Methali hizi zinaonya juu ya tamaa, pupa, husuda na ubinafsi. Zinafundisha kuridhika na kilichopo, kupokea kidogo kilicho mkononi kuliko kungoja ahadi, na kuwaachia wengine kile tusichokihitaji. Hutumiwa kumwonya mtu asiyetosheka au anayewanyima wenzake.
101 methali3 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 101, kwa mpangilio wa alfabeti.
Alaye peke hufa peke yake.
Asiyewashirikisha wengine baraka zake atabaki peke yake wakati wa shida.
Amechagua nazi akapata dafu.
Mtu asiyeridhika akichagua kupita kiasi huishia kupata kilicho duni kuliko alichokuwa nacho.
Anayekuwapo penye mgawo asijitandikie sahani.
Pia Anayekuwapo penye mgawo asijitandikie jani.
Unapokuwapo wakati wa kugawana, usionyeshe pupa, kwa kuwa tamaa haipendezi mbele ya watu.
Atokeapo mtoto wa fuko, mshike, japo wawinda fuko.
Usidharau faida ndogo inayokujia ukingoja kubwa; kidogo kilichopo ni bora kuliko kukosa.
Baniani mbaya, kiatu chake dawa.
Methali hii ya zamani ina mtazamo hasi juu ya jamii fulani; maana yake ni kwamba mtu anaweza kumchukia mwenzake lakini bado akatamani mali yake.
Bata mtaga mayai usimchinje kwa tamaa ya wingi.
Usiharibu chanzo cha faida ya kudumu kwa tamaa ya kupata mengi kwa haraka.
Cha wenyewe huliwa na wenyewe.
Husemwa juu ya watu wanaogawana mali yao wao kwa wao tu bila kuwashirikisha wengine.
Chanda ukipewa usikimeze chote.
Pia Ukipewa shubiri usichukue pima. · Ukipewa shubiri usitake reale.
Ukipewa kidogo, shukuru wala usitamani kuchukua zaidi ya ulichopewa.
Changu chetu, chako chako.
Hukemea mtu mbinafsi anayetaka vya wengine viwe vya wote huku vyake akivibana.
Fuata nyuki ukafe mzingani.
Tamaa ikizidi inaweza kumpeleka mtu kwenye maangamizi.
Hasadi yaua.
Wivu ni sumu inayomwangamiza mwenye nao na kuharibu mahusiano.
Hasidi mpishe njia apite.
Mtu mwenye husuda mwache apite zake, kwa kuwa hatakuwa rafiki yako wa kweli.
Heri kenda shika, kuliko kumi nenda uje.
Pia Heri kenda shika, kama kumi nenda uje. · Moja shika si kumi uje. · Moja shika kumi hutapata.
Ni bora kupokea kidogo sasa kuliko kungoja kikubwa ambacho huenda kisije.
Heri moja mkononi, kama kumi mwituni.
Kitu kidogo ulicho nacho mkononi kina thamani kuliko vingi visivyo na hakika.
Heri twaa kama inshallah utapata.
Kupewa kitu sasa ni bora kuliko ahadi ya kupewa siku moja Mungu akipenda.
Hukuzidi pau wala ndakaka?
Humkumbusha mtu bahili au mkaidi kwamba hana cha ziada kuliko wenzake, hivyo asijione bora wala kubana kupita kiasi.
Husudi yaua kwa jicho la wivu.
Husuda ni hatari, kwani jicho la wivu linaweza kumdhuru mtu na hata kumwangamiza.
Imekuwa sisi kwa sisi.
Husemwa juu ya watu wanaojishughulikia wenyewe tu bila kuwajali wengine.
Inzi kufa juu ya kidonda si haramu.
Pia Inzi kufa juu ya kidonda si hasara. · Inzi kufia maji sio hasara.
Mtu anayeangamia kwa sababu ya kile alichokitamani mwenyewe amepata alichokitafuta.
Inzi kufia tuini si hasara.
Kufa katika kitu ulichokipenda hakuonekani kuwa hasara; tamaa humpeleka mtu hatarini bila kujali.
Jicho la hasidi huenda kila pembe.
Pia Jicho la hasidi huenda kila upande.
Mwenye husuda hutazama kila mahali akitamani vya wengine.
Jivu usilolilala usilipigie jibwa.
Usiwanyime wengine kitu usichokihitaji wala kukitumia wewe mwenyewe.
