Methali hizi zinahusu uhuru, utegemezi na hali ya kuwa chini ya mamlaka ya mwingine. Zinasisitiza thamani ya uhuru na ya kujitegemea, pamoja na haja ya uhuru kuwa na mipaka na nidhamu. Hutumiwa kumkumbusha mtu kwamba maisha ya hiari ni bora kuliko anasa za kutawaliwa.
167 methali9 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 167, kwa mpangilio wa alfabeti.
Afadhali kufa kama kuishi utumwani.
Uhuru ni wa thamani kubwa kiasi kwamba kifo ni bora kuliko kuishi bila uhuru.
Afadhali kufa vitani kuliko kufa mtumwa.
Uhuru una thamani kubwa kiasi kwamba ni heri kufa ukiupigania kuliko kuishi utumwani.
Akija asije fauwa.
Pia Akija asije kwangu fauwa.
Hutamkwa na mtu asiyejali kama mwingine atafika au la, kwa kuwa hamtegemei.
Akikalia kigoda mtii.
Aliyepewa mamlaka anastahili kutiiwa maadamu yuko katika nafasi hiyo.
Akosapo mkubwa, mdogo huadhibiwa.
Mara nyingi mkubwa akikosea, lawama na adhabu humwangukia mdogo asiye na hatia.
Akupitaye kwa nguvu mwogope.
Ni busara kuwa mwangalifu mbele ya mtu aliye na nguvu kuliko wewe.
Aliye juu ni juu.
Pia Aliye juu yu juu. · Aliye juu yu juu: mbwidi haliwina funo.
Mwenye cheo na nguvu yuko mbali na wanyonge, na ni vigumu kumfikia au kumshinda.
Aliye na nguvu hula, dhaifu hulipa.
Wenye nguvu hufaidi, na wanyonge ndio hubeba gharama na hasara.
Aliyekalia kiti cha enzi ndiye mtawala.
Aliye na madaraka au mali mkononi kwa wakati huo ndiye mwenye kauli juu yake.
Aliyekupa wewe kiti ndiye aliyenipa kumbi.
Pia Aliyekupa wewe kiti, mimi kaninyima kumbi. · Aliyekuweka kitini, ndiye aliyeniweka chini.
Usimdharau mwenye hali duni; Mungu aliyekupa cheo ndiye aliyempa yeye nafasi yake, na anaweza kubadilisha mambo.
Aliyepanda juu akianguka huvunjika.
Kadiri mtu anavyopanda cheo juu, ndivyo anguko lake linavyoumiza zaidi.
Amefanyaye kafara na dawa ili awe na bwana, mwisho wake hulemewa na mazito kujaliwa.
Anayetumia hila na uganga ili ampate bwana au mume mwishowe hulemewa na mizigo inayokuja na nafasi hiyo.
Anayekulisha humpiga mamako ukimwangalia.
Anayemtegemea mwingine kwa riziki hukosa uwezo wa kumpinga hata akitendewa ubaya.
Asimamao haendi mbio hayafukuzwa.
Aliyeshika madaraka haachii nafasi yake kwa hiari mpaka aondolewe kwa nguvu.
Atangazaye mirimo, si mwana wa ruwari.
Anayegawa kazi si lazima awe mtoto wa mkuu; uongozi unaweza kutoka kwa yeyote.
Dagaa pia humtuma papa.
Hata mdogo wakati mwingine huweza kumwamuru mkubwa kufanya jambo.
Dalili ya ushehe ni kilemba.
Vazi au alama ya mtu huonyesha cheo na nafasi yake katika jamii.
Dimbwi huru si uhuru.
Uhuru wa kweli unahitaji mipaka na utaratibu ili amani idumu.
Dua la kuku halimpati mwewe.
Pia Dua la kuku halimshiki mwewe. · Dua la mwewe halimpati kuku.
Malalamiko na laana za wanyonge hayamdhuru mwenye nguvu; maombi peke yake hayatoshi bila vitendo.
