Methali hizi zinafundisha kwamba vitu na watu wanaolingana hukaa pamoja kwa amani, lakini wanaopingana au wenye nguvu sawa hugongana. Hutumiwa kueleza kwa nini watu fulani hawapatani, au kumkumbusha mtu kutumia njia na kifaa kinachofaa jambo lake.
92 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 92, kwa mpangilio wa alfabeti.
Ala moja haikai panga mbili.
Watu wawili wenye nguvu au mamlaka sawa hawawezi kuongoza mahali pamoja kwa amani.
Aliyezoea tumbaku tambuu haiwezi.
Mtu aliyezoea jambo fulani huona vigumu kuridhika na kingine; tabia za zamani haziachwi kwa urahisi.
Ana nchi yake simba, ana maji yake mamba.
Kila kiumbe kina mahali pake; watu wa asili tofauti huishi katika mazingira yao bila kuingiliana.
Aumwae na kiukizi hakamiki.
Pia Aumwae na pili hakamiki.
Madhara makubwa hayaondolewi kwa dawa ndogo; tatizo zito linahitaji jibu linalolingana nalo.
Bibi wa ovyo anampata mume mzuri.
Hata mtu asiyethaminiwa na wengine anaweza kubahatika kupata mwenzi bora; usiwadharau watu.
Chanda si sawasawa.
Binadamu hawafanani; kila mtu ana uwezo na tabia yake mwenyewe.
Chui na mbuzi hawalali nyumba moja.
Watu wenye tabia zinazopingana kabisa hawawezi kuishi pamoja kwa amani.
Fahali wawili hawakai zizi moja.
Pia Mafahali wawili hawakai zizi moja. · Fahali wawili hawakai boma moja.
Viongozi wawili wenye nguvu sawa hawawezi kutawala mahali pamoja bila kugongana.
Giza na nuru havikai pamoja.
Mambo yanayopingana kabisa hayawezi kuwepo mahali pamoja.
Hapachezei ngoma ya matanga penya arusi.
Kila jambo lina mahali na wakati wake; usichanganye shughuli zisizolingana.
Haramu yako ni halali ya mwenzio.
Kinachokatazwa kwako kinaweza kuruhusiwa kwa mwingine, kwa kuwa watu hawaongozwi na kanuni zilezile.
Hasara nda kichwa koko kuwana na mwenye pembe.
Asiye na nyenzo hupata hasara akishindana na aliye nazo; jiandae kabla ya kukabiliana na mpinzani.
Hata ng'ombe mweusi, maziwa yake meupe.
Pia Hata ng'ombe mweusi na mwekundu maziwa yao ni meupe.
Watu wa sura au asili tofauti wanaweza kuwa na wema uleule ndani yao.
Hati ikiwa hiari, husitawisha shairi.
Maandishi mazuri yanapolingana na maudhui mazuri, kazi nzima hupendeza zaidi.
Hawapikiki katika chungu kimoja.
Husemwa juu ya watu wasiopatana kabisa, ambao hugombana kila wanapokutana.
Huwaje kuisaliti nyama ndavu na asali.
Kitu kilichoharibika hakiwezi kurekebishwa kwa kukichanganya na kitu kizuri; badala yake kizuri nacho huharibika.
Ilipo haki dhuluma haidumu.
Penye haki, uonevu hauwezi kudumu kwa muda mrefu.
Inzi hatui juu ya damu ya simba.
Mtu mwenye nguvu huogopwa hata akiwa amejeruhiwa; wanyonge hawathubutu kumkaribia.
Ituuzayo tia iyo isokuwako si dawa.
Tumia kile kidogo ulicho nacho hata kama si bora, kwa kuwa usicho nacho hakiwezi kukusaidia.
Iyuayo ndiyo ipigayo.
Kinachoonekana dhaifu au kisichonyooka mara nyingi ndicho hufanikisha jambo; usihukumu kwa sura.
Jivu halijai gao la mkono.
Usijishughulishe kushikilia kitu kisicho na faida, kwani hakitakaa mikononi mwako.
Jogoo wawili hawawezi kusaidiana wakamate kidudu kimoja.
