Methali hizi zinalinganisha busara na upumbavu. Zinafundisha kufikiri kabla ya kutenda, kujifunza kutokana na makosa na kutopoteza nguvu katika mambo yasiyo na faida. Hutumiwa kuonya, kukosoa matendo ya kipuuzi au kusifu uamuzi wa busara.
113 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 113, kwa mpangilio wa alfabeti.
Afuatae upotevu si mwerevu.
Anayefuata njia ya ubadhirifu au maisha mabaya hana busara.
Aibu, kujikwaa kisiki mara mbili.
Ni aibu kurudia kosa lilelile ulilokwisha kulifanya awali.
Ajaposhikwa mafungo huenda tena.
Husemwa juu ya mtu aliyenusurika hatari lakini hurudia jambo lilelile bila kujifunza.
Akili mali.
Pia Akili ni mali. · Akili ni bora kuliko mali.
Busara na maarifa ni hazina inayomletea mtu manufaa kama utajiri, hata kuushinda.
Akisema mwendawazimu, msikiaji awe na akili.
Mtu akisema upuuzi, msikilizaji atumie busara kupima maneno yake.
Alimaye pwani havuni.
Anayefanya kazi mahali pasipofaa hapati matunda ya juhudi zake.
Alitoka kichele kuzimu hakuna nyota.
Husemwa juu ya mtu aliyepoteza akili na kufanya jambo la aibu waziwazi mchana.
Alivunja jahazi kwa kitumbua.
Husemwa juu ya mtu aliyeharibu kitu kikubwa kwa ajili ya faida ndogo.
Amerudisha tende manga.
Ni kupeleka kitu mahali ambapo tayari kipo kwa wingi, jambo lisilo na faida yoyote.
Asiye nadhari siandamani naye.
Pia Mtu asiye akili, sifuatane naye. · Hana nadhari ni ng'ombe.
Ni onyo dhidi ya kushirikiana na mtu asiye na busara, kwani atakuingiza matatani.
Asiyejua maana haambiwi.
Pia Asiyejua maana haambiwi maana. · Asiyejua maana usimwambie maana. · Asiyejua maana haaminiwi.
Mtu asiyeweza kupokea maelezo ya busara hapaswi kutarajia kuelezwa tena na tena.
Asiyekucha ng'ombe, ng'ombe ni yeye.
Pia Asiyeogopa ng'ombe, ng'ombe ni yeye.
Anayeshindwa kujitenga na watu wasio na busara mwishowe huwa kama wao.
Asiyeona kwa yeye na akionywa haoni.
Mtu asiyetambua mambo kwa macho yake mwenyewe hata akionywa hatabadilika.
Asiyethamini chake ni mjinga wa vya wenziwe.
Asiyetunza mali yake mwenyewe hawezi kuthamini wala kutunza vitu vya wengine.
Ateteae mtuku ni tangauko la bure.
Pia Ateteaye utupu ni sumbuko la bure.
Kumtetea au kumhudumia mtu asiye na shukrani wala thamani ni kujisumbua bure.
Bure ni kilio pasipo sikio.
Kulalamika mahali pasipo na msikilizaji ni kupoteza nguvu bure.
Chakula unachotupa mwingine anakitamani.
Usipoteze vitu ovyo, kwa kuwa unachokidharau kinahitajika sana na wengine.
Chumvi sileteni baharini.
Usizidishe uchungu au tatizo mahali ambapo tayari lipo kwa wingi.
Duni mimi.
Hutamkwa na mtu anayejilaumu kwa upumbavu baada ya jambo kumharibikia.
Fumbo humfumbia mjinga mwerevu hung'amua.
Pia Fumbo humfumbia mjinga mwerevu akatambua.
Maneno ya mafumbo humchanganya mjinga, lakini mwenye akili huyaelewa haraka.
Hata mpumbavu huweza kumshauri mwenye hekima.
Usidharau mawazo ya mtu yeyote, kwani hata asiyethaminiwa anaweza kukufundisha jambo.
Hawawashi moto pori yenye kuungua.
Si busara kufanya jambo ambalo tayari limekwisha kufanyika; ni kutenda bila kufikiri.
Heshima kwa mpumbavu ni upumbavu.
Kumpa heshima kubwa mtu asiye na busara ni kujitia upumbavu mwenyewe.
Heshima, heshima, vimeuma visima.
Watu hujifilisi ili waonekane wakarimu na wenye hadhi, huku mahitaji muhimu yakipuuzwa.
Hujenga ghorofa kuzimuni.
Husemwa juu ya mtu anayeota ndoto kubwa zisizoweza kutimia.
Hutia iye mpunga shinani la mlilana?
Kila kitu kina mahali pake; kufanya jambo mahali pasipofaa hakuzai matunda.
Ingawa ni usiku butu, mnofuni usithubutu.
