Methali hizi zinafundisha kuwa macho, kujiandaa mapema na kuitumia nafasi kabla haijapita. Zinaonya dhidi ya uzembe, kuahirisha mambo na kupuuza dalili ndogo za hatari, kwa sababu tatizo dogo huweza kukua. Hutumiwa kumhimiza mtu achukue tahadhari, awahi na afikiri kabla ya kutenda.
250 methali8 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 250, kwa mpangilio wa alfabeti.
Abiria linda mamba.
Msafiri anapaswa kuwa macho na kujihadhari na hatari zilizo njiani.
Afadhali kuvunja uchumba kuliko kuvunja ndoa.
Ukiona dalili mbaya, ni bora kusitisha jambo mapema kuliko kulivunja baadaye likiwa limeshakomaa.
Ajaye kisimani mbele hunywa maji maenge.
Anayewahi hupata kilicho bora; usingoje wengine waanze ndipo nawe uchukue hatua.
Akiruka, usiruke naye; mtege utamnasa.
Usimfuate adui kwa haraka; tumia akili na subira, utamkamata kwa urahisi.
Akutanguliaye chanoni hukuzidi tonge.
Anayewahi nafasi hufaidika zaidi, kwa hiyo usichelewe kuitumia fursa.
Alikuwa wapi ni kujitunza.
Inahimiza mtu kujishughulisha na mambo yake na kujilinda badala ya kuingilia ya wengine.
Aliyejamba, mngoje atakunya.
Dalili ndogo huonyesha kwamba jambo kubwa linakuja, kwa hiyo kaa tayari.
Aliyengoja, hawezi kuja.
Anayesubiri kila mara na kuahirisha mambo mwishowe hafiki popote; anza sasa.
Aombaye magadi awe na kigae chake.
Pia Aombaye magadi awe na kigae.
Anayeomba msaada naye ajiandae kuupokea na kushiriki kwa sehemu yake.
Asazacho mwizi mganga atwae.
Hasara moja huweza kuzaa nyingine; aliyeibiwa hupoteza zaidi kwa wale wanaojidai kumsaidia.
Asikuwahi mwomba kibuyo.
Ukiwa na haja, ieleze mapema ili mwingine asikutangulie akachukua unachokihitaji.
Asili ya kuchonga mwiko ni kuchoka kuungua.
Watu hubuni njia mpya pale wanapochoshwa na tatizo linalowasumbua mara kwa mara.
Asiye na macho akaazime ya kondoo.
Usitarajie mwongozo wa maana kutoka kwa mtu asiye na busara wala upeo.
Asiyejiangalia huishia "ningalijua."
Mtu asiyekuwa makini huishia kujuta na kusema laiti angelijua mapema.
Asiyekuwapo na lake halipo.
Usipokuwepo mambo yanapogawanywa, utakosa fungu lako; usiwaachie wengine shughuli zako.
Asiyepo haangukiwi.
Pia Mti hauangulii wasiopo.
Faida hupatikana na waliopo, lakini pia aliye mbali na hatari hasalimiki nayo; jiweke mahali panapofaa.
Atahiriwapo mtoto wa mtemi, na wa maskini atahiriwe papo hapo.
Pia Atahiriwapo mwana wa mtemi, na wa maskini atahiriwe papo hapo.
Nafasi inayotolewa kwa mwenye cheo itumiwe pia na wanyonge; kuwa macho fursa inapojitokeza.
Baada ya kifo ni tabibu.
Pia Baada ya nyama haradali.
Husemwa juu ya msaada au dawa inayotafutwa wakati umeshapita na madhara yameshatokea.
Badiliko kwa mjukuu uanze na babu.
Mabadiliko yanayotakiwa kwa vizazi vijavyo yaanzie kwa wakubwa wa sasa; anza mapema.
Bahati ikibisha hodi ni sharti ufungue mlango mwenyewe.
Pia Bahati ikipiga hodi ni sharti ufungue mlango mwenyewe.
Nafasi nzuri ikijitokeza, ichangamkie mwenyewe badala ya kungoja uitwe.
Bila nyuki hupati asali.
Pia Bila kumshinda nyuki hupati asali.
Mafanikio hayaji bila kukabiliana na shida na hatari zinazoyazunguka.
Bila silaha usiingie vitani.
Usianzishe jambo lolote kabla ya kujiandaa vya kutosha.
Bilauri si kopo.
Kitu kizuri kwa sura si lazima kiwe imara; uzuri na uimara ni mambo mawili tofauti.
Boriti ikianguka, boriti mpya ikaze.
Ukipoteza tegemeo, kama mwenzi wa ndoa, tafuta jingine ili maisha yaendelee.
Bundi haviziwi kwa nyuma.
Mtu aliye macho kila wakati hawezi kushtukizwa kwa urahisi.
Chachu kidogo huumua mkate.
Jambo dogo linaweza kuleta matokeo makubwa, mema au mabaya, kwa hiyo usilidharau.
Chelewa-chelewa utamkuta mwana si wako.
Anayeahirisha mambo kila mara hukuta wengine wameshachukua kile alichokitarajia.
