Methali hizi zinazungumzia hali ya maskini na tajiri, jinsi mali inavyobadilisha heshima, urafiki na haki kati ya watu. Zinafundisha kwamba utajiri haudumu, kwamba heshima na moyo mwema ni bora kuliko mali, na kwamba aliyepata asimsahau asiye nacho. Hutumika kuonya, kufariji wanyonge na kuwakumbusha matajiri unyenyekevu.
122 methali6 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 122, kwa mpangilio wa alfabeti.
Aliye na vyake – haachi.
Mtu mwenye mali yake mwenyewe huitunza na kuishikilia, wala haiachi ipotee ovyo.
Aliyetota, hajui kutota.
Pia Aliyetota katota, hajui kutota.
Aliyezoea ukata kabisa hauhisi tena uzito wa umaskini kama yule aliyepoteza vyote ghafla.
Ardhi ndiyo mali, hakuna itokayo angani.
Utajiri wa kweli hutokana na ardhi na kazi juu yake; hakuna riziki inayoshuka tu kutoka juu.
Asio mali, hasidi wa mwenye mali.
Pia Asio mali, adui wa mwenye mali.
Mara nyingi maskini humwonea wivu tajiri, na hivyo pengo la mali huzaa chuki kati yao.
Asiye chakula ana kitoweo.
Hakuna mtu aliyekosa kila kitu; hata maskini ana kipawa au baraka nyingine kama afya, akili au mtoto.
Asiyekuwa na wake ana mungu.
Hata mtu asiye na chochote hajasahauliwa, kwa kuwa Mungu bado yuko pamoja naye.
Cha kipofu kimo mkononi mwake.
Mali ya kweli ya mtu ni ile aliyoishika mkononi, si ile anayoiahidiwa au kuiona kwa mbali.
Cha kipofu kimo tumboni mwake.
Kwa mnyonge, kitu chake hasa ni kile alichokwisha kula; vingine vyote vinaweza kunyang'anywa.
Changu ni bora kuliko chetu.
Mali ya mtu binafsi ni bora kwake kwa sababu anaitumia apendavyo; husemwa na wasiopenda mali ya pamoja.
Changu si chetu kamili.
Kilicho changu binafsi hakiwezi kuhesabiwa kuwa mali ya wote kikamilifu.
Cheza mwenye mali, usicheze na mali.
Pia Cheza na mwenye mali, usichezee mali.
Unaweza kufurahi na tajiri, lakini usidharau mali yake wala maoni yake.
Dau la mnyonge haliendi joshi.
Pia Dau la mnyonge halendi joshi. · La mnyonge halendi joshi, na likenda joshi litazama. · La mnyonge haliendi joshi, na likienda joshi litazama. · Dau la mnyonge haliendi joshi, likienda joshi ni mungu kupenda. · Joshi la mnyonge haliendi vema mpaka mungu akipenda. · Jahazi ya mkata haiendi joshi.
Maskini hawezi kushindana na wenye uwezo; mambo yake huenda polepole na hufanikiwa tu kwa neema ya Mungu.
Dirishani upendo huruka, umaskini uvukapo kizingiti.
Ufukara ukiingia nyumbani, mapenzi mara nyingi hupungua na kutoweka.
Fedha fedheha.
Pesa zinaweza kumletea mtu aibu akizitafuta au kuzitumia vibaya.
Fedha hufaa kama taa.
Fedha ikitumika kwa hekima na kwa mema huwa mwanga unaomwongoza mtu, hapa duniani na kwa Mungu.
Fedha huzaa fedha.
Pia Fedha huchuma fedha. · Fedha hufua fedha.
Ili kupata pesa zaidi unahitaji mtaji; fedha ikitumika kwa busara huleta faida.
Fedha ilivunja nguu, na milima ikalala.
Pia Fedha ilivunja nguu, milima ikalala. · Mali ilivunja nguu, na milima ikalala. · Fedha huvunja nguvu na milima ikalala. · Kitu kilivunja nguu milima ikalala.
Pesa ina uwezo mkubwa; hulainisha hata mambo magumu kama milima na kuepusha matumizi ya nguvu.
Fukuto lamzuia mwenye nyumba asiingie.
Vitu vikizidi kupita kiasi humzuia hata mwenyewe kuvifaidi.
Fundi hana chombo.
Mara nyingi fundi hukosa vitu vya kazi yake mwenyewe kwa sababu huuza au kutoa kila anachokitengeneza.
Ganda la mua la jana, chungu kaona kivuno.
Pia Ganda la mua, chungu kaona kivuno.