Hata hali ikionekana tulivu na salama, usijitumbukize katika jambo la kuvutia bila kulichunguza.
Jinga likikwerevuka, akili hakuna tena.
Jamii inaposhindwa kumtambua mjinga kuwa mjinga, busara hutoweka kwa watu wote.
Jua lako.
Jishughulishe na mambo yako na ujue vyema kilicho chako.
Kajigeuza chachandu kujipalia makaa.
Husemwa juu ya mtu anayejitia matatani mwenyewe kwa kujitosa au kujilaumu bila kufikiri.
Kapu lililotoboka haliwekwi kitoweo.
Usimkabidhi mtu mwenye tamaa kitu cha thamani, kwani hatakihifadhi.
Kawa pweza, kujipalia makaa.
Ni kujiletea madhara mwenyewe kwa matendo yasiyo ya busara.
Kichwa cha nyoka hakibandiki mtungi.
Mtu asiye na uwezo au busara asikabidhiwe jukumu zito.
Kila afugaye nyoka, lazima kumwuma.
Kumtendea wema mtu mwovu ni hatari, kwa kuwa mwishowe atakudhuru.
Kilicho ndani usikiamini.
Usiamini kitu kilichofichika kabla ya kukiona na kukichunguza.
Kinara cha mwalimu hakwei zuzu.
Mjinga au asiye na uzoefu hawezi kufikia nafasi ya uongozi na ualimu.
Kiumbe mwanzo hajuti, majuto huja kinyume.
Mtu hutenda bila kufikiri mwanzoni, lakini majuto humjia baadaye.
Kosa ndilo lenye aibu, si adhabu yenye aibu.
Aibu iko katika kutenda kosa, si katika kuadhibiwa kwa ajili yake.
Kuchinja mbuzi kwa ajili ya kinofu.
Husemwa juu ya mtu anayejitwika gharama kubwa ili apate faida ndogo.
Kugombana na udongo, unakishtakia kisuguu.
Pia Kugombana na udongo, utakielezea kisuguu.
Si busara kugombana na mtu kisha kupeleka malalamiko kwa ndugu yake wa karibu.
Kuku yenye kuwa kwao inadondoa paka ya pori.
Mtu akiwa nyumbani kwake hujisikia salama na kuthubutu hata kuwachokoza wenye nguvu.
Kula nyange ni kuzidiwa.
Kufanya upuuzi humwingiza mtu katika matatizo.
Kuni huzaa jivu.
Husemwa juu ya jambo lisilo na faida, linaloishia kuwa bure.
Kununua ng'ombe wayo.
Ni upumbavu kununua au kukubali kitu bila kukiona na kukichunguza kwanza.
Kutaka lisilokuwa, ni maana ya ujinga.
Kutamani mambo yasiyowezekana ni dalili ya ujinga.
Kutojua humlaza nyoka jikoni.
Ujinga humfanya mtu akaribishe hatari nyumbani kwake bila kujua.
Kuuza kapu kwa miwaa.
Pia Hana wenyeji, mngwame, mwuza kapu kwa miaa.
Ni kufanya biashara isiyo na faida, ukapata kidogo kuliko ulichotoa.
Kuwashia taa pofu ni kuharibu mafuta.
Pia Kummulikia kipofu, utamaliza mabua shambani.
Kumweleza jambo mtu asiyetaka au asiyeweza kuelewa ni kupoteza muda na nguvu.
Kuzimisha moto kwa mafuta wilaya.
Husemwa juu ya mtu anayedai kupatanisha watu lakini huchochea ugomvi zaidi.
Mafuu hapatilizwi.
Pia Majuto hayeshi.
Mtu asiye na akili timamu hawajibishwi wala hulipiziwi kisasi kwa matendo yake.
Majuto hayeshi.
Kosa likishafanyika, majuto yake hudumu muda mrefu; ni bora kufikiri kabla ya kutenda.
Majuto ni mjukuu, mwishowe huja kinyuma.
Pia Majuto ni mjukuu, mwishowe huja nyuma. · Majuto huja kinyume. · Majuto ni mwana haramu. · Makosa yaelezeka.
Majuto huja baada ya tendo kufanyika, kwa hiyo fikiri vizuri kabla ya kutenda.
Makosa yaelezeka.
Kosa linaweza kuelezwa na kusameheka, hivyo mpe aliyekosea nafasi ya kujieleza.
Mamba hutoka majini na kulamba umande.
Pia Mbuzi hutaka kuvunja zizi. · Mbuzi mume hakamwi.
Husemwa juu ya mtu anayeacha neema kubwa ili kufuata vitu vidogo visivyo na maana.
Mbuzi hutaka kuvunja zizi.
Hutumiwa kuonya kijana asiyetulia anayetaka kuvunja mipaka ya nyumbani na kujitosa hatarini bila busara.