Chura akitupwa majini hafi.
Unachodhani ni adhabu kwa mtu kinaweza kuwa ni msaada kwake.
Chura aliapo maji yangali machache, yakijaa halii.
Pia Chura hulilia penye maji.
Watu hulalamika wakati wa uhaba, lakini mambo yakiwa mazuri hunyamaza.
Dalili ya mvua ni mawingu.
Pia Dalili ya mvua mawingu.
Kila jambo kubwa hutanguliwa na ishara zake; ziangalie mapema.
Dama ni ilo mkononi.
Uamuzi uko mikononi mwako; tumia kile ulicho nacho sasa.
E, kengewa lolo, kipata nyakua.
Fursa ikitokea, ichukue mara moja kabla haijapotea.
Enenda kwa tasihili wala usitaghafali.
Ukitumwa, nenda haraka na usiwe mzembe wala msahaulifu.
Enga kabla ya kujenga.
Fikiria kwa makini matokeo ya jambo kabla ya kulianza.
Fanya fundo kwa siku ya mashaka.
Weka akiba sasa ili ikusaidie siku ya shida itakapokufikia.
Fedha haiwezi kununua "kama ningejua".
Nafasi ikishapotea, hakuna mali inayoweza kuirudisha; jutio halinunuliki.
Fimbo iliyo mkononi, ndiyo iuayo nyoka.
Kitu ulicho nacho tayari ndicho kitakachokusaidia wakati wa shida, si kile kilicho mbali.
Fimbo ya mbali haiui nyoka.
Msaada usiopatikana karibu haukufai wakati wa dharura.
Fua chuma wakati kingali na moto.
Tumia nafasi wakati ingalipo, kabla mambo hayajapoa na kuwa magumu.
Haidhuru hudhuru.
Pia Haidhuru, haiui lakini inadhuru.
Uzembe wa kusema 'si kitu' huleta madhara; tatizo dogo lirekebishwe mapema.
Hajikwai mtu kwenye mlima, hujikwaa kwenye kilima cha fuko.
Mara nyingi watu hukwama kwa mambo madogo wanayoyadharau, si kwa makubwa wanayoyaogopa.
Hala hala – mti na macho.
Ni tahadhari ya ghafla ya kuwaonya watu wajiepushe na hatari iliyo karibu.
Hamadi ni iliyo kibindoni, silaha ni iliyo mkononi.
Pia Hamadi kilicho bindoni. · Iliyo bindoni. · Iliyo bindoni imo salimini. · Hamadi kibindoni.
Kinachoweza kutegemewa wakati wa shida ni kile ulicho nacho mwenyewe sasa hivi.
Hapa si pale.
Kila mahali kuna hali yake; usidhani yaliyofaa kwingine yatafaa hapa.
Hauchi, hauchi, unakucha.
Jambo unalodhani halitatokea hufika hatimaye; muda haumsubiri mtu.
Hayawi, hayawi, huwa.
Usijidanganye kwamba hakuna hatari; mambo yasiyotarajiwa hutokea ghafla.
Hiari na kitari ni yako.
Mwishowe uamuzi ni wako mwenyewe; hakuna anayeweza kukuchagulia.
Hofia kijacho.
Jiandae kwa yajayo kwa sababu hujui kesho italeta nini.
Huisha vizuri kianzwacho vizuri.
Jambo lililoanzishwa kwa mpango mzuri huwa na mwisho mzuri.
Huyaondosha mavi yangali fukuto; yakiisha oza ni magumu.
Tatizo litatuliwe mapema; likicheleweshwa huwa gumu zaidi kulishughulikia.
Iliyopita si ndwele, ganga ijayo.
Usiendelee kuhuzunikia yaliyopita; jitahidi kuzuia yasijirudie.
Inafaa kusemea mgomba ungali wima.
Shughulikia jambo au mtetee mtu wakati bado inawezekana, si baada ya kuchelewa.
Jambia kiunoni na bakora mkononi.
Mtu mwenye busara hujiandaa kwa kila hali na huchukua tahadhari kabla ya hatari.
Jambo kuingia sahali, kutoka ni mashughuli.
Ni rahisi kujiingiza katika matatizo lakini ni vigumu kujinasua.
Jawabu la kesho huandaa leo.
Pia Jawabu la kesho huandaliwa leo.
Mambo ya kesho yaandaliwe leo ili yasikushtukize.
Je, haikawii.
Jibu la swali la haraka hufika upesi, na mara nyingi si jema; jihadhari na unachouliza.
Jenga nyumba mbele ya kuoa.
Andaa makazi na mahitaji ya msingi kabla ya kuanzisha familia.
Jogoo hulia: "uta wangu u kule."
Husemwa juu ya mtu anayetoa visingizio kwa kutokuwa tayari wakati hatari imefika.
Jua la asubuhi halidumu siku nzima.
Nafasi nzuri haidumu milele; usiahirishe mipango yako.
Jua likituchea, nyota zitapotea.
Kila jambo lina wakati wake maalumu; ukiuacha upite, nafasi hiyo hupotea.
