Methali za hekima na upumbavu

Methali hizi zinalinganisha busara na upumbavu. Zinafundisha kufikiri kabla ya kutenda, kujifunza kutokana na makosa na kutopoteza nguvu katika mambo yasiyo na faida. Hutumiwa kuonya, kukosoa matendo ya kipuuzi au kusifu uamuzi wa busara.

113 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven

Methali 113, kwa mpangilio wa alfabeti.

Afuatae upotevu si mwerevu.

Anayefuata njia ya ubadhirifu au maisha mabaya hana busara.

Scheven 2044

Aibu, kujikwaa kisiki mara mbili.

Ni aibu kurudia kosa lilelile ulilokwisha kulifanya awali.

Scheven 2045

Ajaposhikwa mafungo huenda tena.

Husemwa juu ya mtu aliyenusurika hatari lakini hurudia jambo lilelile bila kujifunza.

Scheven 2046

Akili mali.

Pia Akili ni mali. · Akili ni bora kuliko mali.

Busara na maarifa ni hazina inayomletea mtu manufaa kama utajiri, hata kuushinda.

Scheven 2047Soma maana kamili

Akisema mwendawazimu, msikiaji awe na akili.

Mtu akisema upuuzi, msikilizaji atumie busara kupima maneno yake.

Scheven 2048

Alimaye pwani havuni.

Anayefanya kazi mahali pasipofaa hapati matunda ya juhudi zake.

Scheven 2049

Alitoka kichele kuzimu hakuna nyota.

Husemwa juu ya mtu aliyepoteza akili na kufanya jambo la aibu waziwazi mchana.

Scheven 2050

Alivunja jahazi kwa kitumbua.

Husemwa juu ya mtu aliyeharibu kitu kikubwa kwa ajili ya faida ndogo.

Scheven 2051

Amerudisha tende manga.

Ni kupeleka kitu mahali ambapo tayari kipo kwa wingi, jambo lisilo na faida yoyote.

Scheven 2052

Asiye nadhari siandamani naye.

Pia Mtu asiye akili, sifuatane naye. · Hana nadhari ni ng'ombe.

Ni onyo dhidi ya kushirikiana na mtu asiye na busara, kwani atakuingiza matatani.

Scheven 2053

Asiyejua maana haambiwi.

Pia Asiyejua maana haambiwi maana. · Asiyejua maana usimwambie maana. · Asiyejua maana haaminiwi.

Mtu asiyeweza kupokea maelezo ya busara hapaswi kutarajia kuelezwa tena na tena.

Scheven 2054

Asiyekucha ng'ombe, ng'ombe ni yeye.

Pia Asiyeogopa ng'ombe, ng'ombe ni yeye.

Anayeshindwa kujitenga na watu wasio na busara mwishowe huwa kama wao.

Scheven 2055

Asiyeona kwa yeye na akionywa haoni.

Mtu asiyetambua mambo kwa macho yake mwenyewe hata akionywa hatabadilika.

Scheven 2056Soma maana kamili

Asiyethamini chake ni mjinga wa vya wenziwe.

Asiyetunza mali yake mwenyewe hawezi kuthamini wala kutunza vitu vya wengine.

Scheven 2057

Ateteae mtuku ni tangauko la bure.

Pia Ateteaye utupu ni sumbuko la bure.

Kumtetea au kumhudumia mtu asiye na shukrani wala thamani ni kujisumbua bure.

Scheven 2058Soma maana kamili

Bure ni kilio pasipo sikio.

Kulalamika mahali pasipo na msikilizaji ni kupoteza nguvu bure.

Scheven 2059

Chakula unachotupa mwingine anakitamani.

Usipoteze vitu ovyo, kwa kuwa unachokidharau kinahitajika sana na wengine.

Scheven 2060

Chumvi sileteni baharini.

Usizidishe uchungu au tatizo mahali ambapo tayari lipo kwa wingi.

Scheven 2061

Duni mimi.

Hutamkwa na mtu anayejilaumu kwa upumbavu baada ya jambo kumharibikia.

Scheven 2062

Fumbo humfumbia mjinga mwerevu hung'amua.

Pia Fumbo humfumbia mjinga mwerevu akatambua.

Maneno ya mafumbo humchanganya mjinga, lakini mwenye akili huyaelewa haraka.