Mbuzi mume hakamwi.
Usitarajie kupata kitu mahali ambapo hakipo; kila kitu kina kazi yake.
Mfumbata moshi.
Husemwa juu ya mtu anayeshikilia mambo yasiyo na msingi wala uhakika.
Mgawo unajulikana kadiri utakavyopewa majani.
Utatambua thamani yako kwa watu kutokana na kiasi wanachokugawia.
Mikononi mwa mjinga shoka ni mshindo basi.
Chombo kizuri hakileti faida mikononi mwa mtu asiyejua kukitumia.
Mjibu mjinga sawa na ujinga wake.
Anayebishana na mjinga kwa kiwango chake hujiweka sawa naye.
Mjinga akierevuka, mwerevu yu mashakani.
Pia Mjinga akierevuka, mwerevu yupo mashakani.
Aliyedanganywa akigundua ukweli, aliyemdanganya hujikuta hatarini.
Mjinga asifia ujinga wake.
Mjinga hajui upungufu wake, hivyo huonea fahari hata makosa yake.
Mjinga hajijui.
Mtu mpumbavu hatambui kwamba yeye ni mpumbavu.
Mjinga humnyonga mamake aliye kaburini.
Matendo ya mpumbavu huwaletea aibu hata wazazi wake waliokwisha kufariki.
Mjinga mpe kilemba utamwona mwendowe.
Mpumbavu akipewa cheo hujivuna na kuanza kuwadharau wengine.
Mke azaaye mchana haulizwi amezaa nini.
Si busara kuuliza jambo lililo wazi kwa kila mtu; ni kujifanya hujui.
Mkia hauongozi kichwa.
Mdogo au asiye na mamlaka hawezi kumwongoza mkubwa; kila mmoja ana nafasi yake.
Mkubwa alikosa figa, ukuni alibeba.
Hata mtu mwenye cheo kikubwa anaweza kufanya mambo ya kipumbavu.
Mkulima hautii nazi mpunga.
Kila zao lina mahali pake; mwenye busara hapandi kitu mahali pasipokifaa.
Mlaji ni mla leo; mla jana kala nini?
Pia Mpumbavu anasema, mwenye elimu hasemi.
Kilicholiwa jana hakimshibishi mtu leo, kwa hiyo mwenye busara hujiwekea akiba kwa ajili ya kesho.
Mpumbavu anasema, mwenye elimu hasemi.
Mjinga huongea sana bila kufikiri, lakini mwenye elimu hupima maneno yake na mara nyingi hunyamaza.
Mtikisa mbuyu hujitikisa mwenyewe.
Kujaribu kubadilisha jambo lisilobadilika ni kujichosha bure.
Mtu si mjinga asemaye sikufahamu.
Kukiri kwamba hujaelewa ni dalili ya busara, wala si ujinga.
Mtukuze mjinga ujitengenezee.
Kumpa mjinga heshima kwa busara kunaweza kukusaidia kuyaweka sawa mambo yako mwenyewe.
Mtwangia jaani, huondoka na mtitigo.
Anayefanya kazi isiyo na faida huishia kuchoka bila kupata chochote.
Mwasha taa mwezini hasidi wa mafutaye.
Pia Mwenye akili hakosi mali. · Mwenye akili tukufu ni kama kwambiwa neno.
Anayefanya jambo lisilohitajika anapoteza mali yake bure.
Mwenye akili hakosi mali.
Mtu mwenye akili hubuni njia za kujipatia riziki, hivyo hakosi mali.
Mwenye akili tukufu ni kama kwambiwa neno.
Mtu mwenye akili hutambua jambo kwa dokezo tu, hahitaji kuelezwa kwa urefu.
Mwerevu kanga, mwenye kuacha maji akaoga mchanga.
Pia Wele wako kanga, mwenye kuacha maji akaoga mchanga.
Ni ole kwa mtu anayeacha kilicho bora na kuchagua kilicho duni.
Neno kijinga na mtu mjinga.
Maneno ya kipuuzi hutoka kwa mtu mpumbavu; usemi wa mtu huonyesha akili yake.
Ni kama nguvu ya mayonda, zitakwishilia nyangwani.
Pia Ni kama nguvu ya mayonda, hufilia nyangwani.
Husemwa juu ya watu wanaopoteza vipaji na nguvu zao mahali pasipofaa.
Nyama ya usiku haina mafuta.
Kitu kinachonunuliwa bila kuonekana vizuri mara nyingi huwa na kasoro; chunguza kabla ya kukubali.
Penye ujinga werevu ni ujinga.
Mahali ambapo watu hawathamini maarifa, kujionyesha mwerevu hakuna faida yoyote.
Pweza ndiye ajikaangaye na mafuta yake.
