Methali za sehemu hii zinahusu matusi, kejeli na dharau, na madhara yanayotokana na kuwacheka au kuwasengenya wengine. Zinaonya kwamba anayemdhihaki mwenzake mara nyingi hulipizwa au hupatwa na hali hiyohiyo, na zinahimiza kuvumilia, kunyamaza na kutafuta upatanisho. Hutumiwa kumkanya mtu mwenye ulimi mkali au kumtuliza aliyeudhiwa.
151 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 151, kwa mpangilio wa alfabeti.
Achekaye kilema hata kwao kipo.
Usimdharau mwenye ulemavu, kwani hata katika familia yako kasoro kama hiyo ipo au inaweza kutokea.
Afadhali lawama ya wazi.
Ni bora mtu akulaumu waziwazi kuliko akusengenye kwa siri nyuma yako.
Afanyae mzaha na watu humlazimu awe na saburi.
Anayewatania wenzake lazima ajiandae kuvumilia pale nao watakapomtania.
Ajabu ya kondoo kucheka kioo.
Husemwa kuhusu mtu anayemkejeli mwenzake kwa kasoro ambayo yeye mwenyewe anayo bila kujitambua.
Ajabu ya ngamia kucheka nundu ya ng'ombe.
Inamkemea anayemcheka mwenzake kwa dosari ndogo ilhali yeye ana dosari kubwa zaidi ya hiyo.
Akulengaye kisu hashindwi kuchoma.
Mtu anayekutishia waziwazi anaweza kutekeleza tishio lake, kwa hiyo usilipuuze.
Akutadiye nawe mtadi.
Anayekudharau na kukutukana kwa kiburi, nawe mjibu kwa namna ileile.
Akutukanaye hakuchagulii tusi.
Pia Atakao kukutukana hakoi matango.
Mtu aliyeamua kukutukana hatatafuta maneno laini; atatumia matusi makali kabisa ili akuumize.
Akuumizaye ni mtu akujuaye.
Mara nyingi madhara makubwa hutoka kwa mtu wa karibu anayezijua siri na udhaifu wako.
Amefurahi, meno hayaumi mkate.
Husemwa juu ya mtu mwenye furaha kiasi kwamba hajali wala hajibu tusi aliloambiwa.
Amekuja kwa meno ya juu.
Hutumika kwa mtu aliyefika kwa ukali na nguvu, akitaka kulazimisha mambo bila upole wowote.
Atupaye tope hujichafua naye.
Pia Atupaye tope humrukia.
Anayewachafua wengine kwa maneno mabaya mwishowe naye huaibika au hulipizwa.
Baada ya kisa mkasa: baada ya chanzo kitendo.
Kila tukio lina chanzo chake; hakuna jambo linalotokea bila sababu iliyolitangulia.
Baada ya kovu na jeraha ndani.
Hata tusi likionekana limesahaulika, maumivu yake hubaki moyoni kwa muda mrefu.
Biashara haigombi.
Mfanyabiashara hupima maneno yake na huepuka ugomvi ili asiwapoteze wateja wake.
Bila mtu wa pili ugomvi hauanzi.
Ugomvi huhitaji pande mbili; ukikataa kujibu uchokozi, mzozo hauwezi kuendelea.
Cheka kilema, uzae kilema.
Ni onyo dhidi ya kuwacheka walemavu; mtu anapaswa kuwahurumia, kwani hali hiyo inaweza kumfikia yeye pia.
Cheka maiti na maiti itakucheka.
Usimdhihaki aliyepatwa na msiba, kwa sababu siku moja nawe utafikwa na hali hiyohiyo.
Chokoa chokoa yatia meno ubovu.
Kumchokoza mtu mara kwa mara humkasirisha mpaka akaleta ugomvi au madhara.
Chungu huliita birika "mweusi".
Hutumika kwa mtu anayemlaumu mwenzake kwa kosa ambalo yeye mwenyewe analo.
