Methali za upendo na chuki

Methali za mada hii zinaeleza nguvu ya upendo na madhara ya chuki katika maisha ya watu. Zinafundisha kusameheana, kuvumilia ndugu na marafiki, na kuonya kwamba kisasi na uadui huwaumiza wote. Hutumika kuwashauri wapenzi, kutuliza ugomvi na kumkumbusha mtu thamani ya moyo mwema.

130 methali12 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven

Methali 130, kwa mpangilio wa alfabeti.

Adui haanguki anapotupwa.

Uadui hauishi kwa kumpuuza mtu tu; chuki yake hubaki ikingoja nafasi.

Scheven 3001

Adui mpende.

Pia Adui mpende, kumchukia ni kumchukia ndugu yako. · Adui mpende leo, yawezekana mkawa rafiki kesho.

Mtendee mema hata anayekuchukia, kwa sababu upendo unaweza kumgeuza adui kuwa rafiki siku moja.

Scheven 3002Soma maana kamili

Akipenda chongo huita kengeza.

Pia Akipenda chongo huona kengeza.

Anayempenda mtu huzipunguza kasoro zake na kuziona ndogo kuliko zilivyo kweli.

Scheven 3003

Akuchukiaye hakosi ila ya kukutia.

Mtu anayekuchukia daima atapata kosa la kukusingizia hata kama hujakosea.

Scheven 3004

Akutendaye mtende.

Pia Akutendaye mtende, mche asiyekutenda. · Akutendaye, mtende: simche akutendaye.

Methali hii inahimiza kulipiza ubaya kwa aliyekudhuru, ingawa inakumbusha pia kwamba kisasi huzaa kisasi kingine.

Scheven 3005

Alokunyowa, mekupunguza kuchana.

Pia Aliyekunyoa shungi kakupunguzia kuchana.

Hutumika kumfariji aliyenyang'anywa kitu asichokihitaji sana; kukipoteza kumempunguzia kazi au shida.

Scheven 3006

Aninyimae mbaazi, kanipunguzia mashuzi.

Pia Amnyimae punda adesi, kampunguzia mashuzi. · Akunyimaye kunde akuepusha kuvimbiwa. · Anikataaye kanipunguzia simanzi.

Anayekunyima msaada huenda amekuepusha na usumbufu fulani, kwa hiyo usiumie sana kwa kunyimwa.

Scheven 3007

Anipendaye nami nampenda: anikataaye, napunguwa simanzi.

Pia Anipendaye, nami nampenda: anikataye, nami namkataa. · Nampenda mtu pindi anipendapo.

Upendo hujibiwa kwa upendo, na anayekukataa amekuondolea huzuni ya kumng'ang'ania.

Scheven 3008

Apendapo hushona, asipopenda hurarua.

Husemwa juu ya mtu mwenye msimamo mkali anayekipenda kitu au mtu kabisa au kukiharibu kabisa, bila kuchagua njia ya kati.

Scheven 3009

Apendwaye akajua haachi kujishaua.

Mtu anayejua kwamba anapendwa mara nyingi huanza kujivuna, jambo ambalo wengine hulichukia.

Scheven 3010

Asili ya huba, mwanzowe ni jicho.

Mapenzi mengi huanza kwa kuona; kinachopendeza machoni ndicho huvuta moyo.

Scheven 3011

Asio adui si mtu.

Kila binadamu ana mtu asiyempenda; kukosa adui kabisa ni jambo lisilowezekana.

Scheven 3012

Asiyekuridhi mridhi.

Pia Aliyekuridhi nawe umridhi. · Asiyekuudhi simuudhi.

Mtendee mema hata asiyekutendea mema, ili umvute awe rafiki badala ya adui.

Scheven 3013Soma maana kamili

Atakaye kumpiga mtoto atapata fimbo.

Mtu aliyekwisha kuamua kumdhuru mwenzake hapakosi kisingizio cha kufanya hivyo.

Scheven 3014

Barua ya moyo husomwa juu ya panda la uso.

Furaha au huzuni iliyo moyoni huonekana wazi usoni mwa mtu.

Scheven 3015

Cha mtima cha moyo.

Pia Pamoyo pa mtima.

Kile ambacho moyo umekipenda huufaa moyo huo, hata kama wengine hawakioni kizuri.

