Methali za mada hii zinaeleza maisha ya ndoa, majukumu ya mume na mke, ujana na uzee, pamoja na utu wa binadamu. Baadhi zinaakisi mitazamo ya zamani kuhusu wanawake na wanaume, hivyo zinasomwa kama kioo cha fikra za jamii za wakati huo.
62 methali5 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 62, kwa mpangilio wa alfabeti.
Afadhali utu kuliko kitu.
Ubinadamu na tabia njema vina thamani kubwa kuliko mali.
Asiyejua utu si mtu.
Mtu asiye na huruma wala adabu hastahili kuitwa binadamu kamili.
Bibi mzuri hakosi kilema.
Hakuna mtu mkamilifu; hata anayeonekana bora ana kasoro yake.
Chanda chema huvishwa pete.
Pia Kidole chema huvishwa pete. · Kidole kisicho pete huvikwa. · Vyanda vya miguu havivishwi pete.
Heshima na zawadi humwendea yule anayestahili kwa wema wake.
Gombe la mji halichungwi.
Pia Gombe la mji halitaki mchunga.
Mtu mashuhuri anajulikana na kila mtu, hivyo hahitaji kulindwa wala hawezi kupotea.
Hakuna anayemshinda mwanaume kama mwanamke.
Methali inadai kwamba mwanamume hushawishiwa na mwanamke kwa urahisi kuliko na mtu mwingine yeyote.
Hutamkuta msichana anayejidharau.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba wasichana hujipenda sana; hutumika kusema kila mtu hujithamini.
Kaburi la mke mwenza li kombo.
Wivu humfanya mtu aone kasoro hata pasipo nazo kwa mpinzani wake.
Kila mtu na roho yake.
Pia Kila roho na visa vyake.
Kila mtu ana tabia na mapenzi yake, hivyo tuheshimu tofauti zetu.
Kina cha moyo wa mwanamke ni mfuko wa mumewe.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba upendo wa mke hupimwa kwa mali ya mumewe; inaonya juu ya mapenzi ya fedha.
Licha ya uchungu, wanawake hawaishi kutamani kuzaa.
Maumivu ya jambo jema hayaondoi hamu yake; wanawake huendelea kutamani watoto licha ya uchungu wa kujifungua.
Mjane wa mji ni mkengwa.
Mjane anayeishi kijijini huwa msaada kwa watu wote wa jamii yake.
Mke atasahau kufua shati lake, lakini hasahau kupokea bahasha.
Methali hii inaonyesha mtazamo kwamba baadhi ya wake hujali mshahara kuliko kumhudumia mume; inaonya dhidi ya ubinafsi ndoani.
Mke kito chema.
Mke mwema ni tunu ya thamani kubwa kwa mumewe na familia.
Mke mbaya, mpe mwana na mbeleko.
Methali hii ya zamani inashauri kwamba mke asiyefaa aachwe aende zake, hata kama atachukua mtoto na mbeleko yake.
Mke mpya hana dawa, dawa yake upya wake.
Pia Mke mpya hana dawa, dawa yake mapendo yake.
Mke mpya hupendwa kwa sababu ya upya wake, si kwa hirizi wala uganga.
Mke mwenye adabu ni fahari kwa mumewe.
Tabia njema ya mwenzi wa ndoa huleta heshima kwa familia nzima.
Mke mzuri halindwi.
Pia Mlinzi hulinda ndege, mke mzuri halindwi. · Ndege hulindwa, mke halindwi.
Mwenzi wa ndoa hawezi kulindwa kwa nguvu; uaminifu wake hutoka moyoni mwake mwenyewe.
Mke mzuri humtii mumewe.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba utii wa mke kwa mume ndio kipimo cha wema wake.
Mke ndiye ufunguo wa nyumba.
Mke ndiye huifanya nyumba iwe hai na yenye kuwakaribisha watu.
Mke ni dada mdogo.