Watu wanaoshindana hawawezi kushirikiana katika lengo moja; kila mmoja atamvuta mwenzake.
Kangaja silile, mchuzi towele.
Mtu anaweza kumchukia mwenzake lakini akafurahia fadhili au manufaa yanayotoka kwake.
Kipofu haonyi njia.
Mtu asiye na ujuzi wa jambo hawezi kuwaongoza wengine katika jambo hilo.
Kisochongolewa hakichongi.
Kifaa kisichotunzwa hakiwezi kufanya kazi vizuri; jiandae kabla ya kuanza kazi.
Kitambaa kimoja, mivao mbalimbali.
Kitu kimoja kinaweza kutumiwa kwa njia nyingi, na kila mtu ana mtindo wake.
Kivuli cha fimbo hakimfichi mtu jua.
Pia Huwezi kuficha jua na ungo.
Kinga dhaifu haiwezi kuzuia tatizo kubwa; tumia njia inayolingana na hatari unayokabili.
Kofia kubwa na kichwa chake.
Vitu au watu wanaolingana hufaana; kila kitu hupata kinachokistahili.
Konzi ya maji haifumbatiki.
Husemwa juu ya mtu ambaye nia zake halisi hazijulikani, kama maji yasiyoshikika kiganjani.
Kuku ataota meno?
Pia Utamwoteshea mbwa pembe?
Huulizwa kwa kejeli kuonyesha kwamba jambo fulani haliwezekani kabisa kwa maumbile yake.
Kunguni wengi, kitanda hakilaliki.
Kuna kikomo cha kuvumilia usumbufu; mwenzi au jirani msumbufu kupita kiasi hufukuza amani.
Kupata kwa ushupavu, pepo haiwezekani.
Mambo ya kiroho hayapatikani kwa ukaidi au mabishano, bali kwa unyenyekevu na matendo mema.
Kwenye hame hapaliwi chakula.
Mahali palipoachwa hapana chochote cha kupata; usitarajie riziki penye ukiwa.
Kwenye miti hakuna wajenzi.
Pia Kunako miti hakuna wajenzi. · Penye miti hakuna wajenzi.
Mara nyingi rasilimali ziko mahali pasipo na watu wa kuzitumia, hivyo mambo hayaendi kama yanavyotarajiwa.
Kwenye mpilipili hutafuti mbaazi.
Kila mti huzaa matunda ya aina yake; mtu mwovu hatarajiwi kutenda mema.
Kwenye ng'ombe kuna pembe.
Palipo na faida pia pana hatari au usumbufu wake; mazuri huja na changamoto zake.
Lazima haina haramu.
Mtu akibanwa na shida ya lazima hulazimika kufanya hata yale yaliyokatazwa.
Lila na fila havitangamani.
Pia Lila na fila hazitangamani. · Hila na lila hazitangamani.
Mema na mabaya hayachanganyiki; kila jambo lichukuliwe kwa hali yake bila kuyachanganya.
Maji mengi hayazuiliki.
Nguvu kubwa au jambo kubwa likishaanza haliwezi kuzuiwa kwa urahisi.
Maziwa ya mbuzi hayadhuru chai.
Kitu kidogo kinachofaa hakiharibu kitu kizima; vitu vinavyolingana huchanganyika vizuri.
Mbuzi angelia mlio wa ng'ombe angejipasua.
Anayejaribu jambo lililozidi uwezo wake hujiletea madhara; zamani methali hii ilitumika pia kuonyesha mtazamo kwamba mke asiongoze nyumba.
Mbwa hali mbwa.
Watu wa aina moja au wa ukoo mmoja hawadhuriani.
Mchele mmoja, mapishi mengi.
Pia Mchele mmoja, mapikio mbalimbali. · Mchele mmoja, mapishi mbalimbali. · Mchele mmoja kila mtu na upishi wake. · Mtama ni mmoja, wapishi ni mbalimbali.
Watu hutofautiana katika namna ya kushughulikia jambo lilelile, na njia zao zote zinaweza kufaulu.
Mchovu halali kitanda cha mbali.
Hata mwenye hitaji kubwa hawezi kutumia kisichokuwa karibu naye; msaada wa mbali haufai wakati wa dharura.