Jumbe atokeapo, msalimu papo hapo.
Mtu muhimu akijitokeza, mwendee mara moja kabla hajaondoka na ukakosa nafasi ya kueleza haja yako.
Kale hairudi.
Siku zilizopita hazirudi tena; tuishi kwa kuzingatia hali ya sasa.
Kama huna saa ya mkono lazima jua likuongoze.
Ukikosa chombo kimoja, tumia akili kutafuta njia nyingine; kizuizi kimoja kisikusimamishe.
Kamata unachokiona, usingoje kijacho.
Chukua kilichopo sasa badala ya kusubiri kitu kisichokuwa na uhakika.
Kamba ya mbali haifungi kuni.
Kitu kisichokuwa karibu nawe hakikusaidii pale unapokihitaji.
Kambare hapishi chambo.
Mtu mwerevu haiachi nafasi nzuri ipite mbele yake bila kuitumia.
Kambare hukunjwa mbichi.
Tabia ya mtu hurekebishwa angali mdogo; akishakomaa ni vigumu kumbadilisha.
Kenda fumbata, sio kumi nenda uje kesho.
Pia Kenda fumbata, sio kumi nenda uje.
Kitu kidogo ulicho nacho mkononi ni bora kuliko kingi unachoahidiwa baadaye.
Kengele hailii bure, mpaka mtu anaichokoza.
Jambo halitokei bila chanzo; kuna mtu au kitu kilichosababisha.
Kesho si leo.
Ahadi ya kesho haina uhakika; kinachotegemewa ni kinachofanyika leo.
Kiatu siku ya mwendo.
Pia Viatu siku ya mwendo. · Ndau siku ya miuya. · Silaha siku ya khondo.
Kila chombo kiwe tayari kwa siku kitakapohitajika; jiandae kabla ya shughuli kufika.
Kima aliyetangulia hali tunda bovu.
Anayewahi hupata kilicho bora, wanaochelewa huachiwa kilichobaki.
Kimbia ugwe usijeona ng'ombe.
Ukiziona dalili za hatari, ondoka mapema kabla hatari yenyewe haijafika.
Kinga mkono upewe, kunyang'anya kuna shari.
Jionyeshe na uombe kwa adabu ili upate; kunyakua kwa nguvu huleta ubaya.
Kinolewacho hupata.
Pia Kinolewacho hukata.
Kinachotunzwa na kurudiwa mara kwa mara hudumu na huzidi kufaa.
Kipofu haoni ana maarifa.
Pia Kipofu haulizwi njia. · Kipofu kaona mwezi.
Mtu asiye na upeo hajui hata thamani ya maarifa aliyo nayo, hivyo hawezi kuyatumia.
Kisu kibutu hakichinji kuku.
Pia Kisu kibutu hakikati unywele.
Chombo kisichotunzwa hakifai kazi; jiandae vyema ili ufanikiwe.
Kisu kilichomnyoa bundi, na kokotoro kimnyoe.
Kipimo kinachotumika kwa mmoja kitumike pia kwa mwingine bila upendeleo.
Kitendo ni moto, majuto ni mjukuu.
Matendo ya haraka huleta majuto yanayofuata baadaye; fikiri kabla ya kutenda.
Kitu cha kwanza kifanywe kwanza.
Panga mambo kwa umuhimu wake, ukianza na yaliyo muhimu zaidi.
Kivuli cha pungu ni kile cha nderi, mafumo ya ncha ndefu.
Hatari hujificha kila mahali na huonekana kama vitu vya kawaida, kwa hiyo uwe macho daima.
Kobe ukimtupa majini, kwake si mauti bali ni furaha.
Kile unachokusudia kiwe adhabu kwa mtu kinaweza kumletea furaha badala yake.
Kohoa upate tonge.
Jitambulishe na uonyeshe uwepo wako ili nawe ukumbukwe wakati wa kugawa.
Kondoo alinyimwa ndevu.
Pia Kondoo hakufika kwenye soko la ndevu.
Anayechelewa hukosa fungu lake, kama kondoo wa hadithi aliyefika sokoni baada ya ndevu kwisha.
Kuambiliwa kuna uwongo, wende ukajionee.
Habari za kusikia huweza kuwa za uongo; jionee mwenyewe kabla ya kuamini.
Kukiwa jua, kukiwa mvua.
Husemwa kuonyesha kwamba jambo litafanyika kwa vyovyote vile, hali iwe nzuri au mbaya.
Kuku anaendelea kula, walimaliza shauri.
Mtu anaweza kuendelea na maisha yake bila kujua kwamba wengine wameshaamua hatima yake.
Kule ni kule hakuwezi kuwa hapa.
Mazingira hutofautiana; mambo ya mahali pengine hayawezi kuhamishiwa hapa kama yalivyo.
Kulungu mwoga hukimbiza pembeze.
Mtu mwangalifu hujiepusha na mitego na hatari zinazomzunguka, kama kulungu anayelinda pembe zake vichakani.
Kumaliza kiu ni kwenda mtoni.
