaachi watu wake.
Ndugu mbaya si sawa na jirani mwema.
Ndugu, hata akiwa mbaya, hawezi kulinganishwa na jirani, kwa kuwa uhusiano wa damu una uzito wa pekee.
Ngoma ndio sauti ya umoja wa watu.
Sherehe na ngoma huwakusanya watu na kudhihirisha umoja wao.
Nguruwe anafia muhogo.
Tamaa kali humfanya mtu ajitie hatarini hata kufikia kupoteza maisha.
Ni mti wa mfereji.
Husemwa juu ya mtu anayejitokeza kila mahali penye faida ya kupata.
Ni nduguyo akuhusuye.
Jamaa yako ndiye anayeguswa na mambo yako na kukujali kwa kweli.
Njia ya kupimia haki ni adhabu.
Haki huonekana kutekelezwa pale makosa yanapopewa adhabu inayostahili.
Njiapanda iliua udugu.
Kila mmoja akifuata maslahi yake binafsi, uhusiano wa kifamilia huvunjika.
Nyani mwenda pweke.
Pia Nyati mwenda pweke. · Nyati mwenda pweke, windo rahisi la mwindaji.
Mtu anayejitenga na wenzake huwa mkali, na pia hukosa msaada wakati wa hatari.
Nyani nyani kunanani.
Wenzako hukusaidia nawe ukiwasaidia, kwa kuwa kusaidiana ni kwa pande zote.
Nyege ni kunyegezana.
Mambo mengine hupendeza tu yakifanywa kwa pamoja na kwa kuridhiana pande zote mbili.
Nyege senende pekeyo.
Methali hii ya zamani inashauri vijana waozwe wanapofikia umri wa kutamani, ili wasiingie katika makosa.
Nyota haionekani mchana.
Kipaji cha mtu mdogo hufunikwa akiwa karibu na walio maarufu zaidi; kila kitu kina wakati wake wa kung'aa.
Nyuki huenda na maua yake.
Kila kiumbe hufuata mwelekeo wake wa asili na mahali kinapopata riziki.
Nyumba na rika haziachwi.
Familia na wenzako wa rika moja hawapaswi kuachwa kamwe.
Palipo na moshi pana moto.
Pia Panapofuka moshi panaficha moto.
Dalili za jambo huonyesha kwamba lipo kweli; uvumi mara nyingi una chanzo chake.
Penye mavi hapakosi uyoga.
Mambo fulani hutokea pale penye mazingira yanayoyazaa.
Povu lapanda, uliepe.
Epuka watu au mambo yasiyo na maana yanayojitokeza juu juu.
Riziki ya mtu iko kwa watu.
Mungu humpa mtu riziki yake kupitia watu wengine, hivyo mtu asijitenge nao.
Riziki ya paka iko mapipani.
Mvivu hutafuta riziki ya bure kwa kuokota mabaki ya wengine.
Samaki mmoja akioza, huoza wote.
Pia Samaki mmoja akioza ni mtungo pia. · Pono mmoja akioza, huoza na shazile.
Kosa la mtu mmoja huweza kuharibu jina la kundi zima analoshirikiana nalo.
Shurubu za paka huzaliwa nazo.
Humkumbusha mtu anayejisifu kwamba sifa alizonazo alizaliwa nazo, si mafanikio yake.
Sogea huko sikulala upeka.
Mtu hapendi kuwa peke yake; anahitaji wenzake karibu naye.
Sote twataliwa na mazingira.
Tabia na maisha ya kila mtu huathiriwa na mazingira anamoishi.
Sultani hakamati mwizi.
Hata mwenye mamlaka hawezi kufanikisha mambo peke yake bila msaada wa watu.
Tawi kavu kuanguka si ajabu.
Matokeo yanayotarajiwa kutokana na hali fulani hayashangazi yanapotokea.
Tawi lililokatwa, lakauka.
Mtu aliyetengwa na wazazi au jamaa zake hudhoofika kama tawi lililokatwa.
Tumbili akiisha miti huja mwilini.
Mtu akibanwa kupita kiasi hugeuka na kushambulia, hivyo usimchokoze hata aliye dhaifu.
Tunda jema halikawii mtini.
Kitu kizuri hakikai muda mrefu bila kuchukuliwa; mara nyingi husemwa juu ya msichana mrembo atakayeolewa mapema.
Tunda la pori haliwezi kuchekelea tunda mwenzake.