Mume anapaswa kumtendea mkewe kwa upole na huruma kama dada yake.
Mke ni nguo.
Pia Mke ni nguo, mgomba kupalilia. · Mgomba ni kupaliliwa. · Uzuri wa mwanamke ni nguo. · Uzuri wa mke ni nguo, wa ng'ombe ni kulimiwa. · Mke ni nguo, lakini nguo si mke.
Kama mgomba unavyohitaji kupaliliwa, mke naye anahitaji kutunzwa na kuvikwa na mumewe.
Mke wa kwanza ni kama mama.
Mke wa kwanza huheshimiwa kama mama kwa sababu ya mchango wake mkubwa katika kuendesha nyumba.
Mkeka mpya haulaliwi vema.
Kitu kipya au mwenzi mpya huhitaji muda wa kuzoeana kabla mambo hayajakaa sawa.
Mshale mzuri haukai ziakani.
Kitu kizuri hutumiwa mara kwa mara na hakiwezi kufichwa kwa muda mrefu.
Mshale mzuri huua maisha alani.
Uzuri usio wa kawaida huweza kuvuruga utulivu wa watu hata ukiwa umefichwa.
Mtoto mwanamke methili yake kama vitu viwili, tango na kitunguu, na vitu hivi ni vitu vya kuweka akiba.
Methali hii ya zamani inamlinganisha msichana na tango na kitunguu, ikionyesha mtazamo kwamba hakai nyumbani kwa wazazi muda mrefu kabla ya kuolewa.
Mtu halindi bahari ipitayo kila chombo.
Haiwezekani kumchunga mtu kila wakati; uaminifu ndani ya ndoa hautegemei ulinzi.
Mtu mume ni kazi.
Pia Mwanamume ni kazi. · Mume ni kazi, mke ni nguo.
Mume huonyesha upendo kwa familia yake kwa kufanya kazi kwa bidii ili kuitunza.
Mtu mume ni kazi; ukikosa cha kuweka utapata cha leo leo.
Mwenye bidii hata akikosa akiba hupata riziki ya siku kwa kujishughulisha.
Mtu ni akili.
Pia Mtu ni kidole. · Mtu ni kitu. · Mtu ni kula. · Mtu siyo kitu, bora utu. · Mtu ni jina. · Mtu ni tabia.
Akili ndiyo humtofautisha binadamu na viumbe vingine.
Mtu nyumbani mwake hatiiwi ni mkewe, haonwi kuwa mume, asipompiga, twa.
Methali hii ya zamani inaakisi mtazamo kwamba mamlaka ya mume yalidumishwa kwa nguvu; inanukuliwa kuonyesha fikra za zamani, si kufundisha ukatili.
Mume ni jaha, si raha.
Kuwa mume ni heshima inayokuja na majukumu mazito, si starehe.
Mume ni moto wa koko, usipowaka utafuka.
Mahitaji ya mwanamume ni mengi na hayaishi; yasipotimizwa hujitokeza kwa njia nyingine.
Mwanamke abeden harizi.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba wanawake hawaridhiki kamwe; hutumika kumkosoa asiyeridhika na anachopewa.
Mwanamke akijitapa anajetea ujana wake.
Kijana anayejigamba hutegemea ujana wake, ambao hautadumu milele.
Mwanamke hana ugeni.
Mwanamke hujizoeza haraka popote anapohamia na kujipatia nafasi miongoni mwa wenyeji.
Mwanamke hawi jumbe.
Methali hii ya zamani inaakisi desturi ambazo hazikuwapa wanawake uongozi wa mji.
Mwanamke mrembo haolewi na bwana mmoja.
Methali inadai kwamba anayejipamba kupita kiasi hutafuta kuwapendeza wengi, na gharama zake hazibebwi na mmoja.
Mwanamke ni kama maji ya dafu, hayapendezi ila dafuni mwakwe.