Dhoruba ilipo, shwari ipo.
Baada ya ugomvi na misukosuko huja upatanisho na utulivu, kwa hiyo usikate tamaa.
Dhoruba katika kikombe cha chai.
Husemwa watu wanapolikuza jambo dogo na kulifanya kuwa tatizo kubwa bila sababu.
Haifai kumtukana sungura miguu mikubwa na tembo yupo palepale.
Usimkejeli mtu kwa kasoro ndogo mbele ya mwingine mwenye kasoro kubwa zaidi, utamuudhi yeye pia.
Hamcheki mwenye mti mwenye embe.
Mwenye mali nyingi hapaswi kumdharau mwenye kidogo; kila mmoja anastahili heshima.
Hekaheka nyuma vita mbele.
Kelele na majibizano makali mara nyingi huwa dalili ya mapigano yanayokuja.
Hujavuka mto, simtukane mamba.
Usimchukize mtu ambaye bado una haja naye au ambaye bado anaweza kukudhuru.
Iwapo hukutana, ifanye hukusikia.
Mtu akikutukana, ni busara kujifanya hukusikia kuliko kujibu na kuanzisha ugomvi.
Jahazi chombo kikuu hakistahimili kubisha.
Pia Jahazi chombo kikuu hakihimili kubisha.
Mzee anastahili heshima; hapendi kusumbuliwa wala kuzungushwa huku na kule kama kijana.
Jani kavu mtini linalilaumu lililo chini kwa kelele.
Ni rahisi kuyaona makosa ya wengine huku ukisahau kwamba nawe una yaleyale.
Jirani ndiye ndugu, usimkashifu hata kidogo.
Jirani ndiye msaada wako wa karibu, kwa hiyo usimsingizie wala kuyatangaza mabaya yake.
Jogoo kasema usiku umekucha anikanyagae kakusudia.
Hujibu kisingizio cha mtu aliyekosea makusudi kisha akadai kwamba hali ndiyo iliyosababisha.
Jungu humchoma mpishi na mlaji.
Ugomvi huwadhuru wote wawili, aliyeuanzisha pamoja na yule aliyeanzishiwa.
Kaa alimcheka mtoto wake mwendo.
Inamkemea mtu anayemcheka mwingine kwa tabia ambayo yeye mwenyewe anayo na ndiye aliyeirithisha.
Kaa hutokotwa na maji yakwe.
Asiye na nguvu ya kujitetea huumizwa kwa urahisi, hata kwa kutumia kilicho chake mwenyewe.
Kakalia kitundu nirushe twende.
Husemwa na mtu aliyekwama katika hali ngumu, kama ndoa inayoyumba, akisubiri tukio la mwisho limwezeshe kuondoka.
Kalimba hula samaki wadogo.
Wanyonge mara nyingi ndio huonewa na kumezwa na wenye nguvu.
Kibuzi akafa vigongo.
Husemwa juu ya mnyonge anayebebeshwa lawama zote na kugeuzwa kichekesho cha watu.
Kidonda kimerudi penye kovu.
Tusi au uchungu wa zamani hufufuka tena moyoni; jambo baya halisahauliki kwa urahisi.
Kila dhihaka na mazowea.
Utani hutegemea uhusiano; mtu humtania tu yule waliyezoeana naye.
Kila fitina hakosi kutumika.
Maneno ya uchonganishi hayapotei bure; siku moja hutumika tena kuzua ugomvi.
Kila mcheka kilema naye humsikilia.
Anayemdhihaki mwenye ulemavu ajue kwamba siku moja jambo kama hilo linaweza kumpata yeye.
Kila mwenye choo huenda jaani.
Hakuna mtu asiyewasema wenzake kwa siri; kila mmoja ana tabia ya kusengenya.
Kilema hamcheki mwenziwe.
Watu wenye shida zinazofanana hawapaswi kudharauliana bali kuhurumiana.
Kilichoniuma jana nikaona uchunguwe hakinitambai tena.
