Methali za ubora na udhaifu zinafundisha kupima thamani ya mtu au kitu kwa kiini chake, si kwa sura, bei wala ukubwa. Zinakumbusha kwamba hakuna kilicho kamili na kwamba ubora hupatikana kwa juhudi na kazi iliyofanywa vizuri. Hutumiwa kulinganisha vitu, kusifu kazi bora na kuonya dhidi ya vitu duni vya bei nafuu.
114 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 114, kwa mpangilio wa alfabeti.
Aali hupatikana kwa ghali.
Kitu bora hupatikana kwa gharama kubwa au kwa juhudi nyingi.
Adhama ya mtu hutoka kwake mwenyewe.
Heshima ya mtu huanzia kwake; ukijiheshimu mwenyewe, wengine watakuheshimu.
Asiyekosa ni malaika.
Kila binadamu hukosea; malaika pekee ndio wasiokosea.
Bao nene si chuma chembamba.
Usimpime mtu kwa umbo, mavazi au cheo, bali kwa sifa zake halisi.
Bata hujilia vya halali kwake.
Kinachomfaa mmoja si lazima kimfae mwingine, kwa hiyo usiige wengine bila kufikiri.
Bei kupunguza, sio kuviuza.
Kupunguza bei hakuhakikishi mauzo; kila kitu kina thamani yake inayostahili kuheshimiwa.
Bei ya kondoo iko mkiani.
Thamani ya kitu huonekana katika dalili za ubora wake, kama mkia wenye mafuta unavyoonyesha kondoo mzima.
Chakula chema hakihitaji kawa.
Kitu kizuri hutumika haraka bila kubaki, kwa hiyo hakihitaji kulindwa.
Chambo chema ni baraka ya mvuvi.
Ukitoa vizuri au kuwatendea wengine vyema, utapata matokeo mazuri.
Chema chajiuza, kibaya chajitembeza.
Pia Kizuri chajiuza, kibaya chajitembeza. · Chema chajiendesha chenyewe. · Chema chajitembeza, kibaya chajiuza.
Kitu bora hakihitaji kutangazwa sana kwa kuwa ubora wake hujionyesha wenyewe.
Chuma kiwe kigumu hupitishwe motoni.
Uimara wa mtu hujengwa kwa kupitia majaribu na shida.
Chura mpumbavu alinda kisima na maji yatekwa.
Mlinzi asiye na uwezo hulinda bure, kwa sababu anachokilinda huchukuliwa mbele ya macho yake.
Endaye shamba mjini kwema.
Anayepanga kazi aifanye wakati mambo yametulia, kabla shughuli nyingine hazijamzuia.
Eneo la maisha si hoja, jali unachojenga hapo.
Urefu wa maisha si muhimu kama namna unavyoyatumia.
Fagio jipya hufagia vizuri.
Kitu au mtu mpya huanza kwa bidii na ufanisi mkubwa.
Fagio kukuu ni laini mkononi.
Kilichozoeleka ni rahisi kutumia, ilhali vitu au watu wapya huhitaji muda kuzoeleka.
Funika hailingani na ilo wazi.
Kitu kinachotunzwa na kusitiriwa huthaminiwa zaidi kuliko kilichoachwa wazi.
Gogo la mbuyu si la mvule.
Ukubwa wa sura si ubora; thamani ya kitu iko katika kiini chake.
Haja huvunja haja.
Wakati mwingine lazima uache hitaji moja ili kutimiza jingine kubwa zaidi.
Hakuna kizuri kisicho kasoro.
Kila kitu kizuri kina dosari yake, hata ikiwa ndogo.
Hakuna kubwa lisiloshindwa.
Hakuna kilicho kikubwa kiasi kwamba hakiwezi kuzidiwa na kingine.
Hakuna mchele usiokuwa na chenga.
Hakuna kitu kikamilifu kabisa bila kasoro yoyote.
Hapakosi ndege wengi penye mti mkubwa.
Watu humwendea mtu mkubwa au mwenye uwezo kutafuta msaada.
Hapana kizuri kilichohitimu kwa watu wote.
Hakuna kitu kinachopendwa na kila mtu, kwa sababu ladha za watu hutofautiana.
Hekima heri kuliko lulu.
Busara ina thamani kuliko mali yoyote ya thamani kubwa.
Hekima iko kichwani, sio machoni.
Hekima ni kuelewa unachokiona na kukisikia, si kuona tu.
Hekima si mvi.
Umri mkubwa haumpi mtu busara moja kwa moja.
Heshima apewe mjuwaye heshima.