Scheven 3016

Chako kikioza, unaanikaanika.

Pia Chako kikioza hakikunukii. · Mkono wenye uchafu husafishwa, haukatwi.

Mtu hujitahidi kurekebisha kilicho chake kikiharibika badala ya kukitupa, na mara nyingi haoni ubaya wa watu wake.

Scheven 3017

Chozi la akupendaye hutoka kwenye chongo.

Anayekupenda kweli atakuonea huruma na kukusaidia hata akiwa katika hali ngumu.

Scheven 3018

Chuki humchoma anayeihifadhi.

Anayeilea chuki moyoni ndiye huumia zaidi kuliko yule anayemchukia.

Scheven 3019

Chuki kwa chuki, mwanga kwa mwanga.

Watu hulipana kwa kile wanachopeana: chuki hujibiwa kwa chuki na wema kwa wema.

Scheven 3020

Dawa ya meno ni meno.

Pia Sumu ya neno ni neno.

Mtu hujibiwa kwa namna ileile aliyotumia, kama jino kwa jino.

Scheven 3021Soma maana kamili

Dawa ya moto ni moto.

Tatizo kali wakati mwingine hukomeshwa kwa nguvu ileile au mbinu ileile iliyolisababisha.

Scheven 3022

Dhana sio njema.

Kumshuku mtu bila ushahidi ni jambo baya linaloweza kuvunja uhusiano.

Scheven 3023

Fitina ikidhihiri ubaya hukithiri.

Ugomvi ukishatoka hadharani huwavuta watu wengi zaidi na madhara yake huongezeka.

Scheven 3024

Haina tabibu ndwele ya mapenzi.

Mtu aliyezama katika mapenzi hawezi kuponywa na ushauri wala dawa yoyote.

Scheven 3025Soma maana kamili

Hakukuwa kupendana, bila kuheshimiana.

Upendo wa kweli hauwezi kudumu mahali ambapo watu hawaheshimiani.

Scheven 3026

Hamu haiji bila kupenda.

Mtu hutamani kitu au mtu kwa sababu tayari moyo wake umekipenda.

Scheven 3027

Hasama ndimi za moto.

Uadui ni kama moto unaowaka; huleta mapigano na taabu kwa wote wanaohusika.

Scheven 3028

Hasikii la mwadhini wala la mtia maji msikitini.

Pia Hasikii la mwadhini wala la mteka maji msikitini.

Husemwa juu ya mtu aliyezama katika mapenzi kiasi kwamba hasikilizi mtu yeyote, hata wito wa ibada.

Scheven 3029

Hata akose meno, simba hachujuki.

Adui hubaki adui hata akipoteza nguvu zake; usimwamini kwa sababu tu amedhoofika.

Scheven 3030

Heri kufa macho kuliko moyo.

Ni afadhali kupoteza kitu cha mwili kuliko kupoteza matumaini na moyo wa kuendelea.

Scheven 3031

Heri moyo mkubwa kuliko akili kubwa.

Moyo wenye huruma kwa wengine una thamani kuliko elimu nyingi isiyowajali watu.

Scheven 3032

Heshima ni moyo.

Heshima ya kweli hutoka moyoni; mtu anaweza kulazimishwa kutii lakini si kuheshimu.

Scheven 3033

Humpendaje mtu kwa kwambiwa penda?

Upendo hautokani na amri; mtu humpenda mwenzake kwa hiari ya moyo wake.

Scheven 3034

Huwezi kurudisha mahaba na maisha.

Mapenzi na uhai vikishapotea havirudi tena, kwa hiyo vitunze vingali vipo.

Scheven 3035

Ikiwa unawapenda watoto wa wengine, utawapenda wako zaidi.

Anayewapenda watu wengine kwa dhati huongezeka pia katika upendo kwa watu wake mwenyewe.

Scheven 3037

Inyeshapo mvua, aliye ndani hajali.

Mtu aliye na msimamo imara au uhusiano thabiti hasumbuliwi na wanaotaka kumdhuru.

Scheven 3036

Johari bora ni mapenzi kuliko maisha yetu.

Upendo ni hazina yenye thamani kubwa kuliko kitu kingine chochote maishani.

Scheven 3038

Jongoo hupenda watu, na watu hawampendi.