Meno ya mbwa hayaumani.
Pia Simba na simba hawauani.
Ndugu wakigombana usiingilie, kwa sababu watapatana na kukugeukia wewe.
Mfikiri huru hutukanwa.
Anayefikiri tofauti na wengi mara nyingi hudharauliwa, kwa kuwa watu hawapendi mawazo mapya.
Mkufu hausimami.
Kitu kisicho na msingi wake hakiwezi kujisimamia, kama mkufu usivyoweza kusimama peke yake.
Mkwamba hauzai zabibu.
Mtu mwovu hawezi kuzaa matendo mema; kila kitu huzaa kulingana na asili yake.
Mnazi huhimili dhoruba, mwembe huanguka.
Mtu anayekubali kubadilika hustahimili matatizo ya maisha, lakini mkaidi asiyepinda huvunjika.
Msafiri kafiri.
Pia Msafiri kadiri.
Mtu aliye safarini hulazimika wakati mwingine kwenda kinyume na desturi zake kwa sababu ya hali anayokutana nayo.
Mshale juu ni kutembea, chini ndipo pake.
Mtu anaweza kupanda juu kwa muda, lakini mwisho hurudi mahali pake halisi.
Mshale kwake ni porini.
Pia Mshale kwao porini.
Kila kifaa hufaa mahali kinapotumika; mshale ni wa mwituni, si wa mjini.
Mtu wa ovyo ana mali nyingi.
Mali haipimi thamani ya mtu, kwani hata asiyefaa kitu anaweza kuwa tajiri.
Mwanzi hauvunjwi na upepo.
Kunyumbulika ni kinga; anayejua kuinama mbele ya nguvu kubwa hapatwi na maangamizi.
Mwenye kuchoma hali chenga zenye kuungua.
Anayefanya kazi ndiye mwenye nafasi ya kuchagua kilicho bora katika mazao ya kazi yake.
Mzinga mchafu ndio hutoa asali.
Kazi yenye matunda mara nyingi huonekana ya fujo au chafu; usihukumu kwa sura ya nje.
Mzowea kunyonga, kuchinja hawezi.
Pia Ukizowea vya kunyonga, vya kuchinja huviwezi. · Aliyezoea tumbaku tambuu haiwezi.
Mtu aliyezoea njia fulani ya maisha huona vigumu kuiacha hata akipewa njia bora zaidi.
Ndege hao wawili hawafungi matumba.
Kuona jambo si kosa; hatia huja kwa kutenda, si kwa kutazama tu.
Ng'ombe na mbuzi ni wamoja; mtu kando ni kondoo.
Pia Ng'ombe na mbuzi ni wamoja; mtu mbali ni kondoo. · Ng'ombe na mbuzi ni wamoja; mtu kando na kondoo. · Ng'ombe na mbuzi ni mmoja, kondoo ni mtu mbali.
Wanaogombana wakiwa wa aina moja, wewe uliye nje kaa kando usijiingize katika ugomvi wao.
Ngozi na mafupa iyafunike hakuna lisilo na ndugu yake.
Kila mtu ana mwenzake anayemfaa maishani, kama ngozi inavyoyafunika mafupa.
Ngozi ya paa haikai watu wawili.
Kitu kilicho haba hakiwezi kutosha watu wawili kwa wakati mmoja.
Ngumu ngumu inazaa teketeke, teketeke inazaa ngumungumu.
Vizazi hufuatana na kubadilika; kilicho kigumu leo huzaa kilicho laini kesho, na kinyume chake.
Ngwena na mwingine ngwena, hawawezi kupatana.
Watu wawili wakali au wagomvi hawawezi kuelewana.
Njia haimeli mani.
Pia Njia haimeli majani.
Moyo wenye wasiwasi haupati usingizi, kama njia inayokanyagwa kila siku isivyoota nyasi.
Nyendo hazitakufaa, ila maji yakijaa.
Juhudi peke yake hazitoshi bila wakati muafaka; subiri nafasi ifike ndipo utende.
Nyoka muomba njiani usimlishe nyumbani.
Usimkaribishe nyumbani mtu usiyemjua kwa sababu tu ameomba huruma njiani, asije akakudhuru.