Fedheha kutawaliwa.
Ni aibu kuishi chini ya amri ya wengine bila uhuru wa kujiamulia, hata kwa tabia mbaya.
Gereza si kuta.
Mtu anaweza kukosa uhuru hata kama hayumo gerezani.
Hakuna jumbe kapera.
Kiongozi anatarajiwa kuwa na familia yake; ndoa ni sehemu ya hadhi ya uongozi.
Hata mtumwa alipata kuwa mtoto wa mtu.
Kila binadamu, hata mtumishi wa chini kabisa, alipendwa na wazazi wake, kwa hiyo anastahili kutendewa kwa utu.
Hiari yashinda utumwa.
Pia Hiari hushinda utumwa.
Jambo linalofanywa kwa hiari ni bora kuliko linalofanywa kwa kulazimishwa.
Hii yafutika, hii haifutiki.
Methali hii ya zamani ilitumiwa na mabwana kuwakemea watumishi, ikisisitiza kwamba kosa la kutotii halisameheki kwa urahisi.
Hivyo ndivyo ilivyo sivyo?
Husemwa kwa kejeli pale viongozi wanapopata sifa na malipo yote huku juhudi za wengine zikisahaulika.
Ipunguzwayo ni iliyojaa.
Mwenye cheo au sifa njema ndiye hushambuliwa; asiwe na huzuni kwa sababu watu hupenda kumshusha aliye juu.
Jicho la mkubwa ni jicho la tai.
Kiongozi huona mambo mengi yanayotendeka chini ya usimamizi wake, hata yakifichwa.
Jicho la mwinyi humnenepesha mtwana.
Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba mtumishi hufurahi na kustawi anapoangaliwa na kutambuliwa na bwana wake.
Jogoo hawiki bila ruhusa.
Kijana au mdogo hapaswi kujitokeza na kujitangaza bila idhini ya wakubwa.
Jogoo mkubwa hamwachii mdogo kuwika.
Mkubwa hulinda hadhi yake na mara nyingi humkandamiza mdogo hata kama ana uwezo.
Jongoo, kunja mkia, wazuri wapite mbele.
Wadogo wanaambiwa wasijikweze bali wawapishe wakubwa au wenye hadhi.
Jukwaani hawakai wengi.
Nafasi za juu ni chache, kwa hiyo si kila mtu atazifikia.
Jumbe akikuumiza tabasamu.
Pia Jumbe akikuudhi tabasamu.
Ukikosewa na mwenye mamlaka, ni busara kuvumilia kwa upole kuliko kumpinga waziwazi.
Juu ya mwalimu kutoa ruhusa.
Ruhusa hutolewa na mwenye mamlaka tu, kama mwalimu darasani.
Kambara anapotembea na "mpenda kula", "mpenda kula" anakula mavi mengi.
Mdogo anayeandamana na mkubwa hupata makombo na uchafu tu, huku mkubwa akifaidi.
Kanga hazai ugenini.
Pia Kanga hatagi ugenini. · Kanga hazai ujani. · Kanga hazai utumwani. · Kasuku hazai utumwani.
Mtu hawezi kustawi wala kuzaa matunda akiwa mahali asipo huru.
Kichwa kimoja hakivai kofia mbili.
Mtu mmoja asishike nyadhifa mbili kwa wakati mmoja.
Kidole cha mkubwa kilimpatia mbuzi mimba.
Uzoefu na ujuzi wa mkubwa huleta matokeo ambayo mdogo hawezi kuyafikia.
Kifaranga hawezi kujaa chungu.
Mdogo asiye na uzoefu kwa kawaida hawezi kubeba jukumu la mkubwa.
Kijacho na maji, cha mwenye mji.
Mali inayopatikana bila mwenyewe kujulikana huchukuliwa na mkuu wa eneo hilo.
Kikubwa kibaya ni kidinda.
Kiongozi mbovu ni kama kidonda kinachoiumiza jamii nzima.
Kila aingiapo simba mbuzi huchukulia.