Ili kutatua tatizo, tumia njia inayolifaa moja kwa moja.
Kuni juu uchaga zacheka zilizo motoni.
Usiwacheke walio katika shida, kwa sababu zamu yako inaweza kuwa karibu.
Kunyolewa kipara si mwisho wa kumea nywele.
Hasara ya leo si mwisho wa yote; mambo yanaweza kurudi na kustawi tena.
Kunyolewa kukiwa lazima, kuahirisha si kwema.
Jambo lisiloepukika, kama kulipa deni, ni bora kulimaliza mapema kuliko kuliahirisha.
Kuonja ndiko kula.
Kujaribu kitu kidogo huweza kukuingiza ndani kabisa; jihadhari na mwanzo wa tabia mbaya.
Kupewa usikubali waja taka usipewe.
Usikatae unachopewa leo, kwa maana yaweza kufika siku utakapokihitaji na usikipate.
La leo lisingoje kesho.
Jambo linaloweza kufanywa leo lifanywe sasa badala ya kuahirishwa.
La watoro chaka ni lile kwa lile.
Mtu aliye katika dhiki hukimbilia hifadhi yoyote iliyo karibu bila kuchagua.
Lazima kunyosha mti unapomea ukiisha kukauka haiwezekani.
Pia Lazima kunyosha mti unapoota ukiisha kukauka haiwezekani.
Malezi na marekebisho hufanywa mapema; mtu akishakomaa ni vigumu kumnyoosha.
Lazima mti uwe ndani ya maji upate kutelemka.
Ili kufanikiwa unahitaji kuwa mahali panapofaa na kupata msaada wa wengine.
Legelege pembe ya ng'ombe.
Kuwa mwepesi wa kubadilika kulingana na hali za maisha zinavyogeuka.
Lekeza, ufume.
Lenga vizuri kabla ya kutenda ili ufikie lengo lako.
Leo ni leo: asemaye kesho ni mwongo.
Inapinga tabia ya kuahirisha, na pia huwakumbusha waliojigamba watimize ahadi zao sasa.
Lighafiliwalo ni la lusu.
Mali isiyotunzwa huishia mikononi mwa wezi.
Liharibikalo hufanywa.
Kilichoharibika kinaweza kurekebishwa; husemwa kumtia moyo mtu aombe radhi.
Likitoka liote.
Fursa ikijitokeza, ifaidi wakati ingalipo.
Lipunguze omo tanga, kuna kusi la hatari.
Hali ikiwa ya hatari, punguza kasi na chukua tahadhari kabla haijakudhuru.
Lishalo ndilo dogo kuliko lijalo.
Usipoteze muda kuhuzunikia yaliyopita; jiandae kwa makubwa yanayokuja.
Lisilo mkoma hujikoma lilo.
Pia Lisilo mkoma hujikoma lenyewe. · Lisilo na mkono, hujikonda lenyewe.
Usipolisimamia jambo lako hadi mwisho, litaisha lenyewe kwa namna usiyoipenda.
Mabadiliko bora kuliko mapumziko.
Kubadilisha kazi au mazingira humpa mtu nguvu mpya kuliko kukaa bure bila kufanya kitu.
Maisha hueleweka ukiyatazama kwa nyuma, lakini tunaishi tukitazama mbele.
Tunajifunza kutokana na yaliyopita ili tuweze kupanga vizuri maisha ya mbele.
Maji maangavu male.
Kinachoonekana chepesi na kisicho na hatari kwa nje kinaweza kuwa na kina kirefu; usidanganywe na sura.
Maji ya nazi hunywewa katika nazi.
Pia Maji ya nazi hunywewa kutoka nazi.
Kitu hufurahiwa zaidi kikitumiwa wakati wake na mahali pake panapofaa.
Maji yaliyoko mbali hayakati kiu.
Msaada ulio mbali haukusaidii katika shida ya sasa.
Maji yangali kidogo, yafaa kuvuka.
Ni busara kulikabili jambo mapema likiwa bado dogo, kabla halijawa gumu.
Matawi yatenganishe yangali machanga.
Tabia njema na mahusiano mazuri kwa watoto hujengwa mapema, kabla hawajakua.
Mbu haumi mboni ya jicho.
Kitu kinacholindwa vizuri hakipatwi na madhara; weka ulinzi madhubuti kwa kilicho muhimu.
Mche ndiyo mti.
Kila jambo kubwa huanzia udogoni, kwa hiyo mwanzo mdogo usidharauliwe.
Mchonga mwiko hukimbiza mikono yake.
Mtu hutengeneza zana au hubuni njia ili kujiepusha na madhara na usumbufu.
Mdharau mwiba mguu huota tende.
Anayepuuza tatizo dogo mwishowe hukumbwa na tatizo kubwa zaidi.
Mkalamuzi anakula cha kwanza.
Pia Mkalamuzi anakula chakula cha kwanza.
Mtu aliye macho na mchangamfu huwahi nafasi na kufaidika kabla ya wengine.
Mkienda sisi tumerudi.