Scheven 2063

Hata mpumbavu huweza kumshauri mwenye hekima.

Usidharau mawazo ya mtu yeyote, kwani hata asiyethaminiwa anaweza kukufundisha jambo.

Scheven 2064

Hawawashi moto pori yenye kuungua.

Si busara kufanya jambo ambalo tayari limekwisha kufanyika; ni kutenda bila kufikiri.

Scheven 2065

Heshima kwa mpumbavu ni upumbavu.

Kumpa heshima kubwa mtu asiye na busara ni kujitia upumbavu mwenyewe.

Scheven 2067

Heshima, heshima, vimeuma visima.

Watu hujifilisi ili waonekane wakarimu na wenye hadhi, huku mahitaji muhimu yakipuuzwa.

Scheven 2066

Hujenga ghorofa kuzimuni.

Husemwa juu ya mtu anayeota ndoto kubwa zisizoweza kutimia.

Scheven 2068

Hutia iye mpunga shinani la mlilana?

Kila kitu kina mahali pake; kufanya jambo mahali pasipofaa hakuzai matunda.

Scheven 2069

Ingawa ni usiku butu, mnofuni usithubutu.

Hata hali ikionekana tulivu na salama, usijitumbukize katika jambo la kuvutia bila kulichunguza.

Scheven 2070

Jinga likikwerevuka, akili hakuna tena.

Jamii inaposhindwa kumtambua mjinga kuwa mjinga, busara hutoweka kwa watu wote.

Scheven 2071

Jua lako.

Jishughulishe na mambo yako na ujue vyema kilicho chako.

Scheven 2072

Kajigeuza chachandu kujipalia makaa.

Husemwa juu ya mtu anayejitia matatani mwenyewe kwa kujitosa au kujilaumu bila kufikiri.

Scheven 2073

Kapu lililotoboka haliwekwi kitoweo.

Usimkabidhi mtu mwenye tamaa kitu cha thamani, kwani hatakihifadhi.

Scheven 2074

Kawa pweza, kujipalia makaa.

Ni kujiletea madhara mwenyewe kwa matendo yasiyo ya busara.

Scheven 2075

Kichwa cha nyoka hakibandiki mtungi.

Mtu asiye na uwezo au busara asikabidhiwe jukumu zito.

Scheven 2076

Kila afugaye nyoka, lazima kumwuma.

Kumtendea wema mtu mwovu ni hatari, kwa kuwa mwishowe atakudhuru.

Scheven 2077

Kilicho ndani usikiamini.

Usiamini kitu kilichofichika kabla ya kukiona na kukichunguza.

Scheven 2078

Kinara cha mwalimu hakwei zuzu.

Mjinga au asiye na uzoefu hawezi kufikia nafasi ya uongozi na ualimu.

Scheven 2079

Kiumbe mwanzo hajuti, majuto huja kinyume.

Mtu hutenda bila kufikiri mwanzoni, lakini majuto humjia baadaye.

Scheven 2080

Kosa ndilo lenye aibu, si adhabu yenye aibu.

Aibu iko katika kutenda kosa, si katika kuadhibiwa kwa ajili yake.

Scheven 2081

Kuchinja mbuzi kwa ajili ya kinofu.

Husemwa juu ya mtu anayejitwika gharama kubwa ili apate faida ndogo.

Scheven 2083Soma maana kamili

Kugombana na udongo, unakishtakia kisuguu.

Pia Kugombana na udongo, utakielezea kisuguu.

Si busara kugombana na mtu kisha kupeleka malalamiko kwa ndugu yake wa karibu.

Scheven 2084

Kuku yenye kuwa kwao inadondoa paka ya pori.

Mtu akiwa nyumbani kwake hujisikia salama na kuthubutu hata kuwachokoza wenye nguvu.

Scheven 2085

Kula nyange ni kuzidiwa.

Kufanya upuuzi humwingiza mtu katika matatizo.

Scheven 2086

Kuni huzaa jivu.

Husemwa juu ya jambo lisilo na faida, linaloishia kuwa bure.

Scheven 2087

Kununua ng'ombe wayo.

Ni upumbavu kununua au kukubali kitu bila kukiona na kukichunguza kwanza.

Scheven 2088

Kutaka lisilokuwa, ni maana ya ujinga.

Kutamani mambo yasiyowezekana ni dalili ya ujinga.