Mwenye nguvu huchukua anachotaka popote aendapo, na wanyonge hawana la kufanya.
Kila kundi na mkubwa wao.
Kila jamii au kikundi kina kiongozi wake anayepaswa kuheshimiwa.
Kila mamlaka mina Allahi.
Kila mamlaka hutoka kwa Mungu, kwa hiyo viongozi wanastahili heshima.
Kila mmoja ni mfalme nyumbani mwake.
Nyumbani kwake, kila mtu ndiye mwenye kauli ya mwisho.
Kila mtu akae kwa cheo chake.
Kila mtu atambue nafasi yake na asijipandishe kupita kiasi chake.
Kila mtu ana hiari katika yake dari.
Kila mtu ana uhuru wa kufanya apendavyo nyumbani kwake.
Kisichomfaa mkubwa ni mshipi.
Hakuna kiongozi asiye na kasoro, kwa hiyo hukosolewa kwa urahisi.
Kisigino hufuata mguu.
Msaidizi au mtumishi hufuata maelekezo na mwelekeo wa kiongozi wake.
Kivuli cha miti mingine hustwisha, cha mingine hukausha.
Viongozi wengine huwainua walio chini yao, na wengine huwazuia wasikue.
Kivuli cha mvumo huwafunika walio mbali.
Pia Vuli la mvumo humfunika alo mbali.
Mtu mwenye nguvu au mali mara nyingi huwanufaisha watu wa mbali kuliko wa karibu yake.
Kobe haumi mguu wa chui.
Ni hatari kwa mnyonge kumpinga au kumtukana mwenye nguvu.
Kondoo wawili hawawezi kunywa pamoja kwenye chungu kimoja.
Viongozi wawili hawawezi kuongoza jambo moja kwa wakati mmoja.
Koti kwake ni mgongoni.
Kila kitu na kila mtu ana mahali pake panapostahili.
Kuagiza ni kuweza?
Kutoa amri ni rahisi; jambo la msingi ni kuwapa watu uwezo wa kuitekeleza.
Kuku hali anakwenda akila ameisha hukumiwa afe.
Wanyonge mara nyingi hawajui wenye mamlaka wamewapangia nini, ingawa wanaendelea na maisha kama kawaida.
Kuku hapekui ugenini.
Mtu aliye ugenini hujizuia na hawezi kujitafutia riziki kwa uhuru kama alivyo nyumbani.
Kuku hashindani na kisu.
Pia Kuku ataweza kushindana na kisu?
Mnyonge hawezi kushindana na mwenye nguvu nyingi kuliko yeye.
Kuna chuma cha suwezi, hushindana na sukuo?
Ni bure kupinga nguvu iliyo kubwa kuliko yako.
Kwa kukaukani, maji visimani, hata mfalume, kiu kimuume.
Wakati wa shida kubwa, hata mtawala huteseka kama watu wengine.
Kwa simba fisi huinama: ya simba fisi hula nyama.
Anayejinyenyekeza kwa mwenye nguvu hufaidi mabaki ya utajiri wake.
Kwenye vipofu mwenye chongo hutawala.
Pia Kwa vipofu, mwenye chongo huwa mfalme. · Kwa vipofu, mwenye chongo huwa ni mfalme.
Mahali ambapo watu wengi hawana ujuzi, hata mwenye ujuzi kidogo huonekana kiongozi.
Macho ya vyura hayamzuii mteka maji kuteka.
Maneno na maonyo ya wanyonge hayawazuii wenye nguvu kufanya wapendavyo.
Mafurika hutengeneza mkirizi wake wenyewe.
Nguvu kubwa hujitengenezea njia yake bila kuomba ruhusa.
Mali ya mjomba si ya mpwa.
Usitegemee mali ya mtu mwingine hata kama ni ndugu yako wa karibu.
Mamlaka yanamsahau mfalme anayekufa.
Mtawala akikaribia kufa, mamlaka yake humwacha na kuhamia kwa wengine.