Joka kubwa halitemi.
Husemwa juu ya mtu mwenye tamaa anayepokea kila kitu bila kurudisha chochote.
Joka la mdimu linalinda watundao.
Pia Joka la mdimu halitundi wala halili, huwasa watundao na walao.
Husemwa juu ya mtu asiyetumia kitu lakini huwazuia wengine wasikifaidi.
Jumbe mroho hufilisi wenzake.
Kiongozi mwenye tamaa huwafukarisha watu anaowaongoza.
Kama una ngozi yenye kufa na mbaya, usitamani ngozi yenye mikia mirefu na mizuri.
Ridhika na ulicho nacho hata kikiwa duni, wala usitamani vilivyo bora vya wengine.
Kenda fumbata si kumi njoo kesho.
Pokea unachopewa sasa, hata kikiwa pungufu, kuliko kungoja ahadi ya kesho.
Kichache hakikutoshi, na kingi hakikulishi.
Mtu mwenye tamaa hatosheki kamwe, apewe kidogo au kingi.
Kidaku anakazana lakini umaskini haumtoki.
Mlafi anayetumia kila alicho nacho mara moja hubaki maskini hata akijitahidi vipi.
Kijaacho tele hutawanyika.
Kitu kikijazwa kupita kiasi humwagika; kulimbikiza kupita kipimo huleta hasara.
Kila mtaraji kingi hapati hata kimoja.
Anayetarajia makubwa kupita kiasi mara nyingi huishia kukosa kabisa.
Kimasomaso mwanangu usimwone.
Ni onyo kwa kijana ajiepushe na mtu mwenye husuda.
Kisicho chako usikitegemee.
Usiweke matumaini yako katika mali ya mtu mwingine.
Kitu kisichokufaa wewe wamzuwiliyani mtu kimfae?
Kama kitu hakikufai, hakuna sababu ya kumzuia mwingine asikitumie.
Kobe, unipe. Anasema, mkono ni mfupi! Lakini wanamwambia, twaa. Anakamata.
Husemwa juu ya mtu bahili anayekataa kutoa kwa visingizio lakini huwa mwepesi wa kupokea.
Kula nyingi si kushiba.
Hukemea mtu aliyepata sehemu yake lakini bado anataka zaidi.
Kunenepa kwako ni kukonda kwangu.
Faida ya mmoja inapotokana na hasara ya mwenzake, mmoja hustawi huku mwingine akiumia.
Kuomba msaada si kuiba.
Si aibu kuomba msaada; ni bora mara nyingi kuliko kuiba.
Kutaka ni mazoea.
Tamaa ni tabia inayojengeka; mtu mwenye nia thabiti anaweza kuiacha.
Kwa jirani nusu, kwako kunona.
Husemwa juu ya mtu mwenye majivuno anayedharau vya wengine na kutukuza vyake.
Madharau dogo hugutushwa na kubwa.
Anayedharau vitu vidogo mwishowe hukosa hata vikubwa.
Maiti mpenda kupewa.
Asiye na kitu ndiye mara nyingi hutamani zaidi kupewa.
Maiti mpenda raha.
Kila mtu, hata aliyefikia ukingo wa maisha, hutamani utulivu na starehe.
Majanyanga mamoja.
Hatari za aina moja hupatikana kila mahali, kwa hiyo jihadhari popote uendapo.
Mali kwa mali.
Hakuna kitu cha bure; ukitaka kupata ni lazima utoe kitu kwa kubadilishana.
Mali ni ja ngazi, utakapo panda.
Mali humsaidia mtu kupanda juu maishani, kama ngazi inayomwezesha kufikia mahali pa juu.
Mali ni ya kuchuma, roho haichumi.
Mali hutafutwa na kutumiwa, lakini haiwezi kuiokoa nafsi isipotumika katika kutoa sadaka.
Mali ya yeye hula yeye.
Pia Mali yaye mpe yeye.
Husemwa juu ya mtu mbinafsi anayekula vyake peke yake bila kuwashirikisha wengine.
Mavi usiyoyala, wayawingiani kuku?
Usiwazuie wengine kufaidi kitu ambacho wewe mwenyewe hukihitaji.
Maziwa ambayo hunyonyi ni sawa utomvi.
Mtu hukidharau kitu asichoweza kukipata, akajifanya hakitaki.