Kitu ulichokitupa kinaweza kuwa neema kubwa kwa mwingine, kwa hiyo usidharau cha zamani.
Gari la maskini ni miguu yake.
Maskini hana usafiri isipokuwa miguu yake; hutegemea nguvu zake mwenyewe.
Hadhi bora kuliko mali.
Kuheshimika kuna thamani kubwa kuliko utajiri wowote.
Hakuna aliye mdogo wa mwisho kabisa.
Hata ukijiona mnyonge kiasi gani, yupo mwingine aliye katika hali duni kuliko wewe.
Hana asili wala fasili.
Pia Hana asili wala fadhili.
Husemwa juu ya mtu asiye na ukoo wa kutajika, cheo, wala watu wa kumsaidia.
Hana habari yoyote, mke wala dume.
Pia Hawafai neno lolote, jike wala dume. · Hakuja na chochote, hakuja na make wala maume.
Husemwa juu ya mtu asiye na kitu chochote cha kuonyesha wala msaada kutoka kwa yeyote.
Heshima ni bora kuliko mali.
Kuthaminiwa kama binadamu ni bora kuliko kumiliki utajiri mwingi.
Hindi ndiko kwenye nguo, na waendao tupu wako.
Pia Hindi kwa wafuma nguo, na waendao tupu wako.
Utajiri na umaskini hukaa pamoja; hata palipo na wingi wa vitu wapo wanaokosa.
Hohehahe jungu la mavi na mkorogwe.
Pia Hahehohe jungu la mavi na mkorogwe.
Ufukara uliokithiri ni hali mbaya na chafu kama lundo la uchafu linalonuka.
Huwapatapi wendani mtu akiwa fukara?
Mtu akiwa maskini hukosa marafiki wa dhati, kwa kuwa wengi humkimbia.
Jibwa lililo na njaa halichezi na lililo na shibe.
Mwenye shida hawezi kuwa na furaha pamoja na aliyeshiba; hali zao hutofautiana mno.
Jicho la mkosi halioni, likiona haliangazi.
Mtu mwenye bahati mbaya haoni mema, na hata akiyaona hayamfurahishi kikamilifu.
Kapera hapiki kombe mpaka mwaka wa mavuno.
Mnyonge asiye na msaada hula vizuri tu wakati wa neema; siku nyingine huishi kwa kubana.
Kidege hakina nyumba, nyumba yake mti.
Husemwa juu ya mtu aliye taabuni asiye na makao ya kudumu, anayehamahama kama ndege tawini.
Kija maskini kwenu karamuni, umpe sahani na chakula ndani, na ndani taama ale kwa salama.
Maskini akifika kwenye sherehe yako mkaribishe, mpe chakula na mahali pa kula kwa amani.
Kikubwa hakitakula kidogo.
Weka akiba na uishi kwa kiasi; kidogo unachoongeza hakipotei ndani ya akiba kubwa.
Kongoni kwenye mtego hanuki mtegaji.
Mwenye shida hufurahia anachopata hata kama si kizuri kabisa.
Kuchunga na peku ni kukosa ungo.
Mtu anayetumia kifaa kibovu au kuvaa nguo chakavu hufanya hivyo kwa sababu amekosa kilicho bora.
Kukosa si ila.
Kutokuwa na kitu si kosa wala aibu; hakuna anayepaswa kulaumiwa kwa umaskini wake.
Kuku wa mkata hatagi, na angetaga haangui, na akiangua halei, na akilea hutwaliwa na mwewe.
Pia Kuku wa mkata hutaga. Wataka atage la bata? Kuku huyu si mwongo?
Kwa maskini mambo huonekana kuharibika kila hatua, ingawa wengine hujibu kwamba hata maskini hupata kiasi chake.
Kuombaomba mkono unakuwa kipawa.
Pia Kuombaomba mkono utachongoka.
Kuzoea kuomba kila mara humharibu mtu na kumfanya tegemezi daima.
Kwa mnyonge hakuna haki.
Mara nyingi mtu asiye na uwezo hukosa haki mbele ya wenye nguvu.
Kwendako mwinyi kwarudi mwinyi.
Pia Kwendako wema hurudi wema.
Unachokitoa ndicho kinachokurudia; ukitenda mema utarudishiwa mema.
Kwetu kuzuri.
Nyumbani ni mahali pazuri kuliko popote pengine, hata kama ni pa unyonge.
Maji mafu, na mvuvi kavu.
Pia Maji mafu, mvuvi kavu.