Mtu anayewaheshimu wengine ndiye anayestahili kuheshimiwa.
Heshima haiji mpaka iletwe.
Heshima hupatikana kwa matendo mema, haiji yenyewe.
Huchelewi kujisahihisha.
Si kuchelewa kurekebisha kosa; wakati wowote ni wakati mzuri wa kujirekebisha.
Imara ya chombo ni nanga.
Uthabiti wa mtu hutegemea msaada wa familia na marafiki, kama nanga inavyoshikilia chombo.
Imara ya jembe kaingoje shamba.
Pia Imara ya jembe kaingoje shamba, kilicho bahari kakingoge ufuoni.
Ubora wa mtu au kitu hujulikana kwa kukijaribu katika kazi halisi.
Jema halipatikani kwa urahisi.
Kitu kizuri hupatikana kwa juhudi kubwa na taabu.
Jino la pembe si dawa ya pengo.
Kibadala, hata kiwe cha thamani, hakilingani na kitu halisi kilichopotea.
Johari za mtu ni mbili, akili na haya.
Sifa kuu za thamani kwa mtu ni busara na adabu ya kuona haya.
Jumla ya siku ni saba.
Kama siku zinavyokamilika kwa saba, kila jambo lina kipimo chake kamili.
Kama hutaweza kuvuta mtumbwi, usiuondoshe nchi kavu.
Usianzishe jambo usiloweza kulimudu hadi mwisho.
Kamba hukatikia pembamba.
Pia Kamba hukatikia pabovu.
Matatizo huanzia sehemu dhaifu, na wanyonge ndio mara nyingi hulaumiwa.
Kamba ikikatika, tuunge nyingine.
Hasara moja isisimamishe maisha; tafuta njia nyingine uendelee mbele.
Kavu haisuki, siuze koroma.
Ikiwa kilichotegemewa kuwa bora kimeshindwa, usitarajie kilicho duni kufanya vizuri zaidi.
Kibiriti huwaka, hakitashinda kasuku.
Vitu vipya si lazima viwe bora kuliko vya zamani vilivyothibitishwa.
Kikuu hukua kwao.
Ukuu wa kweli huanzia kwa kuthaminiwa na watu wa nyumbani.
Kila binadamu ana makosa.
Hakuna binadamu asiye na dosari, kwa hiyo tuvumiliane.
Kilicho kitamu hakiwekwi ndani ya shavu.
Kitu kizuri hufurahiwa mara moja, hakiwekwi kikawie.
Kimumunye huharibikia ukubwani.
Husemwa kwa mtu aliyekuwa mwema utotoni lakini akaharibika alipokuwa mtu mzima.
Kina cha maisha ni bora kuliko urefu wake.
Mema mtu anayoyafanya maishani yana thamani kuliko wingi wa miaka aliyoishi.
Kiongozi dhaifu ni fedheha kwa wanaongozwa.
Kiongozi asiye na uwezo huwaaibisha wale anaowaongoza.
Kitanda cha mbao hakina bei sawa cha chuma.
Vitu vya ubora tofauti havina thamani sawa; kilicho bora hugharimu zaidi.
Kutafuta makosa si kazi, kazi ni kuyasahihisha.
Ni rahisi kuona makosa ya wengine, lakini kazi ngumu ni kuyarekebisha.
Kutunga na kunadhifu ni kama kwomoa nyuki.
Kutunga shairi zuri lenye mpangilio nadhifu ni kazi ngumu inayohitaji ustadi na subira.
Kuukuu halilingani na tundu.
Kitu kilichochakaa lakini kizima ni bora kuliko kilichotoboka au kuvunjika.
Kuvua maji ya kina kwataka wakurufunzi.
Pia Kuvua maji ya kina kwataka wakafunzi.
Kazi ngumu inahitaji watu wenye ujuzi na uzoefu wa kutosha.
Macho yataweza kuacha moma bila kumwona, na kumwona nyoka mdogo aliye karibu naye.
Usijishughulishe na mambo madogo huku ukisahau yale yenye hatari kubwa.
Mapema maivu, mapesi maovu.
Kinachokomaa haraka mara nyingi huharibika haraka pia; usikimbilie mambo kabla ya wakati wake.
Mbao mbi zikawa mchanga.
Kilichojengwa kwa vifaa duni huharibika upesi, kwa hiyo jenga kwa misingi bora.
Mcheza hawi kiwete, ngoma yataka matao.
Kila kazi inahitaji ustadi na bidii; asiye tayari kujitahidi hawezi kufanikiwa.
Mchungaji mwema hakai mbele.