Scheven 2089

Kutojua humlaza nyoka jikoni.

Ujinga humfanya mtu akaribishe hatari nyumbani kwake bila kujua.

Scheven 2090

Kuuza kapu kwa miwaa.

Pia Hana wenyeji, mngwame, mwuza kapu kwa miaa.

Ni kufanya biashara isiyo na faida, ukapata kidogo kuliko ulichotoa.

Scheven 2091

Kuwashia taa pofu ni kuharibu mafuta.

Pia Kummulikia kipofu, utamaliza mabua shambani.

Kumweleza jambo mtu asiyetaka au asiyeweza kuelewa ni kupoteza muda na nguvu.

Scheven 2092

Kuzimisha moto kwa mafuta wilaya.

Husemwa juu ya mtu anayedai kupatanisha watu lakini huchochea ugomvi zaidi.

Scheven 2093

Mafuu hapatilizwi.

Pia Majuto hayeshi.

Mtu asiye na akili timamu hawajibishwi wala hulipiziwi kisasi kwa matendo yake.

Scheven 2094

Majuto hayeshi.

Kosa likishafanyika, majuto yake hudumu muda mrefu; ni bora kufikiri kabla ya kutenda.

Scheven 2094

Majuto ni mjukuu, mwishowe huja kinyuma.

Pia Majuto ni mjukuu, mwishowe huja nyuma. · Majuto huja kinyume. · Majuto ni mwana haramu. · Makosa yaelezeka.

Majuto huja baada ya tendo kufanyika, kwa hiyo fikiri vizuri kabla ya kutenda.

Scheven 2095

Makosa yaelezeka.

Kosa linaweza kuelezwa na kusameheka, hivyo mpe aliyekosea nafasi ya kujieleza.

Scheven 2095

Mamba hutoka majini na kulamba umande.

Pia Mbuzi hutaka kuvunja zizi. · Mbuzi mume hakamwi.

Husemwa juu ya mtu anayeacha neema kubwa ili kufuata vitu vidogo visivyo na maana.

Scheven 2096

Mbuzi hutaka kuvunja zizi.

Hutumiwa kuonya kijana asiyetulia anayetaka kuvunja mipaka ya nyumbani na kujitosa hatarini bila busara.

Scheven 2096

Mbuzi mume hakamwi.

Usitarajie kupata kitu mahali ambapo hakipo; kila kitu kina kazi yake.

Scheven 2096

Mfumbata moshi.

Husemwa juu ya mtu anayeshikilia mambo yasiyo na msingi wala uhakika.

Scheven 2097Soma maana kamili

Mgawo unajulikana kadiri utakavyopewa majani.

Utatambua thamani yako kwa watu kutokana na kiasi wanachokugawia.

Scheven 2098

Mikononi mwa mjinga shoka ni mshindo basi.

Chombo kizuri hakileti faida mikononi mwa mtu asiyejua kukitumia.

Scheven 2099

Mjibu mjinga sawa na ujinga wake.

Anayebishana na mjinga kwa kiwango chake hujiweka sawa naye.

Scheven 2100

Mjinga akierevuka, mwerevu yu mashakani.

Pia Mjinga akierevuka, mwerevu yupo mashakani.

Aliyedanganywa akigundua ukweli, aliyemdanganya hujikuta hatarini.

Scheven 2101

Mjinga asifia ujinga wake.

Mjinga hajui upungufu wake, hivyo huonea fahari hata makosa yake.

Scheven 2102

Mjinga hajijui.

Mtu mpumbavu hatambui kwamba yeye ni mpumbavu.

Scheven 2103

Mjinga humnyonga mamake aliye kaburini.

Matendo ya mpumbavu huwaletea aibu hata wazazi wake waliokwisha kufariki.

Scheven 2104

Mjinga mpe kilemba utamwona mwendowe.

Mpumbavu akipewa cheo hujivuna na kuanza kuwadharau wengine.

Scheven 2105

Mke azaaye mchana haulizwi amezaa nini.

Si busara kuuliza jambo lililo wazi kwa kila mtu; ni kujifanya hujui.

Scheven 2106

Mkia hauongozi kichwa.

Mdogo au asiye na mamlaka hawezi kumwongoza mkubwa; kila mmoja ana nafasi yake.

Scheven 2107

Mkubwa alikosa figa, ukuni alibeba.