Wakati wa maji kupwa mvuvi hukosa samaki; riziki hutegemea majira, na wakati mbaya huleta ukata.
Mali mengi adui wengi.
Utajiri mkubwa huvuta maadui na wenye wivu wengi.
Mali ni agizo la mungu.
Kutajirika hutegemea mpango wa Mungu; si kwa juhudi za mtu peke yake.
Mali ya macho haifungi mtumba.
Utajiri unaouona kwa wengine hauwezi kukujazia mzigo wako; cha mtu mwingine si chako.
Mali ya yeye mpe yeye.
Kila mtu apewe kilicho chake halali bila kudhulumiwa.
Mali, vuli.
Mali humkinga mtu kama kivuli kinavyomkinga na jua kali.
Mapenzi ya maskini hayaonekani.
Maskini hukosa njia ya kuonyesha upendo wake kwa zawadi, hivyo mapenzi yake hayaonekani kwa urahisi.
Mapesa hutengeneza mapesa.
Mwenye pesa nyingi ana nafasi ya kuzalisha pesa zaidi kuliko asiye na mtaji.
Mashua ya maskini imeshazama mtoni.
Mipango ya maskini mara nyingi hushindwa hata kabla ya kuanza.
Maskini akipata, matako hulia mbwata.
Pia Kupata kwa limbukieni matako hulia pwata. · Aliyepata fedha hutaka kuiliza.
Mtu aliyekosa kwa muda mrefu akipata kitu hufurahi kupita kiasi na kujionyesha kwa wote.
Maskini hana miko.
Shida humlazimisha mtu kuacha miiko na desturi; mwenye njaa hula chochote apatacho.
Maskini hana ndugu.
Pia Maskini hana rafiki.
Asiye na cha kugawa hukosa ndugu na marafiki, kwa kuwa watu humkwepa.
Maskini hohehahe, hana mbele wala nyuma.
Pia Wanijua ni mkata sina mbele, sina nyuma. · Hana mbele wala nyuma. · Huna mbele wala nyuma.
Fukara kabisa hana pa kuegemea wala pa kutarajia msaada, wala nyuma wala mbele.
Maskini kama wanamaji wa bwana muyaka.
Husemwa juu ya watu maskini kupindukia, kama ndugu fukara aliowachukua Muyaka chomboni mwake.
Maskini mtu kwao ugeni si kitu chema.
Aliye maskini hata nyumbani kwao ataumia zaidi akienda ugenini; ni heri abaki kwao.
Maskini ndiye awe tajiri.
Hali ya mtu hubadilika; maskini wa leo anaweza kuwa tajiri wa kesho.
Maskini ni mtoto wa kwale: ukimleta mjini, anarudia porini.
Methali hii ya zamani inadai kwamba maskini hawezi kuzoea maisha ya juu; hurudia mazoea yake ya awali.
Maskini si yule tu ambaye hana, pia yule ambaye anacho, lakini anataka zaidi.
Umaskini si kukosa tu; mtu mwenye tamaa isiyoisha pia ni maskini moyoni.
Maskini yoyote asemayo ni makosa.
Maneno ya mnyonge hayasikilizwi; watu huona kila asemalo kuwa kosa.
Mbalamwezi taa ya maskini.
Asiye na uwezo wa kununua mafuta ya taa hutegemea mwanga wa mwezi; maskini hufaidi vya bure.
Mbuzi wa maskini hazai, na akizaa huzaa tasa.
Hata maskini akipata mali kidogo, haiongezeki haraka kama ya tajiri.
Mfinyanzi hulia gaeni.
Pia Mfinyanzi analifikia gae.
Mara nyingi fundi hukosa kufaidi ufundi wake mwenyewe, kama mfinyanzi anayekula kwenye kipande cha chungu.
Mfinyanzi hupika kwa vigae.
Anayewatengenezea wengine vitu vizuri mara nyingi hutumia vibovu nyumbani kwake.
Mkata haisi kula na mkwasi, akianza kula swi hulia kichwani.
Pia Mkata haisi kula na mkwasi.
Ni vigumu kuacha mazoea ya zamani; watu wa hali tofauti hawaendani kwa urahisi.
Mkata hana kinyongo.
Pia Mtarazaki hana kinyongo. · Nisimbulie unipe, mkata hana kinyongo. · Mtashi hana kinyongo ajapowaswa hakomi. · Mtashi hana haya.
Mwenye shida hawezi kuchagua wala kuweka kinyongo; hukubali chochote na kuvumilia maneno makali.
Mkata hapendi mwana.