Husemwa juu ya mtu anayejipendekeza kwa wenzake ilhali wao hawampendi na hawawezi kumwondoa.

Scheven 3039

Kidole chako kibaya chaweza kufaa siku baya.

Ndugu asiyefaa leo anaweza kuwa msaada siku ya shida, kwa hiyo usimdharau.

Scheven 3040

Kidole chako kibaya si kikate.

Usimkatae ndugu yako kwa sababu ya ubaya wake; bado ni sehemu ya familia yako.

Scheven 3041

Kijana mpende akilala, akiondoke mwumie chanda.

Methali hii inaonya dhidi ya kumdekeza mtoto mbele yake kwa kumwonyesha mapenzi kupita kiasi.

Scheven 3042

Kinacholeta ugomvi duniani ni kugawanya fedha.

Pia Kinacholeta ugomvi duniani ni kugawanya nyama.

Mgawanyo wa mali au chakula ndio chanzo kikuu cha mafarakano kati ya watu.

Scheven 3043

Kipendacho moyo ni dawa.

Pia Penzi la moyo ni dawa. · Kipenda cha moyo ni dawa. · Ipendacho roho ni dawa. · Usiseme sitaki; kipendacho moyo ni dawa.

Kitu ambacho moyo unakipenda humletea mtu faraja na furaha kama dawa.

Scheven 3044Soma maana kamili

Kipendacho ngoma roho.

Kile ambacho mtu anakipenda humfurahisha moyo kama muziki.

Scheven 3045

Kipendacho roho nyama mbichi.

Pia Kula nyama mbichi ni moyo kupenda.

Kila mtu ana ladha yake; usimlaumu mwenzako kwa kupenda kitu usichokipenda wewe.

Scheven 3046

Kofi la mahaba haliumizi.

Pia Kofi la mapenzi haliumi. · Kofi la mpenzi haliumi.

Adhabu au karipio kutoka kwa mtu anayekupenda halimuumizi mtu kama la adui.

Scheven 3047

Kumkaanga mtu na mafuta yake.

Pia Akamkaanga papa kwa mafuta yake.

Ni kumtumia mtu vibaya kwa mali yake mwenyewe, au kumlipa kwa kile kilekile alichotoa.

Scheven 3048Soma maana kamili

Kupenda sana ni ugonjwa usiotibika.

Mapenzi yanapozidi kiasi humtawala mtu kama ugonjwa usio na tiba.

Scheven 3051

Kupendana kulishana.

Watu wanaopendana husaidiana kwa vitendo, hasa kwa kugawana chakula na mahitaji.

Scheven 3049

Kupendana si kufanana rohoni.

Wapendanao hubaki kila mmoja na tabia yake; upendo haumaanishi kuwa watu wawili wanafanana.

Scheven 3050

Kushinda kupendwa, kupenda kushindwa.

Mshindi hupendwa na watu, lakini anayependa amejisalimisha na kushindwa na moyo wake.

Scheven 3052

Kuwapo moyoni, halipo machoni.

Mtu au kitu kinaweza kuwa mbali na macho lakini kikabaki karibu moyoni.

Scheven 3053

Kwamba mimi ng'ombe ni bora, ningaligandamwa na kupe.

Mtu hustahimili kero ndogo za kitu anachokipenda kwa sababu ya thamani yake.

Scheven 3054

Kweli iwe katika upendo, na upendo katika kweli.

Upendo wa kweli haumfichi mpendwa ukweli, na ukweli unapaswa kusemwa kwa upendo bila uchungu.

Scheven 3055

Mahaba ni tamu, mahaba ni sumu.

Mapenzi huleta raha kubwa lakini pia yanaweza kuleta maumivu makali.

Scheven 3056

Mahaba yana mkono wake.

Upendo huja kwa wakati wake na kwa njia yake; hauwezi kulazimishwa.

Scheven 3057

Mahaba yaua.

Mapenzi yakizidi au yakienda vibaya yanaweza kumletea mtu madhara makubwa.

Scheven 3058

Maji hayatokoti yakishushwa kwa moto.

Chuki au mapenzi hufifia yasipopaliliwa; kitu kisichochochewa hupoa.

Scheven 3059

Mapendo kwa asiyekupenda ni sawa mvua porini.