Hata mtu mwenye cheo kikubwa anaweza kufanya mambo ya kipumbavu.

Scheven 2108

Mkulima hautii nazi mpunga.

Kila zao lina mahali pake; mwenye busara hapandi kitu mahali pasipokifaa.

Scheven 2109

Mlaji ni mla leo; mla jana kala nini?

Pia Mpumbavu anasema, mwenye elimu hasemi.

Kilicholiwa jana hakimshibishi mtu leo, kwa hiyo mwenye busara hujiwekea akiba kwa ajili ya kesho.

Scheven 2110

Mpumbavu anasema, mwenye elimu hasemi.

Mjinga huongea sana bila kufikiri, lakini mwenye elimu hupima maneno yake na mara nyingi hunyamaza.

Scheven 2110

Mtikisa mbuyu hujitikisa mwenyewe.

Kujaribu kubadilisha jambo lisilobadilika ni kujichosha bure.

Scheven 2111

Mtu si mjinga asemaye sikufahamu.

Kukiri kwamba hujaelewa ni dalili ya busara, wala si ujinga.

Scheven 2112

Mtukuze mjinga ujitengenezee.

Kumpa mjinga heshima kwa busara kunaweza kukusaidia kuyaweka sawa mambo yako mwenyewe.

Scheven 2113

Mtwangia jaani, huondoka na mtitigo.

Anayefanya kazi isiyo na faida huishia kuchoka bila kupata chochote.

Scheven 2114

Mwasha taa mwezini hasidi wa mafutaye.

Pia Mwenye akili hakosi mali. · Mwenye akili tukufu ni kama kwambiwa neno.

Anayefanya jambo lisilohitajika anapoteza mali yake bure.

Scheven 2115

Mwenye akili hakosi mali.

Mtu mwenye akili hubuni njia za kujipatia riziki, hivyo hakosi mali.

Scheven 2115

Mwenye akili tukufu ni kama kwambiwa neno.

Mtu mwenye akili hutambua jambo kwa dokezo tu, hahitaji kuelezwa kwa urefu.

Scheven 2115

Mwerevu kanga, mwenye kuacha maji akaoga mchanga.

Pia Wele wako kanga, mwenye kuacha maji akaoga mchanga.

Ni ole kwa mtu anayeacha kilicho bora na kuchagua kilicho duni.

Scheven 2116

Neno kijinga na mtu mjinga.

Maneno ya kipuuzi hutoka kwa mtu mpumbavu; usemi wa mtu huonyesha akili yake.

Scheven 2117

Ni kama nguvu ya mayonda, zitakwishilia nyangwani.

Pia Ni kama nguvu ya mayonda, hufilia nyangwani.

Husemwa juu ya watu wanaopoteza vipaji na nguvu zao mahali pasipofaa.

Scheven 2118

Nyama ya usiku haina mafuta.

Kitu kinachonunuliwa bila kuonekana vizuri mara nyingi huwa na kasoro; chunguza kabla ya kukubali.

Scheven 2119

Penye ujinga werevu ni ujinga.

Mahali ambapo watu hawathamini maarifa, kujionyesha mwerevu hakuna faida yoyote.

Scheven 2120

Pweza ndiye ajikaangaye na mafuta yake.

Mtu msaliti mara nyingi hujiangamiza mwenyewe kwa hila zake.

Scheven 2121

Samaki akioza mmoja, usitupe tenga.

Kosa la mmoja lisikufanye uwatupe wote; tenganisha kibaya na kizuri.

Scheven 2122

Si busara kukimbia mvua kwa kujitumbukiza mtoni.

Kukwepa tatizo dogo kwa kujiingiza katika tatizo kubwa zaidi ni upumbavu.

Scheven 2123

Simwashilize chongo taa.

Kuwa mwangalifu unayempa siri au wema, kwani si kila mtu atauthamini.

Scheven 2124

Sishindane na wakati.

Usijaribu kupinga mambo yasiyowezekana wala mabadiliko ya nyakati.

Scheven 2125

Siukate mkono usio na kitu.

Usimdhuru wala kumlaumu mtu kwa sababu tu ameshindwa kukusaidia.

Scheven 2126

Siwashe taa nyumbani mwa kipofu.

Usipoteze maarifa au siri zako kwa mtu asiyeweza kuzitumia wala kuzithamini.