Mbegu moja ya karanga mkwe alilala nje.
Ukaidi juu ya jambo dogo unaweza kumletea mtu taabu kubwa.
Mbwa dume hawezi kumpokelea mwenzake chakula.
Mtu mwenye tamaa hawezi kuaminiwa kuwapelekea wengine chakula, kwani atakila mwenyewe.
Mchua ngalawa mbili moja hupwelea.
Anayeshughulikia mambo mengi kwa wakati mmoja kwa tamaa hushindwa kuyamudu yote.
Mikono mingi haramu ya kula.
Kula kwa pupa hakufai; chukua sehemu yako kwa kiasi na adabu.
Mja wa hiana ana laana.
Mtu mwenye husuda na uchoyo hujinyima furaha mwenyewe, kana kwamba amelaaniwa.
Mkamia maji hayanywi.
Pia Mkamia maji hayanywi, akiyanywa humkwama. · Kila mkamia maji yamtoka puani.
Kutamani jambo kupita kiasi mara nyingi humzuia mtu kulifurahia au humletea madhara.
Mkataa chinjo hupata mtanda.
Anayedharau fadhila ndogo anaweza kujikuta amepatwa na jambo kubwa zaidi, jema au baya.
Mkataa ya kuchinja hupata ya kunyonga.
Anayekataa kilicho halali kwa kudai ukamilifu mara nyingi huishia kupata kilicho kibaya zaidi.
Mkowa wa mlafi hurarukararuka ukiwa mpya.
Mlafi hujiharibia mwenyewe; tamaa yake ya kula huharibu hata vitu vipya alivyo navyo.
Mla kuku na mbuzi atamla mtu.
Tamaa isiyodhibitiwa hukua; anayeanza kwa vitu vidogo ataendelea hadi kufanya maovu makubwa.
Mla kwa miwili hana mwisho mwema.
Pia Mla kwa miwili sitakula nae.
Mwenye pupa na tamaa isiyo na kiasi huishia kupatwa na mabaya.
Moyo hutamani hwishiwa sandani.
Moyo hutamani mambo mengi bila mwisho, lakini tamaa zote huishia kaburini.
Mshika mbili lazima kimoja kimponyoke.
Pia Mwenza mbili moja humwacha.
Anayeshikilia mambo mawili kwa wakati mmoja lazima apoteze moja.
Mshona kubwa ni lake.
Mtu hujipendelea; anapojifanyia kitu mwenyewe hukifanya kikubwa na cha nafasi.
Msi nacho hasidi wa mwenye nacho.
Asiye na kitu mara nyingi humwonea wivu aliye nacho.
Msijitutize.
Msijitwike mizigo mizito kupita uwezo wenu, kwa maana tamaa ya kupita kiasi huwalemea.
Mtaka hapati asokadiriwa.
Mwenye tamaa hawezi kupata kitu ambacho hakukadiriwa, hata akihangaika vipi.
Mtaka yote hukosa yote.
Pia Mtaka vyote hukosa vyote. · Mtaka yote kwa pupa hukosa yote. · Mtaka vingi kwa pupa hana mwisho mwema.
Anayetaka kila kitu kwa pupa huishia kupoteza hata kile alichokuwa nacho.
Mtama usioula wawingiani dege.
Usiwafukuze wengine kutoka kwenye kitu ambacho wewe mwenyewe hukitumii.
Mteuzi haachi tamaa.
Pia Mtenzi haishi tamaa.
Mtu mchaguzi au mkosoaji hatosheki kamwe; kila mara anatamani kilicho bora zaidi.
Muacha kiwi hanacho, na chema kimpotele.
Usiache ulicho nacho hata kikiwa duni kabla ya kupata kilicho bora, usije ukakosa vyote.
Mwend mwenye ubahili, zao la mwana ni ubatili.
Pia Mzazi mwenye ubahili, zao la mwana ni ubatili.
Mzazi bahili hawaachii watoto wake urithi wowote wenye manufaa.
Mwenye kufa kwa asali ya nyuki hana kilio.
Anayeangamizwa na kitu alichokitamani mwenyewe hana wa kumlilia.
Mwenye ndimi mbili hula na miwili.
Mtu mwenye maneno ya kigeugeu mara nyingi pia hujihusisha na tamaa na hila.
Nafusi na mali yasikukulie.
Usikubali tamaa za nafsi wala mali zikutawale na kukuongoza.