Wewe ukiwa bado unaanza, mwenzako ameshamaliza; ili kumshinda mtu mwerevu lazima uwahi.
Mkulima hulinda shamba lake la mahindi baada ya nguruwe kuzila.
Husemwa juu ya mtu anayechukua tahadhari baada ya hasara kutokea, wakati imeshachelewa.
Moto wa kumvi, hudumu.
Kinyongo kilichofichika moyoni hudumu muda mrefu kama moto wa makapi uliofunikwa na majivu.
Moto wa mbali hauunguzi.
Kilicho mbali hakikusaidii wala kukudhuru; jirani wa karibu ana msaada zaidi kuliko ndugu wa mbali.
Msafara wa maisha hauna kurudi nyuma.
Maisha husonga mbele tu; muda uliopita haurudi, kwa hiyo tumia vizuri ulio nao.
Msafiri hufikiri.
Anayeanza safari au jambo jipya anapaswa kupanga na kutafakari kwa makini.
Msafiri lazima atosheke.
Aliye safarini ajitegemee kwa kila analohitaji, kwa kuwa hatapata msaada kila mahali.
Msafiri ni aliye pwani.
Nafasi huwapata walio tayari mahali pake; asiyekuwepo wakati wa kuondoka huachwa.
Msema "sasa" hajibiwi "saa."
Mtu anayehitaji msaada wa haraka asicheleweshwe; mpe msaada mara moja.
Msi chembe wala uta, si muwani.
Asiye na zana za kazi hawezi kuifanya; jiandae kwa jukumu lako.
Msi nadhari ni punda, msi kujua endako.
Mtu asiye na busara huongozwa tu na wengine bila kujua anakoelekea.
Mtego mmoja si kuwinda.
Njia moja peke yake haitoshi kufanikisha jambo; jaribu njia nyingi.
Mtego wa panya huingia waliomo na wasiokuwamo.
Hatua moja inaweza kuwaathiri wote, wenye hatia na wasio na hatia, kwa hiyo panga kwa makini.
Mti hauangulii wasiopo.
Faida, na pia hatari, huwapata wale tu walio mahali tukio linapotokea.
Mtoto ni baba wa mtu mzima.
Tabia za mtu mzima huanzia utotoni, kwa hiyo malezi ya mtoto ni muhimu.
Mtu afuatao moyo kaida huijutia.
Anayefuata tamaa za moyo bila kufikiri mara nyingi huishia kujuta.
Mtu akijikuna hufanya marugurugu ya mwili.
Kila mtu hubeba matokeo ya matendo yake mwenyewe.
Mtu hujikuna ajipatiapo.
Pia Mtu hujikuna ajipatapo.
Fanya mambo kulingana na uwezo wako; usijaribu yaliyo nje ya kufikia kwako.
Mtu hukimbia wingu, hakimbii mvua.
Ondoka unapoziona dalili za hatari, kabla hatari yenyewe haijakufikia.
Mundu usionolewa haung'ai.
Ujuzi na vipaji visivyotumiwa wala kunolewa hupoteza ubora wake.
Mwana kuku lala kipanga yuwaja.
Husemwa juu ya mtu anayejisahau ilhali hatari inamkaribia.
Mwazima beberu hajifungi.
Anayetumia mali ya mwenzake anapaswa kuwa makini zaidi ili asiipoteze.
Mwenda gizani hajikwai.
Mtu mwenye busara na anayejijua huweza kuvuka nyakati za taabu bila kuanguka.
Mwenda mbele hateki maji machafu.
Anayewahi hupata kilicho safi na bora kabla wengine hawajakiharibu.
Mwendo kikusoza chanda, na kukupiga si kazi.
Pia Aliyepeleka mkono kutamalaki si kazi. · Mkono wakisha tia na mguu watatia.
Mtu akishaanza kukuonea kidogo, haitamchukua muda kukudhuru zaidi; zuia mapema.
Mwenye haja ndiye aendaye chooni.
Anayehitaji jambo ndiye anayepaswa kujitahidi kulitafuta.
Mwenye kijungu mekoni haachi kupiapia.
Pia Mwenye kijungu mekoni haachi kuriyariya.
Mtu mwenye jambo linalomsubiri hukosa utulivu mpaka litimie.
Mwenye kisu kikali ndiye atakayekula nyama.
Pia Mwenye kisu kikali ndio atakayekula nyama. · Mwenye kisu ndiye achinjae mnyama.
Aliyejiandaa vyema ndiye mwenye nafasi kubwa ya kufaidika.
Mwenye kukaa ni kisuguu, mwenye kuitwa hakunyima.
Pia Mwenye kukaa ni kisuguu, mwenye kwalika hakunyima.
Ukialikwa kupokea kitu, inuka uende; aliyekaa tu hapati.
Mwenye kusafiri kwa saa ya kula, chakula kiliwe akija aleni?
Anayeondoka wakati muhimu hukosa fungu lake; zingatia wakati.
Mwenye kuwahi hakosi.
Anayefika mapema hupata nafasi yake bila kukosa.
Mwenzako akinyolewa wewe tia maji.
