Methali za chakula, kunywa na njaa

Methali hizi zinahusu chakula, vinywaji na ulevi, pamoja na riziki inayotokana navyo. Zinaonya juu ya madhara ya pombe na tamaa, na zinatumia mifano ya mgema na mlevi kufundisha kiasi na kuwajibika. Husemwa katika mazungumzo ya kila siku kuhusu matumizi, starehe na mahitaji ya mwili.

87 methali4 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven

Methali 87, kwa mpangilio wa alfabeti.

Ajizi nyumba ya njaa.

Pia Uvivu ni nyumba ya njaa. · Ajizi ni ufunguo wa umaskini.

Kusitasita na kuchelewesha kazi huleta njaa na umaskini nyumbani.

Scheven 2667

Akilaye ndiye aandikiwaye.

Chakula humfikia yule aliyekusudiwa kukila; kila mtu ana riziki yake aliyopangiwa.

Scheven 2667

Akosaye la mama, atalamwa la mbwaye.

Asiyelelewa vyema nyumbani hujifunza tabia mbaya mitaani; anayekosa kilicho bora hukimbilia kilicho duni.

Scheven 2668

Ashibaye hamjui mwenye njaa.

Pia Aliyeshiba hamkumbuki mwenye njaa.

Aliyeshiba hawezi kuelewa taabu ya mwenye njaa; husemwa kwa mtu asiyejali shida za wengine.

Scheven 2669

Binadamu huongozwa na tumbo.

Mahitaji ya chakula huongoza mengi ya matendo na maamuzi ya mwanadamu.

Scheven 2670

Cha mlevi huliwa na mgema.

Mali ya mlevi huishia mikononi mwa yule anayemuuzia pombe.

Scheven 1570

Chafi rasilimali yake utumbo.

Husemwa kuhusu mtu mlafi anayekula kwa pupa kana kwamba tumbo ndilo mali yake pekee.

Scheven 2671

Chakula ni uhai.

Bila chakula hakuna maisha; chakula ndicho msingi wa uhai wa mtu.

Scheven 2672

Deni la tumbo halilipiki.

Tumbo hudai chakula kila siku bila kikomo; husemwa hasa kuhusu maskini wasiomaliza haja zao.

Scheven 2673

Gongo likiingia, bongo hukimbia.

Kileo chochote, hata kiburi cha mali au cheo, kikiingia kichwani huharibu busara.

Scheven 1571

Hana njaa fisi, kwani hula najisi.

Asiyechagua chakula hakosi cha kula; usiwe mteuzi kupita kiasi wakati wa shida.

Scheven 2674

Hata mla nyasi huenda msalani.

Kila binadamu ana mahitaji ya kimwili yasiyoepukika, bila kujali anavyoishi.

Scheven 1572

Hazina ya mlevi ni pombe.

Mlevi huithamini pombe kuliko kitu kingine chochote alicho nacho.

Scheven 1573

Hutushiba na harufu wala mnukio.

Harufu nzuri ya chakula haimshibishi mtu; kinachohitajika ni kukila kwenyewe.

Scheven 2675

Jamaa kubwa haina chakula kibaya.

Katika familia kubwa kila chakula huthaminiwa na hakuna kinachotupwa.

Scheven 2676

Kadiri wafyonza pombe nayo yakufyonza akili.

Pia Hapo pombe linapokuwa ndani akili hakuna.

Kadiri mtu anavyozidi kunywa pombe ndivyo busara yake inavyopungua.

Scheven 1574

Kikuponzacho ni tumbo.

Haja ya kujaza tumbo ndiyo humsukuma mtu kwenye safari na kazi za hatari ili apate riziki.

Scheven 2676

Kila kifaacho huliwa, lakini si kila kiliwacho kinafaa.

Si kila kinacholiwa kina faida; mtu achague kwa busara anachokula na anachokipokea.

Scheven 2677

Kula apataye hajui mwenziwe.

Pia Kila apataye hajui mwenziwe.

Mtu akishafanikiwa mara nyingi huwasahau wenzake maskini na msaada aliopewa zamani.

Scheven 2678

Kula bakisha njaa, kesho ule tena.