Kiongozi mwema hukaa nyuma ya kundi ili aweze kuliona lote na kulisukuma mbele salama.
Mjeledi humpasa farasi na hatamu humpasa punda.
Kila mtu huongozwa kwa namna inayolingana na hali yake; wengine huhitaji udhibiti mkali kuliko wengine.
Mkulima bora hukaribishwa kila mahali.
Mtu mwenye ujuzi na bidii hupokelewa vizuri popote aendapo.
Mpita njia hafurahii sifa apewazo.
Sifa anazopewa mpita njia hazimfai kitu kwa sababu hakai kuzifurahia.
Mpunga haukosi mapepe.
Katika kila kundi hawakosekani wasio na maana.
Mrembo hakosi kilema.
Hata mtu mzuri kupindukia ana dosari yake.
Mshujaa hula nguvu zake.
Mtu shujaa hutumia nguvu zake bila kujihurumia kwa ajili ya wengine; ushujaa huenda pamoja na kujitoa.
Mtemba ni mtemba bora unatifua moshi.
Kitu hupimwa kwa kutimiza kazi yake; ni bora kikifanya kinachotarajiwa.
Mtu kwao, mwenye kudharau juha.
Ni upumbavu kumdharau mtu akiwa nyumbani kwao, kwa sababu amezungukwa na watu wake.
Mtu ni kitu, lakini si kitu.
Pia Mtu ni watu, si kitu.
Binadamu ana thamani kuliko vitu; utu wake humtofautisha na viumbe na vitu vingine.
Mtu si mbwa.
Binadamu anastahili kutendewa kwa heshima, si kama mnyama.
Mtu wa heshima humpa yake mama.
Mtu mwenye heshima humtunza mama yake na kumpa mahitaji yake, kwa kuwa kumtelekeza mzazi ni aibu.
Nahodha akiwa bora huvifungasa viwili.
Pia Nahodha akiwa bora huvifungasa viwili vitani.
Mtu stadi huchukua tahadhari ya ziada, kama nahodha hodari anayefunga chombo chake kwa kamba mbili badala ya moja.
Nahodha hodari haogopi mawimbi.
Mtu mwenye ujuzi hukabiliana na shida bila hofu.
Ngalawa isiyo na mirengo haisaliki.
Bila vitu vya msingi, jambo lolote haliwezi kudumu.
Ngoma ikolee huambwa huku na huku.
Ili kupata manufaa kamili ya jambo, lichunguze pande zake zote.
Nyumba ya mchangani haihimili dhoruba.
Jambo lisilo na msingi imara huangushwa kwa urahisi.
Paka hashibi kwa wali, matilabae ni panya.
Mtu huvutwa na kile anachokitamani hasa, si na chochote kingine anachopewa.
Pale uliponunua ngoma inayolia vizuri utaparudia.
Mahali ulipopata kitu bora au huduma nzuri ndipo utakaporudi tena.
Penye mafundi hapakosi wanafunzi.
Mahali palipo na wataalamu, wanaotaka kujifunza huja wenyewe.
Punje moja ya mtama ni bora kuliko almasi.
Kitu kinachotegemeza maisha kina thamani kuliko mapambo ya bei kubwa.
Rahisi ghali.
Kitu cha bei nafuu mara nyingi huishia kugharimu zaidi kwa sababu hakidumu.
Rahisi haihalisi.
Kitu cha bei ndogo hakitoshelezi wala hakiridhishi.
Rahisi huvunja upishi.
Kutumia vitu duni ili kuokoa pesa huharibu ubora wa kazi.
Rahisi siku zote haifiki.
Mambo hayawi mepesi kila wakati, kwa hiyo jiandae kwa ugumu.
Safisha kikombe ndani na nje.
Fanya kazi kikamilifu, si kwa juu juu tu.
Shibe ya nguo ni kilemba.
Kila jambo hukamilika kwa kiungo chake cha mwisho kinachostahili.
Sifa ya nguo ni pindo.
Ubora wa kitu huonekana katika umaliziaji wake mzuri.
Sifa za mbinguni zina malaika.
Kila kitu kina sifa zinazokitambulisha, kama mbingu inavyotambulika kwa malaika wake.
Swifa za mti zafungwa ndani mwa yaliyochungwa.
Ubora wa mti huonekana katika matunda yaliyotunzwa vizuri; malezi bora huleta matokeo mema.
Tamu ya madafu kunywea dafuni.
Kitu hufurahisha zaidi kikitumiwa katika hali yake ya asili.
Tendea-mbwa, ajuaje fadhiliye?