Ukiona yaliyompata mwenzako, jiandae kwani huenda zamu yako inakuja.
Mwenzio akitupa chakula, wewe mwaga mchuzi.
Pia Mwenzio akitupa ugali, wewe mwaga kitoweo.
Fuata desturi za watu ulio nao na uende sambamba na wanavyofanya.
Mwindaji hapigi zumari.
Pia Mwindaji hawezi kupumzika ila baada ya kupika.
Anayetafuta jambo afanye kimya bila kujitangaza wala kujigamba kabla ya kumaliza.
Nazi ni tui la kwanza.
Ubora wa kitu hupatikana mwanzoni mwake; kilicho bora huja kwanza.
Ndege aamkaye mapema ndiye aliye wadudu.
Mwenye bidii anayeanza mapema ndiye anayepata riziki.
Ndege wa kuokota hafai kula.
Kabla ya kutumia kitu ulichokiokota, chunguza asili yake ili kujiepusha na madhara.
Ndizi zitakuivia mgongoni na utashindwa kuzila.
Husemwa juu ya mtu mzembe anayeacha mambo yake yaharibike bila kuyashughulikia.
Nduli mjue.
Mjue adui yako vizuri ili uweze kujilinda naye.
Ng'ombe asiyepiga kelele hufia njaa.
Usipojieleza na kudai haki yako, hakuna atakayekujali.
Ngozi ivute ili maji.
Fanya jambo wakati ungali unaweza, kabla hali haijabadilika na kuwa ngumu.
Nguu zilivunjika, na milima ikalala.
Wakubwa wanapoanguka, wadogo hawapaswi kujisahau kana kwamba hayawahusu.
Ni aibu kujikwaa kwenye jiwe moja mara mbili.
Mtu mwenye akili hujifunza kutokana na kosa lake ili lisimpate tena.
Ni sasa mambo, ni sasa.
Wakati wa kutenda ni sasa; usiahirishe yaliyo ya lazima.
Njia haimwambii mtu.
Hakuna anayejua kesho yake itakuwaje, kwa hiyo kuwa tayari kwa lolote.
Nyoka alipouma jirani, wewe pia umo hatarini.
Balaa likimpata jirani yako, jua kwamba hata wewe hauko salama; chukua tahadhari.
Nyoka humulikwa kuanzia miguuni.
Unapotafuta chanzo cha hatari, anza kuchunguza mazingira yako ya karibu.
Nyoka huuma afikiapo.
Pia Nyoka mwenye nduma mbili, huuma mara ya pili.
Mtu mwovu hudhuru popote anapopata nafasi, kwa hiyo usimkaribie.
Nyota njema huonekana alfajiri.
Dalili za mafanikio huonekana tangu mwanzo wa jambo.
Nyumba ya jirani ikishika moto, chota maji ya kuzimia yako.
Ukiona wengine wamepatwa na shida, wasaidie na wakati huohuo jiandae kwa hali kama hiyo.
Nyumba ya usiri ni nyumba mbaya.
Kuahirisha mambo kila mara huleta hasara na kuharibu shughuli za nyumbani.
Oga ukutapo maji.
Ukipata nafasi ya kufanya jambo la manufaa, litende sasa kwa kuwa huenda isirudi.
Ola wendako kabla hujafika.
Tafakari matokeo ya hatua zako kabla ya kuzichukua.
Ole wako, kanga, uliyeacha maji, ukaloweka mchanga.
Mabadiliko makubwa ya maisha yapimwe kwa makini, la sivyo utajuta kuacha kilichokufaa.
Ondoa dari uezeke paa.
Pia Ondoa dari uwezeke paa.
Anza na mambo ya msingi kwanza kabla ya kushughulikia mengine.
Ondoa maji ukiwa kwenye mtumbwi.
Tatizo likitokea, lishughulikie mara moja kabla halijakuzamisha.
Onyo la jumla ni kofia.
Onyo linalotolewa kwa wote limchukue yeyote linayemhusu, kama kofia inayomfaa aivaaye.
Panapo adui yako sipite.
Epuka kupita mahali alipo adui yako ili usijitafutie madhara.
Pate ule, udongo unakungoja.
Maisha ni mafupi; furahia ulicho nacho kwa sababu kifo kinamngoja kila mmoja.
Penye papenyekapo.
Jaribu yale tu unayoweza kuyatimiza, usijisukume mahali usipopenya.
Pigania kosa lako kama upiganiavyo urithi wako.
Tetea shauri lako kwa juhudi zote kama unavyolinda mali ya urithi.
Pindi simba arukapo tafuta mti ukwee.
Hatari inapokukabili, busara ni kutafuta pa kujiokoa badala ya kushindana nayo.
Samaki mkunje yungali mbichi.
Pia Samaki mkunje angali mbichi.
Mtoto hufundishwa tabia njema angali mdogo, kabla hajakomaa na kuwa mgumu kubadilika.
Samaki wakubwa huwindwa usiku.
Mambo makubwa hufanikishwa kwa kuchagua wakati unaofaa na kufanya kwa utulivu.