Aliyewahi kuumizwa au kutukanwa hujifunza kujihadhari ili jambo hilo lisimpate tena.
Kima waliotahiriwa hawatawalani.
Watu waliofundishwa adabu na kulelewa pamoja huheshimiana na hawadhuriani.
Kipofu simcheke, si makosa yake.
Usimcheke mwenye ulemavu, kwa sababu hali yake si kosa alilolitenda yeye.
Kisiki unikwaze nipate sababu.
Pia Kakalia kisiki nikwae.
Mtu anayetaka kugombana hutafuta kisingizio kidogo ili apate sababu ya kuanzisha ugomvi.
Kitumbua changu sikitie mchanga.
Usiniharibie jambo langu zuri au furaha yangu kwa kuingilia kati kwa maneno au vitendo.
Kitushi ni pumba ya uwongo: ukinipa la kweli takupa la uwongo.
Matusi hulipizwa; ukinitaja kwa jina baya hata kama ni kweli, nami nitakuzushia jingine la uongo.
Kobe alikimbia kwa kuchekwa mwendo wake.
Mwenye busara hukaa kimya au huondoka anapodhihakiwa badala ya kubishana.
Kucheka kovu, asiyefikwa na jaraha.
Pia Adhihakiye kovu hajaona jaraha.
Anayewadhihaki wengine kwa mateso yao huonyesha kwamba bado hajapatwa na taabu kama hiyo.
Kucheka-cheka, kutatoweka.
Anayezoea kuwacheka wengine siku moja furaha yake itakwisha na yeye mwenyewe atachekwa.
Kuchuachua, kuchua si kwema: mchomwa mwiba hawi mtembezi.
Si vizuri kumchokoza mtu kila mara, kwa sababu aliyeumizwa hukosa amani na huweza kulipiza.
Kulia kwa samaki, machozi yake huenda na maji.
Pia Kulia kwa samaki, machozi huenda na maji.
Mateso ya wanyonge hupita bila kuonekana wala kuhesabiwa kuwa kitu na wenye nguvu.
Kunguni asema chawa anauma zaidi.
Husemwa kuhusu mtu anayewalaumu wengine kwa ubaya ambao yeye mwenyewe anaufanya kwa kiwango kikubwa.
Kutoboa-toboa ndiko kujitoboa mwenyewe.
Pia Kuchokoachokoa ndiko kujichokoa mwenyewe.
Anayezoea kuwatukana na kuwadhihaki watu mwishowe hujiangamiza mwenyewe.
Kuwa mbali kuliana, kuwa karibu magombano.
Husemwa juu ya ndugu au marafiki wanaotamaniana wakiwa mbali lakini hugombana kila wanapokaa pamoja.
Kwa wakaha wake nyani hufunguliwa ya ndani.
Ujeuri humwezesha hata mtu duni kupenya mahali pa siri ambapo wenye adabu hawafiki.
Kwetu dia hailali, si kondo.
Ni onyo kwamba familia iliyodhulumiwa haitasahau kudai fidia au kulipiza kisasi.
Laana halifi.
Maneno ya laana yana uzito na hukaa muda mrefu, kwa hiyo mtu ajihadhari kuyatamka.
Lahaula, yamekufika.
Hutumika kumwonya anayetamka maneno ya kufuru kwamba adhabu hufuata maneno kama hayo.
Lanivuwaza kama shazi jicho la ndugu.
Wivu na chuki ya ndugu huumiza moyoni kama kipande cha kombe kinavyokata ngozi; husemwa kuhusu uhasama ndani ya familia.
Lao huwinda pazima ili kupatia pengo.
Husemwa kuhusu watu wanaochunguza kila jambo zuri ili wapate kasoro ya kuanzishia ugomvi.
Lekeza kidole, uwashe ugomvi.
Kumnyooshea mtu kidole na kumlaumu hadharani huzua ugomvi mara moja.
Loliondo huvia kimelea kikistawi.