Nyuki hutafuta ladha, watu hufuata fedha.
Kama nyuki wanavyovutwa na utamu, watu wengi huvutwa na pesa.
Pongo mwenye kula kunde hachoki.
Pia Pongo mwenye kula kalanga hachoki.
Anayefurahia kitu kitamu hachoki kukifaidi; hamu ya kilicho kitamu haiishi.
Pua ulale, vyenye kunukia si vyako.
Usitamani kitu kizuri ambacho si chako hata kama kinakuvutia.
Pupa halishi.
Pupa haina mwisho; mwenye tamaa hatosheki kamwe.
Roho ni kama mtoto yahitaji kurudiwa.
Nafsi yenye tamaa ni kama mtoto anayehitaji kurudiwa na kuonywa mara kwa mara.
Roho ni kuacha mema ikatamani maovu.
Tamaa huifanya nafsi iache yaliyo mema na kuvutiwa na maovu.
Roho yataka mafuta.
Nafsi inahitaji kutunzwa na kuamshwa mara kwa mara ili isilegee wala kuchafuka.
Shauku nyingi huondoa maarifa.
Tamaa kubwa humfanya mtu asahau busara na kufanya maamuzi mabaya.
Sitafute tunda lisilo na mti.
Usitafute kitu kisicho na asili inayojulikana; pia husemwa kuhusu kuoa mtu asiye na familia inayojulikana.
Tajiri hutajirika na wenzake.
Utajiri wa mtu hutokana na michango na jitihada za watu wengi, si za mtu mmoja peke yake.
Tajiri mwenye maelfu hakatai [shillingi] moja.
Hata tajiri mkubwa hukubali kupokea kidogo, kwa kuwa hamu ya kuongeza mali haiishi.
Tamaa inaua mtu.
Tamaa iliyopita kiasi inaweza kumpeleka mtu kwenye uhalifu na maangamizi.
Tamaa mbele, mauti nyuma.
Pia Tamaa nyingi nyuma ukiwa. · Ana mkono wa birika.
Ni onyo kwa wenye tamaa kupita kiasi kwamba tamaa yao inaweza kuwaletea maangamizi.
Tasiliti yashinda belua.
Hamu kubwa ya jambo humfanya mtu avumilie hata maumivu na taabu zake.
Ubepari ni unyama.
Kuwanyonya wengine kwa ajili ya faida ni tabia isiyo ya utu.
Ukilamba vyanda, watu wakichunga, watakwambia baadaye.
Usionyeshe pupa mbele ya watu, kwani watakusema baadaye.
Ukitaka riba, sikio kuziba.
Anayetaka faida kubwa kwa kuwanyonya wengine lazima ajifanye hasikii vilio vyao wala lawama za watu.
Ukusuta hata uwe mjini, uko peke yako, tajiri hata porini anafuatwa.
Maskini hukosa marafiki hata akiwa katikati ya watu, lakini tajiri hufuatwa popote aendapo.
Usiache kunanua kwa kutega.
Usishughulike na kutafuta zaidi hadi ukasahau kuvuna ulichokwisha kupata.
Usilie ngoa.
Usiruhusu wivu ukutawale hadi ukaanza kulalamikia mafanikio ya wengine.
Usione mlango umefungwa ukakata tamaa ya kubisha, labda ukarimu ndio uliofunguliwa.
Usikate tamaa mlango ukionekana umefungwa; endelea kubisha, huenda ukakaribishwa kwa ukarimu.
Usitupe shaba yako kwa mng'ao wa dhahabu.
Usiache kitu chako cha kawaida kwa kuvutiwa na kinachong'aa kwa nje tu.
Utumainie inayokamata gumba, usitumainie yanayoona macho.
Tegemea kile ulicho nacho mkononi, si kile unachokiona tu kwa macho.
Wakisha tia chanda, watatia na mkono: wakisha tia mkono, watatia na mguu.
Ukiwaruhusu watu wenye tamaa kidogo, wataendelea kudai zaidi na zaidi.
Zabibu zilizo mbali zinakuwa chungu.
Mtu hukiponda kitu asichoweza kukifikia ili kujifariji.
Zaidi na zaidi, mungu akusaidi.
Husemwa kwa kejeli kwa mtu mwenye tamaa asiyetosheka, akiachiwa Mungu amsaidie.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.