Kumpenda mtu asiyekupenda ni kupoteza nguvu bure, kama mvua inyeshayo nyikani.

Scheven 3060

Mapendo yanapovusha.

Mtu anapopenda huacha kuona kasoro na hatari, kwa sababu mapenzi humpofusha.

Scheven 3061

Mapenzi hayana macho, wala hayana maarifa.

Pia Mapenzi hayana macho.

Mtu aliyezama katika mapenzi haoni wala hafikiri sawasawa juu ya anayempenda.

Scheven 3062Soma maana kamili

Mapenzi ni hakika, hupanda na kushuka.

Upendo ni jambo halisi, lakini nguvu yake hubadilika; wakati mwingine huongezeka na wakati mwingine hupungua.

Scheven 3063

Mapenzi ni kikohozi, hayawezi kufichika.

Mtu akipenda, dalili zake huonekana kwa wengine hata akijaribu kuficha.

Scheven 3064

Mapenzi ya kiswibu wawili ndiyo mapenzi.

Upendo wa kweli ni ule unaowagusa na kuwahusu wote wawili, si wa upande mmoja.

Scheven 3066

Mapenzi ya sufuria: hayakawii kupoa.

Mapenzi ya haraka na ya juujuu hupamba moto upesi kisha hupoa upesi vilevile.

Scheven 3067

Mapenzi yakifa yazike na usiweke maua juu ya kaburi.

Uhusiano ukishakwisha, uache uende na usiendelee kuuombolezea au kuukumbuka kila mara.

Scheven 3065

Mguu ukikanyaga mavi haukatwi.

Ndugu akikosea hukatwi uhusiano naye; anasaidiwa ajirekebishe.

Scheven 3068

Mkono usioweza kuukata, ubusu.

Pia Usioweza kuukata, ubusu. · Ikiwa humwezi, muunge mkono.

Usiyeweza kumshinda ni busara kumheshimu na kukaa upande wake badala ya kupigana naye.

Scheven 3069

Mkono wako ukichafuka, huukati.

Ndugu yako akikosea, msaidie aepuke kurudia kosa badala ya kumtupa.

Scheven 3070

Moyo hauna subira.

Moyo unaotamani jambo huwa na haraka na haupendi kungoja.

Scheven 3071

Moyo huambia babu yake.

Moyo ndio humwamuru mtu afanye mambo; matamanio yake huongoza mwili.

Scheven 3072

Moyo hujua uchungu wa nafsi yake.

Kila mtu ndiye anayejua maumivu yake ya ndani; mwingine hawezi kuyahisi kikamilifu.

Scheven 3073

Moyo huona mbali kuliko kichwa.

Hisia za moyo mara nyingine huona ukweli ambao akili bado haijaugundua.

Scheven 3074

Moyo ni chuo.

Moyo wa mtu una maarifa yake ambayo hakuyasoma popote, kama hisia za kujua jambo kabla halijatokea.

Scheven 3075

Moyo ni kilindi.

Mawazo na siri za moyo wa mtu ni ndefu sana na hazifikiwi kwa urahisi.

Scheven 3076

Moyo ni nyongo, ukigeuka udongo.

Moyo wa binadamu hubadilika mara kwa mara; leo uchungu, kesho unalainika kama udongo.

Scheven 3077

Moyo safi silaha ya kutosha.

Mtu mwenye nia njema hahitaji kinga nyingine; usafi wa moyo wake unamlinda.

Scheven 3078

Moyo ukitamani utashawishika.

Moyo uliokwisha kutamani kitu hushawishika kwa urahisi kukifuata.

Scheven 3079

Moyo wa kupenda hauna mithali.

Pia Moyo wa kupenda hauna mithili.

Hakuna kinachoweza kulinganishwa na moyo unaopenda kwa dhati.

Scheven 3080

Moyo wa kupenda hausemezeki.

Aliyependa hasikilizi maneno mabaya juu ya mpenzi wake, hata yakiwa ushauri.

Scheven 3081

Moyo wa kupenda na kuwiza huwa.

Pia Moyo wa kupendana kwanza huwiza.

Moyo uliopenda unaweza pia kugeuka ukachukia, kwa hiyo hakuna anayeweza kuahidi upendo usiobadilika.

Scheven 3082

Moyo wa mwenzako ni tunda la chupa.