Mtu msaliti mara nyingi hujiangamiza mwenyewe kwa hila zake.
Samaki akioza mmoja, usitupe tenga.
Kosa la mmoja lisikufanye uwatupe wote; tenganisha kibaya na kizuri.
Si busara kukimbia mvua kwa kujitumbukiza mtoni.
Kukwepa tatizo dogo kwa kujiingiza katika tatizo kubwa zaidi ni upumbavu.
Simwashilize chongo taa.
Kuwa mwangalifu unayempa siri au wema, kwani si kila mtu atauthamini.
Sishindane na wakati.
Usijaribu kupinga mambo yasiyowezekana wala mabadiliko ya nyakati.
Siukate mkono usio na kitu.
Usimdhuru wala kumlaumu mtu kwa sababu tu ameshindwa kukusaidia.
Siwashe taa nyumbani mwa kipofu.
Usipoteze maarifa au siri zako kwa mtu asiyeweza kuzitumia wala kuzithamini.
Sizidi kilio matangani, sipeleke tende umangani.
Usiongeze kitu mahali ambapo tayari kipo kwa wingi; ni kazi isiyo na maana.
Tokomile hatoi wali kumbini.
Kila jambo lina wakati na mahali pake, hivyo usichanganye shughuli zisizoendana.
Tusisukume gari lisilo na magurudumu.
Tusipoteze nguvu katika jambo lisiloweza kufanikiwa kamwe.
Ujinga ni sumu ya maisha.
Kukosa elimu na busara huharibu maisha ya mtu polepole kama sumu.
Ujinga wa kuuza si ubaradhuli wa kununua.
Kuuza kwa hasara si kubaya kama kudanganywa unaponunua, kwa hiyo kuwa macho zaidi unaponunua.
Ukiwa mwerevu sana jiwekee ujinga kidogo.
Mwenye akili nyingi asijionyeshe kupita kiasi; unyenyekevu kidogo humfaa.
Umejigeuza pweza, unajipalia makaa?
Pia Ni mimi pweza mwenye mikia minane?
Huulizwa mtu anayejiingiza matatani kwa matendo yake mwenyewe ya kipumbavu.
Upande wa pili wa mto wavutia.
Mara nyingi watu hudhani kilicho kwa wengine ni bora kuliko walicho nacho.
Upumbavu wa mamba, anakimbia mvua katika mto.
Ni upumbavu kukwepa tatizo kwa kujiingiza katika lilelile au kubwa zaidi.
Usiamini hali ya anga.
Mambo hubadilika ghafla, hivyo usitegemee hali ya sasa kudumu.
Usigombe na mkwezi, nazi imeliwa na mwezi.
Pia Usihadaike u mtu mzima.
Usimlaumu mtu kwa hasara ambayo haikusababishwa naye.
Usihadaike u mtu mzima.
Ukishakuwa mtu mzima usikubali kudanganywa kwa urahisi; tumia busara yako.
Usijitie hamnazo kucheza ngoma utakazo.
Usijiingize ovyo katika mambo yaliyokatazwa, kwani yatakuletea matatizo.
Usimtie mjinga pa nahodha mwema, mwenye kulichunga tanga, ajue kupima.
Kazi muhimu ikabidhiwe mtu mwenye ujuzi, si asiyejua lolote.
Usinifanye punda wa dobi.
Hutamkwa na mtu anayekataa kudanganywa au kutumiwa kama mjinga.
Usione giza kwako ukaamua kufuata mwangaza wa jirani.
Usiyadharau yaliyo kwako na kukimbilia yanayong'aa kwa wengine.
Usione nyumbu, pahali pa mbu.
Usikuze jambo dogo kana kwamba ni kubwa.
Usioteshe majani nyayoni.
Usijaribu jambo lisiloweza kufanikiwa mahali pasipofaa.
Usipo na nywele, chanuo ni ya nini?
Pia Usipo na nywele, chanuo nda nini?
Kitu hakina faida kwa asiyekuwa na haja nacho; vilevile usimsifu asiyestahili.
Wajinga ndio waliwao.
Pia Wajinga ndio waliouawa. · Vya wajinga ndivyo viliwavyo, twapondee.
Hutamkwa na aliyedanganywa, kwamba wasio na tahadhari ndio hunyonywa na wajanja.
Wakimbia kufiwako wenda kuliwako nyama.
Ukikimbia shida ndogo bila busara, unaweza kujikuta katika matatizo makubwa zaidi.
Watengeneza kwa wenzako, kwako kunaporomoka.
Pia Wanaosha mwitu minazi ikifa ngara.
Usijishughulishe na mambo ya wengine hadi ukasahau kutunza yako mwenyewe.
Wazimu una ncha arobaini.
Upumbavu una sura nyingi na hujitokeza kwa namna mbalimbali.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.