Kula kwa kiasi na uweke akiba, ili kesho upate cha kula tena.

Scheven 2679

Kula hakuishi.

Haja ya kula hairudi nyuma; kila siku mtu anahitaji chakula upya.

Scheven 2680

Kula kitu ni riziki.

Chakula anachokipata mtu ni riziki aliyojaliwa na Mungu ili aendelee kuishi.

Scheven 2681

Kula kupindukia ni kudhoofisha tumbo.

Kula kupita kiasi huharibu afya badala ya kuijenga.

Scheven 2682

Kula mnapenda mkiambiwa kulima ng'ang'a!

Hukemea watu wanaopenda kula lakini hukwepa kazi ya shamba inayoleta chakula hicho.

Scheven 2683

Kula na wenzio.

Chakula hupendeza zaidi kikiliwa pamoja na wenzako; usile peke yako.

Scheven 2685

Kula nala kushiba sishibi.

Husemwa na mtu anayepata kitu lakini hakimtoshelezi wala hakimridhishi.

Scheven 2684

Kula ni faradhi, kufa ni wajibu.

Kila mtu lazima ale ili aishi, na kila mtu hatimaye atakufa; mambo hayo mawili hayaepukiki.

Scheven 2686

Kula sana siyo kushiba.

Wingi wa chakula si lazima ulete kuridhika; kiasi ni bora kuliko pupa.

Scheven 2687

Kula siyo kujaza tumbo.

Lengo la kula ni kuujenga mwili, si kulijaza tumbo kupita kiasi.

Scheven 2688

Kula uishi, usiishi kula.

Chakula ni njia ya kuendeleza maisha, si lengo kuu la maisha.

Scheven 2689

Kula ulishe milio, roho nayo ipe mlo.

Mtu ashughulikie mahitaji ya mwili wake na pia aipe roho yake chakula chake kama ibada na hekima.

Scheven 2690

Kula upesi upesi, heshima huinukusi.

Kula kwa pupa mbele za watu hupunguza heshima ya mtu.

Scheven 2691

Maji mbwa amechafua hayanywiki, chakula nzi ametua hakiliki.

Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba mwanamke aliyevunjiwa heshima hafai tena kuolewa, kama chakula kilichochafuliwa.

Scheven 1574

Makao ya njaa ni tumbo.

Njaa hukaa tumboni; tumbo likiwa tupu, mtu huhisi taabu yake moja kwa moja.

Scheven 2692

Matikiti na machango ndiyo maponyea njaa.

Pia Matikiti na machango ni baraka ya mlango.

Wathamini watu au vitu vidogo vilivyokusaidia wakati wa dhiki, kwani ndivyo vilivyokuokoa.

Scheven 2693

Mchuzi sio chakula.

Kitu cha nyongeza hakiwezi kuchukua nafasi ya kitu cha msingi; mchuzi peke yake haushibishi.

Scheven 2693

Mgema akisifiwa tembo hulitia maji.

Mtu akisifiwa kupita kiasi mara nyingi hulegea na kuharibu ubora wa kazi yake.

Scheven 1575Soma maana kamili

Mgema haziki nina.

Kazi nyingine zinahitaji uangalifu wa kila siku kiasi kwamba mfanyakazi hawezi kuziacha hata kwa sababu nzito.

Scheven 1576

Mgema neema.

Mgema huwa na riziki ya uhakika kwa sababu wanywaji hawakosekani.

Scheven 1577

Mla chake hana aibu.

Anayeishi kwa mali yake mwenyewe hana sababu ya kuona haya mbele ya watu.

Scheven 2694

Mla na kijiko hajui mla na mikono huchomeka.

Mwenye nafuu haelewi taabu inayowapata wale wanaoishi katika hali ngumu.

Scheven 2695

Mlevi akiponyoka, mgema hukifutika.

Mdaiwa akitoroka au kufariki, deni lake hufutika na mdai hubaki na hasara.

Scheven 1578

Mlevi mtaka chombo, simjengee safari.

Pia Kilevi mtaka chombo, simjengee safari.

Usimsaidie mtu asiye na akili timamu kutekeleza mipango yake ya hatari.

Scheven 1579

Mlilala handingwadingwa, mwemacho haambiwi tule.