Pia Maji ya dafu hayapendezi ila dafuni mwake.
Mtu hupendeza zaidi na kuwa huru akiwa nyumbani kwake kuliko akiwa ugenini.
Mwanamke ni muhogo, popote unapotupwa unaota.
Pia Mwanamume ni mti wa muhogo; popote unapotupwa unaota.
Aliyeingia katika ndoa anapaswa kujizoeza na kustawi katika familia mpya aliyoingia.
Mwanamume ni mbono, hualikia kule.
Methali inadai kwamba wanaume hupenda kutangatanga mbali; inaonya kuwa ni bora kutulia na mwenzi mmoja.
Mwenye dada hakosi shemeji.
Ukiwa na kitu kinachotamaniwa, watu watakuja kukitafuta.
Mzee ni mtetea.
Mzee huilea na kuikusanya familia kama kuku anavyowatunza vifaranga wake.
Mzee ni mtungi, hupokea machicha.
Wazee hupokea na kuvumilia mizigo na makosa ya vijana kwa moyo mpana.
Nusu mtu nusu nyama, tumo katika dunia.
Binadamu ana pande mbili, ubinadamu na tabia za kinyama, zinazoshindana ndani yake.
Nyama ya kuku mchanga sio sawa na kuku mzee.
Vijana na wazee wote ni muhimu, lakini kila kundi lina mchango wake tofauti.
Tunda bivu halitaki kwanguliwa, jani kavu hukakatuka kwa jua.
Methali hii ya zamani inalinganisha msichana na tunda bivu na asiyeolewa na jani kavu, ikionyesha mtazamo wa jamii kuhusu wakati wa kuolewa.
Ujana mali, uzee kutu.
Ujana ni wakati wa nguvu na fursa, ilhali uzee huleta udhaifu.
Ujana moshi, uzee kutu.
Ujana hupita haraka kama moshi, nao uzee huchakaza; vyote viwili huelekea kupungua.
Ujana ni kuweka, uzeeni ni kula.
Wakati wa ujana jiwekee akiba ili uitumie utakapozeeka.
Ukistahi mke ndugu huzai naye.
Ukimwonea mtu haya kupita kiasi hata usimwambie ukweli, utajikuta ukipata hasara.
Ushaufu si heshima ya mwanamke.
Kujionyesha na kujigamba hakumletei mtu heshima.
Uso mzuri hauhitaji urembo.
Pia Surfa nzuri haihitaji kupakwa rangi.
Kilicho kizuri kwa asili hakihitaji mapambo ya ziada.
Uso wa mtu umeumbwa na haya.
Pia Uso na haya.
Mtu anapokosea, uso wake unapaswa kuonyesha aibu na unyenyekevu.
Uzeekao ni mwili siyo roho.
Umri huchakaza mwili, lakini moyo na ari ya mtu vinaweza kubaki changa.
Vijana hukaa wakitumaini; wazee wakikumbuka.
Vijana huelekeza mawazo mbele kwa matumaini, nao wazee hurejea yaliyopita.
Visima vya kale havifunikiwi.
Wazee na mambo ya zamani wasitupwe, kwa kuwa hekima yao bado inahitajika.
Walimwengu si watu wema.
Usiwaamini watu wa dunia kwa urahisi, kwa kuwa wengi si waaminifu.
Wanawake hufanya kazi zote; wanaume hufurahi.
Methali inakosoa hali ambapo wanawake hubeba mzigo wa kazi huku wanaume wakistarehe.
Wanawake uchungu wao u nyongani.
Pia Wanawake uchungu wao u nyongani mwao.
Methali hii ya zamani hutamkwa na mume aliyekasirika, ikidai kwamba mke hutumia uchovu wa kulea watoto kama sababu ya kulalamika.
Watu wawili wawili.
Pia Wawili si mmoja.
Kila mtu ni tofauti na mwenzake, hata wanapokuwa pamoja.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.