Mbiu ya mgambo ikilia ina jambo.
Tangazo rasmi linapotolewa, ujue kuna jambo zito linalohitaji kusikilizwa.
Mbwa anakufa, kengele inabaki.
Mwenye mamlaka hufa au huondoka, lakini nafasi yake hubaki na kuchukuliwa na mwingine.
Mbwa hushikwa mdomo na mwenyewe.
Mtumishi hutenda kama bwana wake anavyomwelekeza.
Mbwa wa jumbe ni jumbe.
Walio karibu na mkuu hupata heshima kwa sababu ya ukaribu wao naye.
Meno yasipite midomo.
Mtu abaki ndani ya mipaka ya nafasi yake na asijikweze.
Mfalme akifanya biashara, raia watakuwa maskini.
Mtawala akijihusisha na biashara hutumia mamlaka yake kujinufaisha, na wananchi huumia.
Mfalme hasifiwi kwao.
Mara nyingi mtu mkubwa haheshimiwi sana na watu wa nyumbani kwake wanaomfahamu tangu zamani.
Mgomba mfupi ndio ukatwako majani.
Wanyonge na wapole ndio hubebeshwa mizigo mingi kuliko wengine.
Milio ya vyura haiwazuii ng'ombe kunywa maji.
Kelele za wadogo hazimzuii mkubwa kuendelea na shughuli zake.
Mja hana hiari.
Pia Abidi hana hiari.
Binadamu hana uwezo wa kuchagua yatakayompata; hutamkwa jambo jema au baya linapotokea.
Mja kwako akusikilize.
Aliye chini yako au anayekaa kwako anapaswa kukusikiliza na kufuata maelekezo yako.
Mjumbe hauawi.
Mjumbe hana hatia ya ujumbe anaoleta, kwa hiyo hapaswi kudhuriwa.
Mkataa kwao ni mtumwa.
Anayeidharau au kuikimbia nyumbani kwao hujikuta akiishi kama mtumwa ugenini.
Mkate mkavu wa nyumbani ni bora kuliko nyama ya shuwa ya pengine.
Maisha duni ukiwa huru nyumbani ni bora kuliko anasa ukiwa chini ya mwingine.
Mkizima moto mtaota nini?
Kudhoofisha mamlaka mnayoitegemea huwadhuru ninyi wenyewe.
Mkoba haungeharibika hungetembea na furushi mkononi.
Viongozi wakiharibika, walio chini yao ndio huteseka.
Mkono wa serikali ni mrefu.
Serikali inaweza kumfikia mtu popote alipo; huwezi kuikimbia.
Mkubwa kakupita.
Mtambue aliye juu yako na umpe heshima anayostahili.
Mkuu yu juu.
Mwenye mamlaka mara nyingi hushinda, na juu ya wote yupo Mungu.
Mlio wa chura utamdhurisha nani?
Kelele za mnyonge hazimdhuru mtu yeyote; vitisho vyake havina nguvu.
Mnyonge kupata haki ni mwenye nguvu kupenda.
Pia Mnyonge hupata haki na mwenye nguvu kutaka.
Mnyonge hupata haki yake pale tu mwenye nguvu anapokubali; nguvu mara nyingi hushinda haki.
Moto ni mtumishi mwema, lakini bwana mbaya.
Kitu chenye nguvu kinafaa kikidhibitiwa, lakini kikikutawala huleta maangamizi.
Mpishe mwenye nguvu apite.
Usijaribu kumzuia mwenye nguvu; ni busara kumpisha.
Mti wa kimo chako hauwezi kukupa kivuli.
Mtu mwenye uwezo sawa na wako hawezi kukusaidia katika jambo linalohitaji uwezo mkubwa zaidi.
Mtinda nywele kichwani.
Viongozi hawajui siku watakayoondolewa madarakani, kama asiyejua atasukwa mtindo gani.
Mtoto akipanda juu ya mti, chini yuko mkubwa.
Anayejua kuna mtu wa kumlinda huthubutu kujaribu mambo ya hatari.