Pia Maskini hapendi mwana.
Maskini hukosa njia ya kuonyesha upendo kwa watoto wake kwa zawadi, hivyo huonekana kana kwamba hawapendi.
Mkata hapiki kuku, mpaka mwaka wa sotoka.
Maskini hula kitoweo kizuri tu pale kinapokaribia kupotea bure, kama kuku wakati wa ugonjwa wao.
Mkata hendi mkele, na angenda mkele, akipakia jahazi mtele tele, hurudi na upele.
Ni vigumu sana kwa maskini kuinua hali yake; hata akijitahidi, huishia na hasara.
Mkosa jembe halimi.
Asiye na zana hawezi kuzalisha, hivyo umaskini huzaa umaskini zaidi.
Mkosa kitoweo humangiria.
Asiye na mboga hula chakula kikavu; mtu hutumia kile alichonacho.
Mkosefu wa mali si maskini.
Kukosa fedha si sawa na kuwa maskini; mtu anaweza kuwa tajiri kwa mambo mengine.
Mnyonge hana jamaa.
Pia Maskini hana ndugu.
Mtu asiye na uwezo huachwa na ndugu zake na hukosa wa kumsaidia.
Mnyonge kama kinda la ndege.
Husemwa juu ya mtu dhaifu asiyejiweza, anayetegemea wengine kama kifaranga kiotani.
Mnyonge na kiko chake.
Kila maskini ana shida zake mwenyewe anazozibeba kimya kimya.
Mnyonge, msonge.
Methali hii inaonyesha jinsi wenye nguvu wanavyopenda kumkandamiza mnyonge kwa sababu hana wa kumtetea.
Msafiri maskini ajapokuwa sultani.
Pia Msafiri awapo sultani ni maskini.
Safarini hata mkubwa huwa mnyonge, kwa kuwa yuko mbali na mali na watu wake.
Mshairi yu fakiri.
Washairi mara nyingi huishi maisha ya kiasi bila mali, lakini wanastahili heshima kwa hekima yao.
Msi chake mwenda zake.
Asiye na mali hutengwa na kuachwa ajiendee peke yake.
Mtu akikosa mali hawi mtu mbele ya watu.
Jamii mara nyingi humthamini mtu kwa mali yake, na asiye nayo hudharauliwa.
Mtu akiwa na pesa, utamjua kwa mwendo wake.
Mwenye fedha hujulikana kwa jinsi anavyojibeba na kutembea kwa majivuno.
Mtumaini mahari ya dadake hufa mseja.
Anayetegemea mali ya wengine badala ya juhudi zake hatimizi mahitaji yake.
Mwenye chake hawezi kukitupa.
Pia Mwenye lake haachi.
Kilicho cha asili ya mtu, kama tabia au kasoro, hakiwezi kutupwa; hudumu naye.
Mwenye kupata asimsahau asiyepata.
Aliyebahatika kupata mali amkumbuke na kumsaidia yule aliyekosa.
Mwenye mali ndiye mkosa mali.
Tajiri mara nyingi huona bado anakosa, kwa kuwa tamaa ya mali haina mwisho.
Mwenye njaa haamkuliwi.
Pia Mwenye njaa hasalamiwi.
Asiye na kitu hatembelewi wala kusalimiwa, kwa sababu watu hawaoni watakachopata kwake.
Mzoea punda hapandi farasi.
Aliyezoea maisha ya kawaida hujisikia vibaya katika mazingira ya anasa na utajiri.
Ndege za mwituni wapita za nchi kavu kulia.
Wenye wingi mara nyingi hulalamika kuliko wenye kidogo.
Ng'ombe wa maskini hazai mapacha.
Bahati njema na ziada mara chache humfikia maskini.
Ng'ombe wa mnyonge hazai, na akizaa ndama wake hukanyagwa na ng'ombe wa mkubwa.
Pia Mbuzi wa maskini hazai.
Mali ya mnyonge haistawi, na hata ikistawi huharibiwa na wenye nguvu.
Ni rahisi kupata fedha na siyo kuzitunza.
Kupata pesa ni jambo moja, lakini kuzihifadhi kunahitaji nidhamu kubwa zaidi.
Nondo hana nguo za heshima.
Pia Nondo hana nguo shima.
Husemwa kama udhuru na mtu asiye na nguo nzuri anapofika mbele ya watu.
Nta si asali, nalikuwa nazo si uchunga.
Pia Nta si asali, nilikuwa nazo, si akiba.
Kujivunia mali uliyokuwa nayo zamani hakufai; kinachohesabika ni kile ulicho nacho sasa.