Kila mtu anaijua njaa yake mwenyewe; aliye macho hahitaji kuambiwa ale, kwa hiyo mvivu asilalamike tu.

Scheven 2696

Msitukane wagema na ulevi ungalipo.

Usiwadharau watu unaowategemea kwa mahitaji yako, usije ukajikatia msaada wao.

Scheven 1580

Mtu hunawa akala na aliyepo kanawa.

Wanaoshiriki shughuli moja wote hufuata taratibu zake, na kila mmoja hujiandaa kama mwenzake.

Scheven 1581

Mtu mbuge hawezi nyumba.

Mtu anayetumia kila alicho nacho kula ovyo hawezi kusimamia mahitaji ya nyumba yake.

Scheven 2698

Mtu wa kurewa-rewa na kuanguka.

Mtu anayeyumbayumba, kwa ulevi au kwa majivuno, hatimaye huanguka.

Scheven 1582

Mwana wa yungi hulewa kaifa wa mwalimwengu.

Ikiwa hata ua dogo la majini huyumba, basi binadamu naye hana uthabiti wa kudumu.

Scheven 1583

Mwenye njaa hakandiki nyumba.

Mahitaji ya msingi hutangulia; mwenye njaa hafikirii kupamba wala kukarabati nyumba.

Scheven 2700

Mwenye njaa hana miiko.

Mtu mwenye njaa kali husamehewa kula chochote, hata kile kilichokatazwa kwa desturi.

Scheven 2699

Ndege asiyeruka hufa njaa.

Asiyetoka kutafuta riziki pale alipo pakikosa ataangamia; inafaa kuhama kufuata riziki.

Scheven 2701

Njaa haimjui mlimaji.

Mkulima mwenye bidii hapatwi na njaa kwa sababu anavuna matunda ya kazi yake.

Scheven 2702

Njaa haina ndugu.

Mtu akiwa na njaa hukosa wa kumsaidia; hata ndugu hujitenga naye.

Scheven 2703

Njaa iumapo mbwa, mkonowa utarambwa.

Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba baadhi ya watu hunyenyekea na kuwa wapole pale tu shida inapowabana.

Scheven 2703

Njaa si bora kuliko shiba.

Kushiba ni bora kuliko kukaa na njaa; hakuna faida katika kukosa.

Scheven 2705

Njaa ya leo ni shibe ya kesho.

Pia Njaa ya leo si shiba ya kesho.

Kuvumilia shida leo kunaweza kuleta neema kesho; humtia mtu tumaini na kumhimiza kujinyima kwa ajili ya mafanikio.

Scheven 2704

Nyama ya koroma sio ya kulika, kabula ya nazi halijakatika.

Kila jambo lina zamu yake; mdogo asubiri mkubwa atangulie, kama binti mkubwa kuolewa kwanza.

Scheven 2705

Nyenje inajaa bonde na sikio, nyenje haijai tumbo na vilio.

Kelele na maneno mengi hayamshibishi mtu; kinachohitajika ni kitu halisi.

Scheven 2705

Nyumba penye huli, ikitoka moshi ni kungugu.

Mtu hudharau kile asichoweza kukipata; pia usijipe matumaini ya uongo kwa yasiyokuhusu.

Scheven 2706

Nyumba ya pombe haikai pombe.

Kitu kinachopendwa na wengi hakidumu mahali pake kwa sababu wanaokihitaji ni wengi.

Scheven 1584

Pangu pakavu, tia mchuzi.

Mwenye sifa njema atarajie kusemwa vibaya na wenye wivu; pia husemwa kuhusu kujifurahisha bila kumjali jirani.

Scheven 2707

Papigwapo domo kuna njaa.

Mahali watu wanapopiga domo tu bila kufanya kazi, njaa hufuata.

Scheven 2708

Penye mvinyo ndipo penye hatari.

Ulevi wa mara kwa mara huhatarisha maisha, mali na kila kitu cha mtu.

Scheven 1585

Penye njaa hapana haki.

Pia Mwenye uwezi hupata.

Njaa ikienea, watu hukosa utulivu na haki hupotea, kila mmoja akijitafutia mwenyewe.