Scheven 2127

Sizidi kilio matangani, sipeleke tende umangani.

Usiongeze kitu mahali ambapo tayari kipo kwa wingi; ni kazi isiyo na maana.

Scheven 2128

Tokomile hatoi wali kumbini.

Kila jambo lina wakati na mahali pake, hivyo usichanganye shughuli zisizoendana.

Scheven 2129

Tusisukume gari lisilo na magurudumu.

Tusipoteze nguvu katika jambo lisiloweza kufanikiwa kamwe.

Scheven 2130

Ujinga ni sumu ya maisha.

Kukosa elimu na busara huharibu maisha ya mtu polepole kama sumu.

Scheven 2131

Ujinga wa kuuza si ubaradhuli wa kununua.

Kuuza kwa hasara si kubaya kama kudanganywa unaponunua, kwa hiyo kuwa macho zaidi unaponunua.

Scheven 2132

Ukiwa mwerevu sana jiwekee ujinga kidogo.

Mwenye akili nyingi asijionyeshe kupita kiasi; unyenyekevu kidogo humfaa.

Scheven 2133

Umejigeuza pweza, unajipalia makaa?

Pia Ni mimi pweza mwenye mikia minane?

Huulizwa mtu anayejiingiza matatani kwa matendo yake mwenyewe ya kipumbavu.

Scheven 2134

Upande wa pili wa mto wavutia.

Mara nyingi watu hudhani kilicho kwa wengine ni bora kuliko walicho nacho.

Scheven 2135

Upumbavu wa mamba, anakimbia mvua katika mto.

Ni upumbavu kukwepa tatizo kwa kujiingiza katika lilelile au kubwa zaidi.

Scheven 2136

Usiamini hali ya anga.

Mambo hubadilika ghafla, hivyo usitegemee hali ya sasa kudumu.

Scheven 2137

Usigombe na mkwezi, nazi imeliwa na mwezi.

Pia Usihadaike u mtu mzima.

Usimlaumu mtu kwa hasara ambayo haikusababishwa naye.

Scheven 2138

Usihadaike u mtu mzima.

Ukishakuwa mtu mzima usikubali kudanganywa kwa urahisi; tumia busara yako.

Scheven 2138

Usijitie hamnazo kucheza ngoma utakazo.

Usijiingize ovyo katika mambo yaliyokatazwa, kwani yatakuletea matatizo.

Scheven 2139

Usimtie mjinga pa nahodha mwema, mwenye kulichunga tanga, ajue kupima.

Kazi muhimu ikabidhiwe mtu mwenye ujuzi, si asiyejua lolote.

Scheven 2140

Usinifanye punda wa dobi.

Hutamkwa na mtu anayekataa kudanganywa au kutumiwa kama mjinga.

Scheven 2141Soma maana kamili

Usione giza kwako ukaamua kufuata mwangaza wa jirani.

Usiyadharau yaliyo kwako na kukimbilia yanayong'aa kwa wengine.

Scheven 2142

Usione nyumbu, pahali pa mbu.

Usikuze jambo dogo kana kwamba ni kubwa.

Scheven 2143

Usioteshe majani nyayoni.

Usijaribu jambo lisiloweza kufanikiwa mahali pasipofaa.

Scheven 2144

Usipo na nywele, chanuo ni ya nini?

Pia Usipo na nywele, chanuo nda nini?

Kitu hakina faida kwa asiyekuwa na haja nacho; vilevile usimsifu asiyestahili.

Scheven 2145

Wajinga ndio waliwao.

Pia Wajinga ndio waliouawa. · Vya wajinga ndivyo viliwavyo, twapondee.

Hutamkwa na aliyedanganywa, kwamba wasio na tahadhari ndio hunyonywa na wajanja.

Scheven 2146

Wakimbia kufiwako wenda kuliwako nyama.

Ukikimbia shida ndogo bila busara, unaweza kujikuta katika matatizo makubwa zaidi.

Scheven 2147

Watengeneza kwa wenzako, kwako kunaporomoka.

Pia Wanaosha mwitu minazi ikifa ngara.

Usijishughulishe na mambo ya wengine hadi ukasahau kutunza yako mwenyewe.

Scheven 2148

Wazimu una ncha arobaini.

Upumbavu una sura nyingi na hujitokeza kwa namna mbalimbali.

Scheven 2149Soma maana kamili

Endelea kusoma