Walio katika hatari moja wasichekane, kwani yanayompata mmoja yatampata na mwingine.
Udugu wa nazi hukutania chunguni.
Pia Udugu wa nazi mkutano pakachani.
Baadhi ya ndugu hukubali kushirikiana pale tu wanapokumbwa na shida pamoja, mara nyingi wakiwa wamechelewa.
Ujana-dume ni miongoni mwa wenzio.
Ushujaa wa kijana hudhihirika akiwa pamoja na wenzake wanaomuunga mkono.
Ujirani ni fedha katika kasha.
Kuwa na majirani wema ni hazina, lakini msaada wao hulipwa kwa kusaidiana nao.
Ukelele wa shundi ni mmoja.
Watu wenye tabia au mtazamo mmoja hufanya kazi pamoja na kuimba wimbo mmoja.
Ukienda njia ya pofu, utapofua lako jicho.
Ukifuata mifano mibaya, nawe utaharibika.
Ukikaa karibu na waridi huachi kunukia.
Ukiandamana na watu wema, wema wao utakuathiri.
Ukikaa na kilabu hupati kitu ila aibu.
Kuandamana na makundi ya starehe na ulevi humletea mtu aibu tu.
Ukimwona buku mchana, ni siafu.
Jambo lisilo la kawaida likitokea, lina sababu yake.
Ukipenda mtu, upende na mbwa wake.
Ukimpenda mtu, mkubali pamoja na wale na vile vinavyomhusu.
Ukitaka kusaidiwa nawe saidia wenzako.
Ukianza kuwasaidia wengine, nawe utapata wa kukusaidia.
Ukosefu wa mwenenzi si wa mkazi milele.
Pia Ukoshefu wa mwenenzi si wa mkazi milele.
Kasoro za mpita njia hazikeri kama za mtu unayeishi naye kila siku.
Umwogope mwenda peke.
Pia Umwepuke mwenda-pweke.
Jihadhari na mtu anayejitenga na wenzake, kwani huwa mkali na asiyetabirika.
Usifungue duka ila kupenda kucheka.
Kazi ya kuhudumia watu inahitaji ukarimu na uso wa furaha.
Usisafirie nyota ya mwenzio.
Usijitose katika jambo kwa sababu tu mwenzako alifanikiwa nalo.
Uyoga unaotea mavini.
Husemwa mtu anapozuiliwa kulipiza kisasi au kutenda kwa haki kwa sababu ya uhusiano wa kifamilia.
Vumbi la kisonzo si la ufukwe.
Kuishi na watu wema hakulinganishwi na kuishi na watu wabaya, hivyo chagua wenzako kwa busara.
Wa kuume haukati wa kushoto.
Mtu hapaswi kujidhuru mwenyewe wala kuwadhuru jamaa zake wa karibu.
Waarabu wa Pemba, hujuana kwa vilemba.
Pia Waswahili hujuana kwa vilemba.
Watu wa jamii moja hutambuana kwa alama na desturi zao.
Wananchi wakila panya, ule panya.
Ukiwa ugenini, fuata mila na desturi za wenyeji.
Wanandugu siwatenge.
Pia Wanandugu siwatenge wachangane.
Usiwatenge jamaa zako; hata ukipanda cheo, wakumbuke na kushikamana nao.
Wavuvi wa pweza hujuana mwambani.
Pia Wavuvi wa pweza hukutana mwambani.
Watu wa kazi moja hufahamiana na hukutana mahali pamoja.
Waweza kuishi bila ndugu, huwezi kuishi bila majirani.
Pia Waweza kuishi bila rafiki, huwezi kuishi bila majirani.
Majirani ni wa lazima kwa maisha ya kila siku kuliko hata ndugu walio mbali.
Wenye kusuka virago ni mabinti; siku wataolewa nani atasuka?
Jiandae leo kwa ajili ya kesho, kwa kuwa wanaotegemewa sasa huenda wasiwepo baadaye.
Wewe mkono, unakula na giza, unasahau kinywa.
Anayekula peke yake kwa siri huonyesha kwamba hataki kushiriki na wenzake.
Wingi wa siafu ndio nguvu yao.
Umoja na wingi wa watu ndio chanzo cha nguvu yao.
Yako hunitembelea.
Wema au ubaya wa mwenzako huniathiri nami pia, kwa kuwa tunahusiana.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.