Kumtendea wema mtu asiyejua kuuthamini ni kazi bure.
Thamani ya mtu ni utu.
Thamani ya mtu hupimwa kwa ubinadamu na tabia yake njema.
Toboa kisha ujenge.
Ukionyesha kasoro ya jambo, onyesha pia namna ya kuirekebisha.
Tonga si tuwi.
Kitu ambacho hakijakomaa hakilingani na kilichokomaa, kama mwanafunzi asivyolingana na mwalimu.
Tunda liivalo ndilo linaloliwa.
Kilichokomaa na kuwa tayari ndicho kinachofaa kutumiwa.
Ubora wa mti ni kuruge.
Thamani ya mtu hutoka moyoni mwake, kama ubora wa mti ulivyo katika kiini chake.
Ubora wa mtu sio rangi.
Rangi ya ngozi haipimi ubora wala thamani ya mtu.
Ubora wa sabuni ni povu.
Ubora wa kitu hujulikana kwa jinsi kinavyotimiza kazi yake.
Ugumu wa nyumba ni msingi.
Uimara wa familia au chama hutegemea mtu wake mkuu, kama nyumba inavyotegemea msingi.
Uje, upitie mwamba, tukujue u rubani.
Thibitisha uwezo wako kwa vitendo, si kwa maneno matupu.
Ukiona chungu kipya, usitupe cha zamani.
Vitu vipya si lazima viwe bora kuliko vya zamani, kwa hiyo usiviache vya zamani haraka.
Ukitaka nyumba njema utie msingi mwema.
Jambo lolote la kudumu, kama ndoa au kazi, linahitaji mwanzo imara uliowekwa kwa uangalifu.
Ukitema kuni temato.
Pia Mtema-kuni chake akuonye.
Ukifanya kazi, ifanye vizuri na kikamilifu.
Ukiua nyoka, ukikate kichwa, usije kuumwa mara ya pili.
Pia Kama unataka kuua nyoka mpige kichwani.
Ukishughulikia tatizo, limalize kabisa lisije likakurudia.
Ukuukuu wa kamba si upya wa ukambaa.
Pia Ukuukuu wa kamba si upya wa mkano.
Kitu cha zamani kilichothibitishwa ni bora kuliko kipya kisichoaminika, kama rafiki wa zamani.
Upepo umepinduka, la shamba lake mjini.
Hali zikibadilika, badilika nazo na ufuate riziki pale ilipohamia.
Usawa ni roho.
Usawa wa binadamu hautegemei umbo wala akili, bali ni jambo la utu wa ndani.
Usidharau kiselema. Chalima kikapita jembe zima.
Pia Sidharau kiselema hakipitwi kwa kulima.
Usidharau kitu au rafiki wa zamani, kwa sababu mara nyingi hufaa kuliko kipya.
Usifikiri mama yako ndiye mpishi peke yake.
Usidhani kwamba unachokijua wewe ndicho bora pekee; wapo wengine wenye ujuzi pia.
Usile lilofunjika, usifunje lilo zima.
Usitumie kilichoharibika, wala usiharibu kilicho kizima; tunza vitu vilivyo katika hali nzuri.
Wajikaza kisabuni.
Husemwa kwa mtu anayejitahidi kudumisha heshima yake hata uwezo wake ukiwa unakwisha.
Wapiga mbio ni wengi, washindi ni wachache.
Wengi hujaribu, lakini wachache ndio hufanikiwa.
Watatuvu hutatua.
Watu wenye akili na busara ndio hupata ufumbuzi wa matatizo magumu.
Watu hujifunza kutoka makosa yao.
Makosa ni mwalimu; mtu hujifunza kutokana nayo ili asiyarudie.
Wenzile, hawasalile, wanaume wenye maana: wasile wawa, kelele, mbio, na kufukuzana: makini hamna tena.
Pia Wenzile hawaslile wanaume wenye maana, wasele walo kelele, mbio na kufukuzana.
Ni maombolezo kwamba watu wa busara wametoweka, na wamebaki wenye makelele na pupa tu.
Wimbo muwi mtu hamuongolei mwana.
Pia Wimbo muwi hamuongolei mwana. · Wimbo mui hauongolewi mwana. · Dua mbaya haiombolezewi mtoto.
Mtoto hulelewa kwa mambo mema; huwezi kumtuliza wala kumfundisha kwa kitu kibaya.
Yote yang'aayo usidhani ni dhahabu.
Pia Kila imetayo siyo adhabu.
Usihukumu kwa sura ya nje, kwa kuwa kinachong'aa si lazima kiwe cha thamani.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.