Sanda ya mbali haiziki maiti.
Msaada usiopatikana karibu haufai wakati wa shida.
Shika kisu ule nyama.
Chukua zana na hatua zinazohitajika ndipo upate unachokitaka.
Shoka lisilo mpini, halichanji kuni.
Chombo kisichokamilika hakifanyi kazi; pia husemwa kwa staha juu ya mwanamume asiyeweza kuzaa.
Sikalii kuti kavu kumtaka mungu shari.
Usijiweke mahali pa hatari kwa makusudi, kana kwamba unajitafutia balaa.
Siku moja utajikunia upele katika nguzo.
Tatizo linaloachwa likue bila kutatuliwa hatimaye humtesa sana mhusika.
Siku njema huonekana asubuhi.
Pia Siku njema huonekana alfajiri.
Mwanzo mzuri huashiria mwisho mzuri; dalili za mafanikio huonekana mapema.
Siku ya mashaka fundo.
Weka akiba wakati wa neema ili ikusaidie siku ya shida.
Silaha chukua siku zote, sikuye itakufaa.
Pia Silaha chukua kila saa, sikuye itakufaa.
Kuwa tayari daima, kwa sababu hujui siku utakayohitaji kujilinda.
Simba ambaye ni mgwizi halii.
Anayetaka kufanikiwa hufanya kazi yake kimya bila kujitangaza.
Sistaajabu kunuka baada ya kuoza.
Mtu aliyeharibu sifa yake asishangae watu wakiacha kumheshimu.
Taa ya muwanga huzimwa ni kope.
Jambo dogo lisiloshughulikiwa linaweza kumwangusha hata mtu mkubwa.
Tawala ngumi linda ulimi.
Jizuie usimpige mtu wala usiseme maneno ya kuumiza; kujitawala huepusha ugomvi.
Tazama ng'ambo usiyatazame maji uvukapo mto.
Ukiwa na lengo, lielekee bila kukatishwa tamaa na vikwazo vidogo njiani.
Tembelea mkongoja mtanguzi akiteleza.
Ukiona aliyekutangulia ameteleza, jifunze kwake na uchukue tahadhari.
Tenda unavyowaza.
Timiza mipango yako kama ulivyoiandaa bila kusitasita.
Tikiti baya li shambani mwako.
Tatizo au tabia mbaya iliyo karibu nawe iondolewe kabla haijaharibu mengine.
Tufuate nyama kwa damu.
Fuata dalili zilizopo kwa makini, nazo zitakufikisha kwenye lengo lako.
Tukimbie wanapotembea.
Wanaotaka kuwafikia waliotangulia lazima waongeze bidii na kasi zaidi yao.
Tulie wanapofurahi.
Maadui wanaposherehekea, ni wakati wa kujihadhari zaidi.
Twaishi kwa matendo si kwa miaka.
Thamani ya maisha hupimwa kwa matendo mema, si kwa wingi wa miaka.
Udongo upate uli maji.
Mfundishe mtoto au mwanandoa mpya mapema wakati bado yu tayari kufundishika.
Ufa hazamisha merikebu.
Kasoro ndogo isiyorekebishwa inaweza kuleta maangamizi makubwa.
Ufanye kilalo mtoto angali mzima.
Pia Ufanye ulalo mtoto angali mzima.
Zuia ajali kabla haijatokea badala ya kungoja madhara yafike.
Ujana ni moshi: ukenda, hauji.
Pia Ujana ni maji ya moto, hayakawii kupoa.
Ujana ukipita haurudi, kwa hiyo utumie vizuri ungali nao.
Ujana unapita sawa na upepo.
Muda wa ujana ni mfupi na hupita haraka bila mtu kutambua.
Ukifumba jicho, tega sikio.
Pia Ukivimba jicho, tega sikio.
Ukikosa njia moja ya kujua mambo, tumia nyingine ili usipitwe.
Ukilala nje yanapita.
Usipokuwepo na kufuatilia mambo, mengi yatakupita bila wewe kujua.
Ukiona tembo, hutapata hasara: lakini ukiona siafu utapata.
Hatari kubwa huonekana na kuepukwa, lakini ndogo ndogo ndizo zinazomdhuru mtu asiye makini.
Ukipanda mvule, uvumilie matone yake.
Pia Ukipanda mlumba, uvumilie matone yake. · Ukipanda mvumo, uvumilie jongoo.
Ukichagua jambo lenye faida, kubali pia usumbufu unaoambatana nalo.
Ukipata, kinyakua.
Ukipata kitu chenye manufaa, kishike kwa nguvu usikiachie.
Ukipenda karanga, upakatie kikalangio.
Ukitaka kitu, jishughulishe mwenyewe badala ya kutegemea wengine wakuletee kila kitu.
Ukitaka kubugia unga, uwe na mate ya kutosha.
Kabla ya kuanza jambo, hakikisha una uwezo na vifaa vinavyohitajika.
Ukitaka kumshinda panya, mnyime chakula.
Njia ya kumshinda adui ni kumkatia kile kinachompa nguvu.