Ni vigumu kujua yaliyomo moyoni mwa mwenzako, kama vile ni vigumu kupenya tundu dogo la chupa.

Scheven 3083

Moyo wa mwenzio tundu ya mwanzi hauingiliki.

Hakuna anayeweza kuingia ndani ya moyo wa mwenzake akajua anachowaza kweli.

Scheven 3084

Mpenda watu watu hawampendi.

Kuwatendea watu wema hakumhakikishii mtu kwamba nao watampenda.

Scheven 3085

Mpende nduguyo.

Pia Mpende akupendaye.

Mtu anapaswa kumpenda ndugu yake na wale wanaomwonyesha upendo.

Scheven 3086

Mpenzi hana kinyongo.

Anayekupenda kweli hakuwekei kinyongo wala hakulaumu kwa makosa madogo.

Scheven 3087Soma maana kamili

Mtu akipendwa hupenda.

Upendo huzaa upendo; anayependwa anatarajiwa kujibu kwa kupenda pia.

Scheven 3088

Mwana akinyea kiweo hakikatwi.

Pia Kiganja alichonyia mwana huoshwa hakikatwi. · Mtoto akinyea kiwiko hakitupwi.

Usimchukie au kumkataa mtu wako kwa kosa lake; shughulikia tatizo bila kumtupa.

Scheven 3089Soma maana kamili

Mwekaji kisasi haambiwi mwerevu.

Anayeweka kisasi moyoni hahesabiwi kuwa mtu mwenye busara.

Scheven 3090

Mwenye ishiki kalewa.

Mtu aliyezidiwa na mapenzi hutenda kama mlevi asiyejitawala.

Scheven 3091

Mwenye kuja na baridi usimpe moto.

Anayekujia kwa ubaridi na dharau hastahili kupokelewa kwa ukarimu mkubwa.

Scheven 3092

Mwenye kupenda ni jura, wala hana maarifa.

Pia Mwenye kupenda ni jura.

Mapenzi humfanya mtu kuwa mjinga kwa muda na kumnyang'anya busara yake.

Scheven 3093Soma maana kamili

Ndugu akipenda kuwa sumu hajali mali wala uhai.

Ndugu akigeuka adui huwa hatari sana kwa sababu hajali hasara wala maisha ya mwenzake.

Scheven 3094

Ndugu wanapogombana watenganishe.

Ndugu wakigombana, watulize na kuwatenganisha tu; usijiingize katika ugomvi wao wasije wakakugeukia.

Scheven 3095

Nyani hutumaini, hupendana mitini.

Hutumika kumhimiza mtu aridhike na kidogo alicho nacho, au kudharau tabia isiyo na staha mbele ya watu.

Scheven 3096

Pato la mahaba, ni haba ni haba.

Faida ya mapenzi huja kidogokidogo kwa kupeana na kupokeana.

Scheven 3097

Pendo lisilo na kitu, katu halibainiki.

Upendo hujidhihirisha kwa vitendo na zawadi; bila hivyo haujulikani.

Scheven 3098

Penye udhia weka rupia.

Pale penye shida, fedha mara nyingi ndiyo husuluhisha jambo, ingawa pia huwa chanzo cha shida.

Scheven 3099

Penzi la kujitolea ndilo penzi la daima.

Upendo unaodumu milele ni ule ambao mtu yuko tayari kujitoa kwa ajili ya mwenzake.

Scheven 3100

Penzi ni maua maji hutilia.

Upendo unahitaji kutunzwa kila siku kama ua linalomwagiliwa maji.

Scheven 3101

Radhi ni radhi ingawa hafifu.

Kuomba msamaha hata kwa udhaifu ni bora kuliko kutoomba kabisa.

Scheven 3102

Radhi ni ushindi.

Anayesamehe ameshinda nguvu ya chuki iliyo ndani yake.

Scheven 3103

Riziki la mtu masilahi.

Baraka ya kweli ya mtu ni kupatana tena na wenzake baada ya ugomvi.

Scheven 3104

Sandamane na ambao hakupendi.

Usimfuatefuate mtu asiyekupenda; utajiaibisha bure.

Scheven 3105

Shadaha mara tatu.

Mkosaji anastahili kusamehewa mara kadhaa, lakini si bila mwisho.