Mtu akifika chengo cha mtu, humtegemea.
Ukiwa nyumbani kwa mwenzako unalazimika kumtegemea na kufuata masharti yake.
Mtu huzaliwa huru, lakini siku zote ni mfungwa.
Ingawa binadamu huzaliwa huru, maisha humfunga kwa wajibu, mila na shida za kila siku.
Mtu mmoja hawezi kutumikia mabwana wawili.
Huwezi kuwa mwaminifu kwa pande mbili zinazovutana kwa wakati mmoja.
Mtumbwi uheshimu maji na maji yaheshimu mtumbwi.
Mwajiri na mwajiriwa, mkubwa na mdogo, wanapaswa kuheshimiana ili kazi iende vizuri.
Mtumwa huthamini cha bwana wake.
Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba mtumishi mwema hutunza mali ya bwana wake kama yake.
Muko ndani ya koko, vishindo vya mwenye nyumba.
Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba katika nyumba yenye wake wengi, mke wa kwanza ndiye mwenye nguvu kuliko wengine.
Mungu tusalimu kodi, mayumba hayana vitu.
Ni sala ya kulalamikia kodi nzito zinazowaacha hata matajiri bila mali.
Mwamba ukitoka nyumba, makombamoyo yanasambaa.
Kiongozi akiondoka, wafuasi hutawanyika na mambo huharibika.
Mwenye kutawala hawezi kulala.
Uongozi una majukumu mengi yanayomnyima kiongozi raha na usingizi.
Mwiba wa kujidunga mwenyewe hauumi.
Pia Mwiba wa kujichoma hauna pole. · Mwiba wa kujichoma hauambiwi pole.
Taabu uliyojitwika kwa hiari yako huvumilika, lakini usitarajie kuhurumiwa ukijiletea balaa mwenyewe.
Mwinda huwindwa.
Pia Mwinda naye huwindwa.
Anayewawinda au kuwadhulumu wengine naye siku moja atawindwa.
Mwungwana hasukumwi.
Mtu huru na mstaarabu hutenda kwa hiari yake bila kulazimishwa.
Mwungwana hatupi nguo chakavu.
Ni vigumu kuacha kitu au desturi ambayo mtu ameizoea, hata ikiwa imechakaa.
Mzigo wa kujifungia hauna uzito.
Kazi unayoichagua mwenyewe na yenye manufaa kwako huwa nyepesi kubeba.
Nazi haishindani na jiwe.
Mdogo hawezi kushindana na mwenye mamlaka; atavunjika yeye.
Ndege tele katika mti, mwenye midomo mekundu ndiye mkubwa.
Katika kundi la watu wengi, kiongozi hutambulika kwa alama yake ya pekee.
Nikiwa kwangu mfalme.
Nyumbani kwake mtu huwa na mamlaka kamili, hata kama nje ni mtu wa kawaida.
Nyumba kwa kuwa na nguvu, lazima iwe na mwamba.
Familia au jamii yoyote inahitaji kiongozi ili iwe imara.
Nywele huchukuliwa na kichwa.
Kuna watu wanaotegemea wengine ili waweze kuishi au kufanya kazi zao.
Nywele ziliheshimu uso, uso ukaziheshimu nywele.
Mkubwa na mdogo wanapaswa kuheshimiana ili waishi kwa amani.
Nywele ziliota zikaogopa uso.
Mdogo anapaswa kujua mipaka yake na kutovuka nafasi yake.
Nzige hawana mfalme.
Kundi lisilo na kiongozi hufanya uharibifu bila mtu wa kulizuia.
Ogopa anayekutuma, usiogope mpokea ujumbe.
Mwajibikie aliyekutuma kwa sababu yeye ndiye mwenye mamlaka juu yako.
Pa mndewa usishindane napo.
Ukiwa katika eneo la kiongozi fulani, fuata taratibu zake bila kumpinga.
Pa shoka hapaingii kisu.