Hata mtu mwenye nguvu au mali huweza kuangamizwa na watu wanaomnyonya taratibu.
Masengenyo bila msingi huishia hewani.
Maneno ya kusengenya yasiyo na ukweli hayadumu; hupotea bila kuleta madhara ya kudumu.
Matukano ni pumba za udongo.
Pia Matushi ni pumba ya uwongo, halikai neno la uongo.
Matusi hupatikana kwa urahisi na kurushwa ovyo, lakini hayadumu wala hayamshikii aliyetukanwa.
Mazoea huleta dharau.
Watu wanapozoeana kupita kiasi huanza kudharauliana na kupoteza heshima ya awali.
Mbananga chake hana kondo.
Anayeharibu mali yake mwenyewe hana mtu wa kugombana naye wala kumlaumu.
Mbughudi cha nje hupata cha ndani.
Anayewasengenya na kuwachukia wengine mwishowe ubaya huo humrudia nyumbani kwake.
Mchawi huloga kwa nduguye na kwake kuko shwari.
Husemwa juu ya mtu anayewaletea wengine matatizo huku akilinda amani ya kwake.
Mcheka kilema hafi bila kumfika.
Pia Mcheka kilema hafi hakijamfika.
Ni onyo kwamba anayemdhihaki mwenye ulemavu anaweza kupatwa na hali hiyo kabla ya kufa.
Mchezaji akikosea hulaumu mpiga ngoma.
Wapo watu wasiokubali makosa yao, bali huyatupia wengine lawama.
Mchezea zuri, baya humfika.
Anayeyadharau na kuyakejeli mema mwishowe hukumbwa na mabaya.
Mdharau biu hubiuka yeye.
Anayemdhihaki mwenye kilema au sura isiyo ya kawaida anaweza kupatwa na hali hiyohiyo.
Mdigo mkanye akirudi, usimkanye aendapo mtagombana na safari.
Methali hii ya zamani inamtaja Mdigo, lakini funzo lake ni kumkanya mwenzako baada ya safari, si mwanzoni, ili msigombane njia nzima.
Mganga wa karibu usimtukane.
Usimtukane mtu ambaye huenda ukamhitaji kesho kukusaidia.
Mguu mmoja ukijikwaa, wa pili hucheka.
Husemwa kuhusu watu wa karibu wanaofurahia mwenzao akipatwa na shida, ingawa nao wanaweza kufuata.
Mheshimiwa hakosi.
Mtu mwenye cheo akikosea, lawama hutupiwa wengine ili heshima yake isishuke.
Mhini na mhiniwa njia yao moja.
Anayemwonea mwenzake na yule anayeonewa wote hupata hasara; hakuna anayefaidika.
Miiba njiani wewe mwenye unaikanyaga.
Usiwalaumu wengine kwa matatizo uliyojiletea kwa makosa yako mwenyewe.
Mkeka ukaliwao na kila mtu.
Ni msemo wa kumtusi na kumdhalilisha mwanamke kwa kudai kwamba ana wapenzi wengi; unaonyesha lugha ya matusi.
Mkono wenye kilema hauachi matata.
Mtu mwenye tabia mbaya katika jamii huleta usumbufu bila kukoma, kama kiungo kinachouma.
Mkubwa akikosa amekosa, mnyonge akikosa huadhibiwa.
Inaonyesha dhuluma ya jamii ambapo wenye vyeo husamehewa ilhali wanyonge huadhibiwa kwa makosa yaleyale.
Mkwepa ugomvi huota fimbo.
Kuna ugomvi usioepukika; anayekwepa kila mara kutetea haki yake huishia kuonewa zaidi.
Mmeza ung'ongo kajiono.
Hata mtu akipokea tusi kwa utulivu, moyoni anahisi uchungu wake.
Msambe ndisi wajinga, mtutumao kizungu.
Waajiri wanaowadharau wafanyakazi wao wakiwaita wajinga ndio hasa wanaoonyesha ukosefu wa adabu.