Ukitaka kuzuia simba wasiingie mjini, fuga mbwamwitu.
Weka ulinzi unaofaa mapema ili kuzuia hatari kubwa isikufikie.
Ukitazama nyuma sana, unaweza kurudi nyuma.
Kukaa sana katika mawazo ya yaliyopita kunaweza kukuzuia kusonga mbele.
Ukitembea na macho angani, utajikwaa mguu.
Anayeota ndoto za mbali bila kuangalia hali halisi iliyo mbele yake hujikwaa.
Ukitoka alfajiri, ujue kupania.
Jiandae kulingana na mazingira utakayokutana nayo ili usiathirike.
Ukivishwa kilemba na mfalme fidra vizuri.
Ukisifiwa na mkubwa, onyesha juhudi zaidi ili ustahili sifa hiyo.
Ukiwa na kichwa uwe na fikara.
Akili uliyopewa itumie kufikiri kabla ya kutenda.
Ukiwaona wenzako wakikimbia na wewe ukimbie.
Wenzako wakionyesha dalili za hatari, usisubiri kuuliza; chukua tahadhari pamoja nao.
Umechelewa, mchana si alfajiri.
Nafasi ya mapema ikishapita, aliyechelewa hawezi kuirudisha.
Umwonapo jumbe, ndipo unapomwamkia.
Tumia nafasi pale inapojitokeza; ukimwona mwenye uwezo, mweleze haja yako.
Unapofikiri uko salama uko hatarini.
Kujiona salama kupita kiasi huleta uzembe unaomwingiza mtu hatarini.
Ungapiga teo, mtama waliwa.
Anayesitasita kuchukua hatua hupata hasara ambayo angeweza kuizuia.
Usiende bila kuuliza.
Kabla ya kutekeleza jambo, hakikisha unajua sababu na lengo lake.
Usikawie kuloga, usiku unaingia.
Unalokusudia kulitenda, litende mapema kabla mwingine hajakutangulia.
Usione kwenda mbele, kurudi nyuma si kazi.
Pia Usione kwenda mbele, kurudi si kazi.
Usijivune kwa kupanda cheo au mali, kwa kuwa kurudi katika umaskini ni rahisi.
Usipoziba ufa, utajenga ukuta.
Kosa dogo lisiporekebishwa mapema huleta hasara kubwa baadaye.
Usistaajabie yasiyokuwapo, staajabia yaliyopo.
Elekeza akili yako kwenye mambo halisi ya sasa badala ya yasiyotokea.
Utauma kumi, usipate kimoja.
Asiyejali mapema mwishowe hujuta sana bila kupata chochote.
Utegemee mgomba ungali wima.
Shughulikia mambo yako wakati bado yanaweza kuokolewa, kabla haijachelewa.
Vunja dari uezeke paa.
Weka kipaumbele kwa jambo la msingi hata kama itabidi kuacha jingine kwa muda.
Vunja mifupa wakati ungali na meno.
Pia Vunja mifupa ungali na meno.
Fanya kazi ngumu ungali na nguvu, kwa sababu uwezo hupungua siku zinavyokwenda.
Vuta kikoi cha mkuu ukisahauliwa.
Ukisahauliwa, jikumbushe kwa wenye mamlaka na ueleze shida yako.
Wakati hauna saburi.
Muda haumngojei mtu; tumia nafasi kabla haijapita.
Wakati hujazi mwenye kuwahi.
Pia Wakati hujaza mwenye kuwahi.
Fursa huwapendelea wale wanaowahi na kuchangamka.
Wakati wa heri sasa, sasa! Fanya mambo sasa!
Usiahirishe mambo; wakati bora wa kutenda ni sasa hivi.
Wakilia tutacheka.
Maadui wakiwa katika huzuni, nasi tujihadhari tusije tukashtukizwa kwa furaha ya mapema.
Wakutanguliao chanoni hukuzidi tonge.
Wanaowahi hufaidika zaidi kuliko wanaochelewa.
Walalapo tukeshe.
Wengine wakipumzika, tuendelee kuwa macho na kujibidiisha bila kuridhika mapema.
Watu wengi hukutunza, watakwamba kisa pia.
Jihadhari na mwenendo wako kwa kuwa watu wengi wanakutazama na watakusimulia.
Ya tanaki si ya tundwi.
Kilicho cha muda hakilingani na kilicho thabiti nyumbani, kama mke wa ndoa ukilinganisha na mapenzi ya kupita.
Yaliyopita yamepita, yaliyosalia kitupe cha mongo.
Yaliyopita tuyaache nyuma na tuelekeze nguvu zetu kwenye yaliyo mbele.
Yatakapo mkutia mwenye njaa hujutia.
Asiyejiwekea akiba hujuta shida inapomfikia bila chochote mkononi.
Zamani hairudi.
Siku zilizopita hazirudi, kwa hiyo jifunze kuishi na hali ya sasa.
Ziba mwanya usipite panya.
Rekebisha udhaifu mdogo mapema kabla haujaruhusu madhara makubwa kuingia.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.