Kila kazi inahitaji chombo au mtu anayefaa; dhaifu hawezi kufanya kazi ya mwenye nguvu.
Paa akitoka shimoni, haya ya mchimbaji.
Kazi ikifanywa vibaya, lawama ni ya aliyeifanya.
Pahali pa mtu kufawa ni mtu aliye juu yake.
Msaada wa mtu mara nyingi hutoka kwa aliye juu yake, kwa hiyo kaa vizuri na mkuu wako.
Paka akiondoka, panya hutawala.
Pia Paka akitoka, panya wakaruka. · Paka wakiondokea, panya tatumilikia.
Mkuu au msimamizi asipokuwepo, walio chini yake hufanya wapendavyo.
Safari ya mabwana, arusi ya maboi.
Wakubwa wakisafiri, wafanyakazi huona nafasi ya kupumzika na kustarehe.
Samaki anaogelea majini nayo maji yatamla.
Anayejipendekeza kwa wenye nguvu yuko hatarini kutumiwa na kuangamizwa nao.
Samaki huanza kuoza kichwani.
Pia Samaki inaoza kichwani.
Viongozi wakiharibika, uovu husambaa kwa jamii nzima.
Serikali ina mkono mrefu.
Mtu hawezi kukwepa mamlaka ya serikali popote aendapo.
Sheria haijui nguvu.
Sheria haipendelei mwenye nguvu; inawahusu wote sawasawa.
Sheria haina kwao.
Sheria haimilikiwi na kundi lolote; inamhusu kila mtu.
Sheria iishapo dhuluma huanza.
Pasipo na sheria, uonevu na fujo huchukua nafasi.
Sheria na chuma hazina huruma.
Sheria hutekelezwa bila kujali hisia, kama silaha ya chuma.
Sheria ni msumeno hukata huku na huku.
Sheria humgusa kila mmoja, mkubwa kwa mdogo, bila upendeleo.
Shida kwa aliyetawala kuitika unyofu.
Mtu aliyezoea kutawala huona vigumu kutii au kuwa chini ya aliyekuwa mdogo wake.
Si nyumba, si nchi, haiwezi kukaa bila kiongozi.
Kila jumuiya, ndogo au kubwa, inahitaji kiongozi ili iende sawa.
Sikio halipitii kichwa.
Pia Masikio yasipite kichwa. · Shingo haipiti kichwa. · Bega halipiti kichwa.
Mdogo hawezi kumpita mkubwa wake; kila mtu ajue nafasi yake.
Simba alaye nyama ya mtu hana nguvu.
Anayewadhulumu wanyonge na wazee anaonyesha udhaifu wake, si ushujaa.
Simba mla watu akiliwa, huwani?
Mtu mwovu akiangamia, hakuna sababu ya kushangaa wala kumlilia.
Sindano huduru dirani.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba katika ndoa mume ndiye huamua mwelekeo wa nyumba.
Sungura, bakia pembeni; tembo mwenye shindo apite.
Mwenye busara huwapisha wenye tamaa na nguvu badala ya kushindana nao.
Tarumbeta ni mwenyewe.
Mwenye sauti kubwa au mamlaka ndiye husikilizwa na kutawala.
Tegemea wapendao uhuru watakuwa huru.
Wanaoupenda uhuru kwa dhati hatimaye huupata, kwa hiyo inafaa kuwaunga mkono.
Toa amri, nawe upokee amri.
Unayewaamuru wengine, uwe tayari pia kuamriwa; usiwatendee usichotaka kutendewa.
Tunda lililokatazwa ni tamu.
Pia Tunda linalokatazwa ni tamu.
Kitu kilichokatazwa huvutia zaidi kwa sababu tu kimekatazwa.
Ubeberu – kama shetani.
Kuwanyonya watu ni kitendo kiovu kabisa.
Ubepari ni unyama.
Mfumo wa kuwanyonya wengine kwa faida ya wachache hauna utu.
Uhuru ukiondoka utumwa hutawala.