Msitukane wakunga na uzazi ungalipo.
Pia Msitukane wakunga na uzazi haujaisha. · Usimtukane mkunga hali waendelea kuzaa. · Usimtukane mkunga ungali waendelea kuzaa.
Usiwatukane watu ambao bado unawahitaji, kwani kesho huenda ukakosa msaada wao.
Mtenda husahau, mtendwa hasahau.
Pia Mtenda husahau, siye mtendwa.
Aliyemkosea mwenzake husahau upesi, lakini aliyeumizwa hukumbuka kwa muda mrefu.
Mti upijwao mawe ni mti wenye matunda.
Mtu mwenye mafanikio au kipaji ndiye huandamwa na wivu na maneno ya watu.
Mti usicheke gogo.
Usimdharau aliyeanguka, kwa sababu nawe siku moja unaweza kuanguka kama yeye.
Mwana-mongwe ali kwao na mchanga hangelile.
Angebaki mahali pake asingedhalilishwa; mtu akitoka nje ya mipaka yake hujitafutia aibu.
Mwapiza la nje, hupata la ndani.
Pia Apizao la nje hupata la ndani.
Anayewalaani wengine au kuwatakia mabaya mwishowe ubaya huo humfikia yeye mwenyewe.
Mwenye kufanya mchuzi, kiungo ni malimau.
Usiwadharau wale ambao huwezi kuendesha maisha bila msaada wao.
Mwenyezi mungu atakushinda kama shinda la ufuta.
Ni maneno ya laana yanayomtakia mtu adhoofike na abaki bila thamani, kama makapi ya ufuta.
Mzaha kwa mwanaume si mara mbili, ikawa ni mara mbili, mara tatu utakamatwa ndevu.
Utani ukirudiwa mara nyingi huchosha, na mwishowe aliyetaniwa hujibu kwa hasira.
Mzaha unaleta ugomvi: ugomvi wapoteza maneno.
Utani huweza kugeuka ugomvi, na ugomvi ukianza watu hushindwa kuyadhibiti maneno yao.
Mzaha, mzaha, hutumbuka usaha.
Pia Mizaha mizaha, hutoka usaha. · Mzaha mzaha huleta vita.
Utani wa kupita kiasi huzaa ugomvi, kama kidonda kidogo kinavyoweza kuoza kisipotunzwa.
Mzingire mwana-mbiji.
Ni maneno ya kuhimiza kumgeuzia mtu hila zake au kumdhibiti kabisa asiweze kujitetea.
Mzizi wa fitina ushakatika.
Pia Mzizi watoka shinani.
Husemwa ugomvi unapokwisha na chanzo chake kuondolewa kabisa.
Na kutumiana nguvu, lema litakuwa ovu.
Watu wakitumia mabavu dhidi ya wenzao, hata jambo jema kama ndoa huharibika.
Na likukerekete!
Pia Na likuchome!
Husemwa baada ya kumweleza mtu ukweli mzito asioweza kuujibu, ili limkere moyoni.
Ndugu wakigombana, chukua jembe ukalime; wakipatana chukua kapu ukavune.
Pia Ndugu wakiteta, chukua jembe ukalime; wakipatana chukua kapu ukavune.
Usiingilie ugomvi wa ndugu, kwani watapatana; tena ugomvi wao ni hasara na upatano wao ni faida kwa jamii.
Nilimlilia hajaja, akisha kuja humchukiza.
Watu walio mbali hutamaniana, lakini wakikaa pamoja tofauti zao hujitokeza upesi.
Nungu kipita huacha miiba.
Mtu mwenye tabia ya ukorofi huacha uchungu na ugomvi kila anapopita.
Nyani wanachekana ngoko.
Pia Nyani acheka mando la mwenziwe. · Nyani hucheka mando la mwenziwe.
Watu wenye kasoro zilezile hucheka kasoro za wenzao bila kuziona zao wenyewe.