Pele hupewa msi kucha.
Matatizo mara nyingi humpata yule asiye na uwezo wa kuyakabili.
Pesa ni sabuni ya moyo.
Fedha humtuliza na kumfurahisha mtu, huondoa wasiwasi moyoni kama sabuni inavyoondoa uchafu.
Rahisi kuishi kama maskini, vigumu kujifanya tajiri.
Kujikimu kwa kidogo ni rahisi kuliko kujitajirisha au kujionyesha tajiri bila kuwa nacho.
Si aswili utajiri, ni tunu hutunukiwa.
Utajiri si haki ya kuzaliwa nayo bali ni zawadi ambayo mtu hupewa, kwa hiyo asiitumie kwa kiburi.
Siku ya utajiri, kumbuka siku ya umaskini.
Wakati wa neema jiwekee akiba na ukumbuke kwamba siku za shida zinaweza kurudi.
Simba akikosa nyama hata majani hujilia.
Pia Simba kuzuiliwa nyama kula mayani.
Mtu aliyezidiwa na shida hufanya lolote ili aishi, hata jambo asilolizoea.
Tajiri huwa fakiri.
Utajiri haudumu milele; aliye tajiri leo anaweza kufilisika kesho.
Tajiri na maliye, maskini na mwanawe.
Kama tajiri anavyoshikamana na mali yake, ndivyo maskini anavyoshikamana na mtoto wake; kila mmoja hukipenda alicho nacho.
Ufukara si kilema, bali pambo la dunia.
Kuwa maskini si aibu wala ulemavu; ni sehemu ya maisha ya dunia hii.
Ukata ukimpata kiumbe hukata.
Umaskini ukimkumba mtu humuumiza vikali na kumbana pande zote.
Ukivaa majani, waliwa na mbuzi.
Ukijishusha na kujidharau, wengine watakudharau zaidi.
Ukulivu huvuta ufukara.
Uvivu na uzembe humpeleka mtu kwenye umaskini.
Umaskini hauna huruma.
Ufukara ni mgumu; humtesa mtu na kumnyima hata uwezo wa kuwasaidia wengine.
Upele hupewa wasio kucha.
Pia Upele huwapata waso kucha.
Shida mara nyingi huwaangukia wale wasio na njia ya kujisaidia.
Usicheze na mali, cheza na mwenye mali.
Pia Usicheze mali, cheza na mwenye mali.
Unaweza kuwa karibu na tajiri, lakini usiichezee mali yake.
Usiwanyonye wanyonge, ukategemea matajiri.
Usiwadhulumu maskini kwa matumaini ya kujitajirisha.
Utajiri ni kivuli.
Mali ni starehe ya muda tu; inaweza kutoweka ghafla kama kivuli.
Utajiri ni moyo.
Utajiri wa kweli ni moyo wa kujali na kushirikiana na wengine katika raha na shida.
Vundo la kinyesi ni malazi ya bata.
Usimdharau maskini kwa malazi au chakula chake duni; kila mmoja hukaa pale maisha yalipomweka.
Vya wageni vinaliwa na kipofu.
Mwenye shida hawezi kuchagua; hupokea chochote kinachowekwa mbele yake.
Wa stara hafumbuki, wa mbili havai moja.
Pia Wa stara hasumbuki, wa mbili havai moja. · Wa mbili havai moja. · Wa stara hazumbuki. · Wa sitara hafumbuki, wa mbili havui moja.
Mtu mwenye heshima na akiba ya kutosha haaibiki kirahisi, na aliyezoea neema harudi nyuma kwa urahisi.
Walo wakinuka vumba, leo wako ambarini.
Hali za watu hubadilika; waliokuwa duni jana leo wanaweza kuwa katika neema.
Wavaji mvae! Sisi tutavaa kama maiti.
Huonyesha uchungu na wivu wa maskini wanapowaona matajiri wakijipamba kwa nguo nzuri.
Wingi si hoja.
Pia Wingi siyo hoja.
Kuwa na vitu vingi si lazima kutimize haja; ubora ni muhimu kuliko wingi.
Ya mkiwa haiti, na ikita hupapata.
Shughuli za maskini mara nyingi hazileti faida, na zikileta ni kwa bahati tu.
Ya mkiwa haizai nyike.
Ni vigumu kwa maskini kuondokana na umaskini kwa sababu mali yake haiongezeki.
Yote utaweza, ukiwa na feza.
Mwenye pesa huweza kufanya mambo mengi ambayo asiye nayo hawezi.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.