Watu wasipoulinda uhuru wao, ukandamizaji huchukua nafasi yake.
Uhuru ukizidi nchi huteketea.
Uhuru usio na mipaka wala nidhamu huliangamiza taifa.
Ukiipata itumie: ukikosa ijutie.
Pia Ukipata kitumie, ukikosa jishukurie.
Tumia nafasi ukiwa nayo, lakini ukiipoteza vumilia; wenye kiburi madarakani hujuta wakiyapoteza.
Ukitaka kusafiri, bwana-mwitu umkiri.
Ukipita katika eneo la mwenye mamlaka, mheshimu ili usalimike safarini.
Ukiwa mkubwa jisahihisha mwenyewe.
Mwenye cheo anapaswa kuchunguza na kurekebisha tabia yake kwanza, kwa sababu wengi humwangalia.
Ukubwa ni jaa.
Pia Mkubwa jaa. · Uongozi ni jalala.
Kiongozi hupokea lawama, matusi na malalamiko yote ya watu, kwa hiyo ukubwa si raha.
Ukuu si pembe kama mtu ataota.
Heshima na ukubwa havimwoti mtu kichwani; lazima avistahili kwa matendo yake.
Usigombeze upepo; njiwa aliyetandika vibaya.
Ni hatari kumlaumu mwenye mamlaka; ni rahisi zaidi kumtupia lawama mnyonge.
Usile kwa sahani ukasahau bunguu.
Ukipata neema usisahau hali duni uliyotoka nayo.
Usiogope mkubwa, ogopa ukubwa.
Si mwenye cheo wa kuogopwa bali mzigo na majukumu mazito ya cheo chenyewe.
Usione simba kapigwa na mvua.
Usimdharau mwenye nguvu aliyeonekana kudhoofika; bado anaweza kuwa hatari.
Usisahau ubaharia kwa sababu ya unahodha.
Pia Usisahau ubaharia kwa kupata unahodha.
Ukipanda cheo, usiwadharau walio chini kwa kuwa nawe ulikuwa mmoja wao.
Utakwenda utarudi.
Uhuru wa kujitegemea una changamoto zake, na huenda ukalazimika kurudi ulikotoka.
Utii ni bora kuliko kafara.
Kutii kwa moyo ni bora kuliko kutoa sadaka ili kufunika uasi.
Viovu vya bwana si vyema vya Juma Kitwana.
Methali hii ya zamani inaonyesha kwamba wenye mamlaka huachiwa makosa yao, lakini mtu wa chini hukosa nafasi hiyo.
Wakubwa humeza wadogo.
Wenye nguvu huwadhulumu na kuwaangamiza wanyonge.
Wakubwa wadogo wana taabu.
Mtu asiye na uwezo akipewa ukubwa hupata shida nyingi kuutekeleza.
Wali unaifokea sahani.
Mdogo anayemkasirikia mkubwa wake hupoteza nguvu bure kwa sababu bado anamtegemea.
Watu humcha mfalme anayetawala.
Heshima ya watu huelekezwa kwa aliye madarakani sasa, si kwa aliyepita.
Watu wawili wanagombiana usultani.
Uongozi hauwezi kugawanywa; ni mmoja tu atakayeshika madaraka.
Wewe jiwe mimi nazi.
Hutamkwa na mnyonge anayekiri kwamba mwenzake ana nguvu ya kumvunja.
Wewe kisu, mimi nyama.
Pia Wewe kisu, sisi nyama. · Wewe kisu, mimi kipini.
Mnyonge hukiri kwamba yuko mikononi mwa mwenye nguvu na kulalamika hakutasaidia.
Yai litakuwa juu, la mamaye kuku kuu.
Pia Yai linashauria kuku. · Yai linamshauria kuku.
Husemwa pale mdogo anapojaribu kumfundisha au kumshauri aliye mkubwa kwake.
Yenu hunuka, yetu hainuki.
Watu huona ubaya wa wengine lakini hutetea au kuficha ubaya wao wenyewe.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.