Scheven 3106

Si mimi ni moyo.

Hutamkwa na mtu anayeeleza kwamba upendo wake si kosa lake, bali moyo ndio uliompeleka.

Scheven 3107

Songolea si mkuki, kutongoza si kuowa.

Kumtongoza mtu hakukupi haki zilezile za mume katika ndoa; kila uhusiano una mipaka yake.

Scheven 3108

Sumu mkiani.

Uhusiano unaoonekana mzuri mwanzoni unaweza kuficha madhara yanayojitokeza mwishoni.

Scheven 3109

Sumu ya neno ni neno.

Neno baya hujibiwa kwa neno jingine; maneno huzaa maneno.

Scheven 3110Soma maana kamili

Toa upendo mwingi kuliko unaopokea.

Kuwa mkarimu wa upendo, hata kwa wasiokupenda, bila kupima unachopata.

Scheven 3111

Tukipendana sana, twataabishana sana.

Wapendanao sana huumizana pia kwa urahisi kwa sababu wanajaliana kupita kiasi.

Scheven 3112

Tumekwisha kunywa kahawa, machicha ya mwenye ndoa.

Methali hii ya zamani hutajwa na wapenzi wa nje ya ndoa, ikidhihaki kwamba mume hupata mabaki tu; inaonyesha usaliti.

Scheven 3113

Ubaya ukiingia mlangoni, wema hutoroka dirishani.

Uovu ukiingia katika jamaa au uhusiano, upendo na amani hutoweka haraka.

Scheven 3114

Ukali wa chui lakini watoto wananyonya.

Hata mtu mkali sana huwa mpole na mwenye huruma kwa watoto wake.

Scheven 3115

Ukimpiga kuku wamtafuta mwenye kuku huyo.

Ukimdhuru mtu wa mwingine, ujue umeanzisha ugomvi na mwenye mali hiyo.

Scheven 3116

Ukimtaka baniani umtake na ubinda wake.

Ukimpenda mtu, mkubali jinsi alivyo pamoja na mambo yake yote.

Scheven 3117

Ukipenda damu upende na usaha.

Ukimpenda mtu wakati wa afya na neema, mpende pia wakati wa ugonjwa na umaskini.

Scheven 3118

Ukipenda, penda chako.

Weka moyo wako kwa kilicho chako halali badala ya kutamani cha mwenzako.

Scheven 3119

Ukishindwa kupasua jiwe, linyanye.

Usichoweza kukishinda, kiheshimu na kukipa nafasi ya heshima.

Scheven 3120

Ukiumia kwa kisu chako wewe mwenyewe, huwezi kukitupa.

Mtu huvumilia madhara yanayotoka kwa watu wake, kwa kuwa hawezi kuwatupa kama wageni.

Scheven 3121

Undugu wapita urafiki.

Uhusiano wa damu una nguvu kuliko urafiki wa kawaida.

Scheven 3122

Upendapo, uendapo.

Mtu huelekea mahali ambapo moyo wake unapapenda.

Scheven 3123

Usipo na msu, adui mbusu.

Usipokuwa na nguvu ya kumpinga adui, ni busara kupatana naye.

Scheven 3124

Viwili havipendeki.

Moyo hauwezi kupenda vitu viwili kwa usawa wakati mmoja; lazima uchague.

Scheven 3125

Wa mtu mtima, u kama kisima.

Moyo wa binadamu una kina kirefu kama kisima; hakuna ajuaye yote yaliyomo.

Scheven 3126

Wajua tamu yaua sumu umenipiani?

Pia Wajua tamu ya ua sumu umenipiani?

Husemwa kwa mtu anayezidisha upendo au anayejifanya mwema huku akimdhuru mwenzake kwa siri.

Scheven 3127Soma maana kamili

Wema hauwezi kuepuka meno ya kusudi.

Hata mtu mwema hawezi kukwepa kabisa wivu na nia mbaya za wengine.

Scheven 3128

Ya kale hayapo.

Yaliyopita yamepita; tusahau ugomvi wa zamani na tuanze upya.

Scheven 3129

Ya mahaba ndweo maradhi upeo.

Majivuno ya mapenzi ni ugonjwa mbaya kuliko yote, kwa sababu humpofusha mtu kabisa.

Scheven 3130

Endelea kusoma