Nyigu haumi bure, ila mtu anamchokoza.
Mtu mtulivu hageuki mkali bila sababu; hasira yake huchochewa na uchokozi wa wengine.
Nyoko nyoko kuonana, kuwa mbali kuliana.
Wenzi wanaotukanana wakiwa pamoja hujuta na kutamaniana wanapotengana baada ya ugomvi.
Nyoko! Nyoko! Ni shiba ya kuonana.
Kuonana kila siku kupita kiasi huwafanya watu wachoshane mpaka wakaanza kutukanana.
Nyumba ya wavuvi.
Husemwa juu ya nyumba yenye kelele nyingi, ugomvi na mabishano yasiyokwisha.
Osha uso ndipo ua wenje.
Kabla ya kumcheka mwenzako kwa kasoro zake, hakikisha kwanza kwamba wewe mwenyewe huna kasoro.
Pita na zako.
Shughulika na mambo yako mwenyewe wala usijitie katika yasiyokuhusu.
Salala huvunja jiwe: kefa mwanadamu?
Laana ina nguvu kubwa kiasi kwamba hata jiwe huvunjika, sembuse binadamu; kwa hiyo jihadhari nayo.
Samaha ni rahisi, mwerevu hutafuta sababu.
Msamaha ukitolewa kwa urahisi kupita kiasi, mtu mwenye busara hujiuliza kuna nini nyuma yake.
Shuka ya maskini ndiyo itandiwayo dagaa.
Jambo baya likitokea, maskini na wanyonge ndio hubebeshwa lawama na mzigo wake.
Si vema, kucheka kilema.
Ni kinyume cha adabu kumdhihaki mtu mwenye ulemavu.
Siwe sababu ya bangu, mgomvi hapendi mungu.
Usiwe chanzo cha ugomvi, kwa kuwa mtu mgomvi huenda kinyume na mapenzi ya Mungu.
Tupa tupa tope jingi, baadhi litampata.
Mtu akisingiziwa mara nyingi, baadhi ya maneno hayo huishia kumshika hata kama si ya kweli.
Ubishi mwingi huvuta mateto.
Pia Ubishi mwingi huleta mateto. · Ubishi chanzo cha mateto. · Ubishi mwingi mwishowe hasara.
Utani na mabishano yakizidi huishia kuwa ugomvi mkubwa.
Ubishi ulivunja mji wa nyani.
Mabishano yasiyokwisha yanaweza kuisambaratisha jamii nzima.
Ukidhihaki shombo humli samaki.
Usiwadharau watu unaowategemea, la sivyo utakosa kile wanachokupatia.
Ukimtukana chura upele, mtu husema: unanitukana mimi.
Maneno ya kejeli yanayomlenga mtu mmoja huweza kumuudhi mwingine anayedhani kwamba ndiye aliyesemwa.
Ukitaja nyoka, shika fimbo mkononi.
Pia Ukitaja nyoka, shika kigongo.
Ukimtaja au kumtukana mtu hadharani, jiandae kwa matokeo yake, hata ugomvi.
Umegeuka kitatange, wachungia wenzio demani?
Pia Huyo ni kitatange atakutosa demani.
Husemwa juu ya mchochezi anayewatumbukiza wenzake matatani huku yeye akijiokoa.
Umwonyeshaye meno, kinywani hukutia kidole.
Ukimzoeza mtu kupita kiasi, hupoteza heshima na kuanza kukuchezea.
Unamlaumu mwewe, kipanga yuwesha kuku.
Usimlaumu aliyekosea kidogo ilhali mtenda madhara makubwa anaendelea bila kuguswa.
Ushungu mwenenda nao, shingo ujeze matama.
Mtu anayeweka kinyongo moyoni hatimaye hutoa maneno machungu yanayoonyesha chuki yake.
Usiharibu utu kwa kitu, afadhali haribu kitu kwa utu.