Scheven 2709

Penye njaa, shibe ndiyo kweli.

Kwa mwenye njaa, maneno matamu hayana maana; chakula pekee ndicho kitu cha kweli.

Scheven 2710

Penye ulevi ndipo penye matata.

Mahali palipo na ulevi, ugomvi na matatizo hayakosekani.

Scheven 1586

Riziki ya wagema-tembo mikononi mwa walevi.

Wauza pombe hutegemea wanywaji kwa riziki yao, kama kila biashara inavyotegemea wateja wake.

Scheven 1587

Samli ya Pemba haimpati mtu macho.

Neema ya mtu mwingine haikusaidii wewe, na kitu cha mbali usichokimudu hakikudhuru.

Scheven 2711Soma maana kamili

Shiba ya mtu hainilazi na njaa.

Pia Shiba ya mtu hainitowi njaa.

Kushiba kwa mwenzako hakukuondolei njaa yako; kila mtu anahitaji riziki yake mwenyewe.

Scheven 2712Soma maana kamili

Shiba ya uji yajua mpozi.

Pia Shibe ya uji yajua mpozi.

Aliyeshiba ndiye anayepata nafasi ya kupuliza uji polepole; mwenye njaa hana subira hiyo.

Scheven 2713Soma maana kamili

Shibe mwana malevya, njaa mwana malegeza.

Pia Shibe mwana malenga, njaa mwana malegeza.

Kushiba huleta ulevi wa raha na kujisahau, na njaa huleta unyonge; kila hali ina athari kwa tabia ya mtu.

Scheven 2714

Siku ya kushiba, kumbuka siku ya njaa.

Ukiwa katika neema usisahau siku za shida, ili uweke akiba na ubaki mnyenyekevu.

Scheven 2715

Simba akizidiwa nyama hula majani.

Shida ikimzidi mtu, hukubali hata kile ambacho kwa kawaida hangekigusa.

Scheven 2716

Tumbo haina inga.

Tumbo halipumziki; linahitaji chakula kila siku bila likizo.

Scheven 2717

Tumbo haiwezekani.

Njaa haiwezi kushindwa kwa nguvu; watu wenye njaa lazima walishwe, la sivyo huleta ghasia.

Scheven 2718

Tumbo lenye njaa halisikii kengele.

Pia Tumbo lenye njaa haliwezi kupigana na mengine.

Mtu mwenye njaa hushindwa kuzingatia wajibu na ratiba; chakula hutangulia mambo mengine.

Scheven 2719

Tumboni hamna mfupa.

Mtu mwenye njaa hukosa nguvu, kwa sababu nguvu hutokana na chakula.

Scheven 2720

Ukishiba kwa chakula himidi mwenye jalali.

Ukishakula na kushiba, mshukuru Mungu kwa riziki aliyokupa.

Scheven 2721

Ukishiba usimwonyeshe Mungu tumbo.

Ukipata neema usijigambe wala kujivuna kwa mali na mafanikio yako.

Scheven 2722

Ukisikia mtu, ni kula.

Mazungumzo ya watu wengi huelekea chakula, kwa sababu kula ndiyo haja kuu ya maisha.

Scheven 2723

Ulacho ndicho unukiacho.

Watu hukutambua kutokana na wale unaoshirikiana nao, kama mtu anavyonukia alichokula.

Scheven 2724

Ulapo ndipo penye fadhili yako.

Una deni la shukrani kwa yule anayekulisha; mheshimu na umtumikie kwa uaminifu.

Scheven 2725

Usidharau ukilacho.

Usikidharau chakula au riziki inayokulisha, hata ikiwa ni duni.

Scheven 2726

Uvivu na njaa ni ndugu pacha.

Uvivu na njaa huenda pamoja; asiyefanya kazi hukosa chakula.

Scheven 2726

Vya Wahindi haviliwi, vinaliwa kwa harufu.

Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba neema ya watu wa tabaka la juu huonekana kwa mbali tu, bila matumaini ya kualikwa.

Scheven 2727

Wala nyama ndio wenye uchu.

Aliyeizoea starehe fulani ndiye anayeitamani zaidi.

Scheven 2728

Endelea kusoma