Paka wa nyumba hawingwi.
Usimfukuze mtu wa nyumbani anayekufaa kwa sababu ya hasira ndogo, kwani utajidhuru mwenyewe.
Pakubwa huingia mtu mkubwa.
Kazi au nafasi kubwa inahitaji mtu mwenye uwezo unaolingana nayo.
Pembe hazioti kabla ya kichwa.
Kila jambo lina utaratibu wake; huwezi kupata matunda kabla ya kujenga msingi.
Penye mtu mzima ni pazima.
Mahali palipo na mtu mwenye busara na akili timamu pana utulivu na mambo huenda vizuri.
Penye watu wafunziki kazi haiharibiki.
Kazi ikifanywa na wenye ujuzi haiharibiki wala haipotei bure.
Pongo hawezi kulala siku moja na chui.
Maadui huepukana na hawawezi kukaa mahali pamoja.
Raka la jamvi ni kanda.
Vitu vya asili moja hufanana na kufaana, na vivyo hivyo watu wenye asili moja.
Reli chuma – gurudumu chuma.
Vitu vinavyolingana hufanya kazi pamoja vizuri, kama watu wanaoelewana.
Sahani isiyo kawa hufunikwaje mkeka?
Husemwa kwa kejeli mtu anapotumia njia kubwa mno kuficha jambo dogo, ishara kwamba kuna siri zaidi.
Simba hamli mwanawe.
Hata mtu mkali au mwovu huwalinda watoto wake mwenyewe.
Simba na simba hawauani.
Watu wenye nguvu au wakali wa aina moja hawaangamizani bali huheshimiana.
Sisimizi hawi ng'ombe.
Mtu mdogo hawezi kugeuka mkubwa kwa kutamani tu; kila mmoja ana kipimo chake.
Ukaonapi mnandi kujenga nyumba kutwani?
Pia Ujaonapi mnandi kujenga nyumba kutwani? · Ukaonapi mnandi kujenga nyumba barani?
Watu hufuata mazoea yao ya kawaida; usiamini kila habari inayopingana na tabia inayojulikana.
Unga umezidi maji.
Husemwa jambo zuri linapoharibika kwa sababu mtu amezidisha kipimo mahali fulani.
Uo mmoja hautiwi panga mbili.
Pia Ala moja haikai panga mbili.
Nafasi moja haiwezi kumilikiwa na washindani wawili kwa wakati mmoja.
Uonepi jiwe gumu baharini likelea?
Huulizwa kuonyesha kwamba jambo linalokwenda kinyume na maumbile haliwezekani.
Utamwoteshea mbwa pembe?
Huwezi kumbadilisha mtu au kitu kiwe na sifa zisizo za asili yake.
Vyanda vya miguu havivishwi pete.
Usimpe mtu nafasi au heshima isiyolingana na uwezo wake.
Watu hawakwei miti na matalawanda.
Ni upumbavu kujaribu kazi ukiwa na vikwazo vinavyokuzuia kuifanya vizuri.
Watu walio pamoja si maji mtungini.
Watu wanaoishi pamoja hawawezi kukaa kimya daima; mivutano na maneno hayakosekani.
Wenye ghadhaba hawalingani, wenye mahaba hawatengani.
Watu wenye hasira hawaelewani, lakini wanaopendana hawatenganishwi kwa urahisi.
Ya nini kutumia bomu kuulia sisimizi?
Usitumie nguvu kubwa kupita kiasi kushughulikia jambo dogo.
Yaliyo pemba na mrima yapo.
Mambo yanayotokea mahali pamoja hutokea pia mahali pengine; tabia za watu hufanana kila mahali.
Yaliyoko mbele yako utayaona, ya nyuma huwezi kuyaona.
Mtu hawezi kuona wala kudhibiti kila kinachotokea nyuma yake; anayajua tu yaliyo mbele yake.
Yaliyovunjika hutengenezeka.
Hata uhusiano au jambo lililoharibika linaweza kurekebishwa likishughulikiwa kwa moyo.
Zobe na msuwale ni wamoja.
Viumbe wanaofanana hukaa pamoja, hivyo shirikiana na walio sawa nawe.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.