Usiruhusu mali ikuharibie utu wako; ni bora kupoteza mali kuliko kupoteza ubinadamu.
Usilaumu ardhi uliyoangukia, laumu kigingi kilichokukwaza.
Ukitaka kulaumu, mlaumu aliyesababisha tatizo, si watu au mahali ulipoishia.
Usilicheke jahazi lililorushwarushwa kwa mawimbi, huenda nduguyo yumo ndani yake.
Usifurahie taabu ya wengine, kwa kuwa huenda inawagusa watu unaowapenda.
Usimcheke kilema ukiwa hai.
Maadamu bado uko hai, usimdhihaki mlemavu, kwani lolote linaweza kukupata kabla ya kufa.
Usimcheke mkweo, utaota chokea.
Pia Usimcheke mkweo, utaota chokea nene.
Kwa imani ya zamani, anayemdhihaki mkwewe hupatwa na balaa; kwa hiyo wakwe huheshimiwa.
Usimcheke mkwezi usikose nazi nyumbani.
Usimdharau mtu anayekuletea riziki, la sivyo utaikosa siku utakapoihitaji.
Usimhamakie mpita njia.
Usimkasirikie mtu anayepita tu; usumbufu wake ni wa muda mfupi na utakwisha.
Usimpige mtu akiwa chini.
Si uungwana kumshambulia au kumsema vibaya mtu aliyekwisha kuanguka.
Usimtukane pongo miguu mirefu na kondoo yuko pale.
Jihadhari unapomkejeli mtu kwa kasoro fulani, maana aliyepo karibu anaweza kuwa na hiyohiyo akakasirika.
Usipende vita na ukimkuta rafiki kiteta, sichochee amua.
Usipende ugomvi; ukiwakuta marafiki wakigombana, usiwachochee bali uwapatanishe.
Usishindwe kulala usingizi ukasema kitanda ni kibovu.
Usitafute visingizio kwa kuwalaumu wengine au vitu kwa udhaifu ulio ndani yako.
Utamu wa funza kukata kidole.
Watu wenye tabia ya kuumiza hufurahia kufanya hivyo, kwa sababu ndivyo walivyo.
Vinya lakini usifivinye.
Unaweza kumkanya au kumtania mtu, lakini usivuke mpaka hadi ukamuumiza.
Vita vya ndugu haviamliki.
Usiingilie ugomvi wa ndugu, kwa sababu hautakuwa na mwisho mzuri kwako.
Vitu vya biashara havigombani.
Wenye maslahi yanayofanana hawapaswi kugombana bali kushirikiana.
Wakati wa hari, watu hugombana kisima kimoja.
Rasilimali zikiwa chache, hata watu walioishi kwa amani huanza kugombania.
Wakiwa kuhuji mtu na mkewe, jahazi la saji limevunjiwa pa mawe.
Wanandoa wanaobishana juu ya mambo madogo wanaweza kuivunja ndoa iliyoonekana imara.
Wapenda samaki humbeza mvuvi.
Watu hupenda faida ya kazi ya mtu lakini humdharau yule anayeifanya.
Watu kuagua ugonjwa, hawaagui jeuri.
Ugonjwa unaweza kutibiwa, lakini tabia ya ukorofi haina dawa.
Waungwana hawagombani.
Watu wastaarabu humaliza tofauti zao kwa maneno mazuri bila ugomvi.
Wema huzaa matusi.
Ukimtendea wema mtu mwovu, mara nyingi hukulipa kwa matusi na dharau.
Wema kumanyoko.
Ni msemo wa matusi unaoonyesha kwamba wema kwa wasio na shukrani hulipwa kwa matusi.
Yuna uchungu na shingo.
Husemwa juu ya mtu anayekumbuka makosa ya zamani kwa kinyongo na kujibu kwa maneno machungu.
Yuwapi mtesi atesaye kifululiza?
Hakuna mdhalimu anayeweza kuendelea kuwaonea wengine milele; siku moja atakomeshwa.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.