Methali hizi zinahusu maisha ya familia: wazazi na watoto, ndoa, wakwe na ndugu. Zinasisitiza wajibu wa kulea watoto vyema, kuwaheshimu wazazi na kudumisha upendo na mshikamano wa ukoo. Hutumika katika mafundisho ya nyumbani, kwenye harusi na wakati wa kusuluhisha migogoro ya kifamilia.
199 methali7 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 199, kwa mpangilio wa alfabeti.
Adabisha mtoto awapo mdogo.
Pia Rada ya mwana ufito.
Malezi ya tabia njema yanapaswa kuanza mapema, mtoto akiwa bado mdogo.
Adabu ya mtoto huwapatia sifa bora wazazi.
Mtoto mwenye tabia njema huwaletea wazazi wake heshima mbele ya jamii.
Aliyeoa binamu hufia vitani.
Kuoa ndani ya ukoo huleta mivutano mizito isiyo rahisi kuikwepa, hivyo mtu afikiri kwa makini kabla ya kuamua.
Aliyezaa vibaya husalimiwa na wakwe wake.
Mzazi asiyemlea mtoto wake vizuri huaibika baadaye mbele ya wakwe.
Amemfanya mumewe ng'ombe ya shemeri.
Husemwa juu ya mke anayemtawala mumewe na kumwongoza apendavyo.
Ana bahati kama mzalia kwao.
Husemwa kuhusu mtu mwenye bahati ya kupata matunzo ya karibu, kama mwanamke anayejifungulia nyumbani kwa wazazi wake.
Anayenyimwa ugali na mkewe huvunja nyumba.
Methali hii inaonya kwamba mume anayenyimwa huduma za msingi nyumbani anaweza kuivunja ndoa.
Anayependwa na mama ndiye baba.
Mtoto humkubali yule ambaye mama yake amemchagua, akiamini maamuzi ya wazazi kwa ajili yake ni sahihi.
Arusi jambo la heri.
Harusi ni tukio la furaha na baraka linalostahili kusherehekewa.
Azaaye kinyago akinyonyesha.
Mzazi hamchukii mtoto wake kwa sababu ya sura au kasoro yake, bali humlea kwa upendo.
Baba n'akanye mwanawe.
Ni jukumu la baba kumwonya na kumrekebisha mtoto wake, na wengine wasiingilie mambo ya familia.
Baba ni baba lau kama ni kahaba.
Mzazi hubaki kuwa mzazi anayestahili heshima hata kama mwenendo wake ni mbaya.
Baba wa kambo si baba.
Pia Baba wa kambo si baba: kunichukuza mikoba na ufunguo wa shaba. · Mama wa kambo si mama.
Methali hii ya zamani inaonyesha imani kwamba mzazi wa kambo hawezi kumpenda mtoto kama mzazi wake halisi.
Bembekeza si unyumba, kukataa kuhangaika.
Kubembelezana wakati wa uchumba si sawa na maisha ya ndoa, ambayo yana mizigo na majukumu mazito.
Bubu alisema juu ya uchungu wa mwanawe.
Mzazi au kiongozi hufanya hata lisilowezekana ili kumtetea anayemtegemea.
Bubu alisema sababu ya ngoma aliyoacha baba.
Hata mnyonge hupaza sauti kutetea urithi wake, hasa ndugu wanapotaka kumdhulumu yatima.
Chui anazaa ngawa.
Pia Lombe anazaa kenge.
Watoto wakati mwingine hawafanani na wazazi wao kwa uwezo au tabia, nao huwavunja moyo.
Chui mkali lakini wanawe wanyonya.
Hata mtu mkali huwa mpole na mwenye upendo kwa watoto wake mwenyewe.
Damu ni nzito kuliko maji.
Pia Damu nzito kuliko maji.
Uhusiano wa damu una nguvu kuliko mahusiano mengine yoyote.
Damu si kitarasa.
Pia Damu ni damu si kitarasa.
Undugu wa damu una nguvu kuliko urafiki wa kawaida.
Fadhila umpe mama na mola t'akubariki.
Mtendee mama yako wema na umshukuru, nawe Mungu atakubariki.
Fahari ya nchi ni vijana wake.
Vijana walioelimika, wenye nidhamu na uzalendo ndio tumaini na fahari ya taifa.
Fisi hali watoto wake.
Hata mtu katili hawadhuru watoto wake mwenyewe.
Fungato haliumizi kuni.
Nidhamu na malezi ya mzazi hayamdhuru mtoto bali humjenga; pia hufundisha kufanya kazi kwa ukamilifu.
Furaha ya mtoto aijua mzazi.
Upendo na ukaribu humwezesha mzazi kuelewa hisia za mtoto wake kuliko mtu mwingine.
Gome huziba gogo, mti humea kwa chane.
Familia hukua na kuendelea kupitia vijana wake, nao huwasaidia wazazi wao.
Hadhi ya mzazi humfanya mtoto ajivune.
Heshima ya wazazi humtia mtoto fahari na moyo wa kufuata mfano wao mwema.
Hana mzee.
Husemwa kuhusu mtu asiye na adabu wala mafunzo, kana kwamba hakulelewa na wazazi.
Hapalipiki wazazi.
Wema wa wazazi ni mkubwa mno kiasi kwamba hauwezi kulipwa kikamilifu.
Hawashi, hazinyi, hatufai mwinyi.
Mkuu wa nyumba asiyetimiza wajibu wa kulea familia na kusuluhisha ugomvi hafai kuongoza.
Heri kuwa mpenzi wa wazee kuliko kuwa mtumwa wa vijana.
Ni bora kuthaminiwa na kupendwa na wazee kuliko kutumikishwa na kudharauliwa na vijana.
Heshima huanzia nyumbani.
Adabu na heshima hufundishwa kwanza katika familia kabla ya kuonekana nje.
Hurumia fimbo uharibu mwana.
Pia Hurumia fimbo umharibu mwana.
Mzazi anayeogopa kumwadibisha mtoto huishia kumharibu tabia.
Hurumia wana wa wenzako, ili wanao wahurumiwe.
Watendee wema watoto wa wengine ili nao wawatendee wako vivyo hivyo.
Isipowasha hunyeza.
Undugu wa damu hauwezi kupuuzwa, kwani daima hujitokeza kwa namna moja au nyingine.
Itakuwaje punda kupanda farasi?
Methali hii ya zamani inaakisi mtazamo wa matabaka, ikidai kwamba mtu wa hali ya chini hawezi kumposa msichana wa hadhi ya juu.
Jino la utoto huzeeki nalo.
Mtu anapokua anapaswa kuziacha tabia za utotoni.
Jogoo hana shemeji.
Mtu asiye mwaminifu katika ndoa hamjali mwenzi wake wala wakwe zake.
Jongoo halipandi mtungi.
Husemwa kwa staha kuhusu mwanamume asiyeweza kutimiza wajibu wa unyumba.
Katika radhi ya baba huimarika ukoo.
Baraka na kuridhika kwa baba huifanya familia kustawi.
Kidole kingali kizima kizuri, kikiugua ugonjwa kibaya.
Mtu hupendwa akiwa mzima lakini huonekana mzigo akiugua, kama mwenzi asiyevumilia ugonjwa wa mwenzake.
Kifuniko kilalie vyema.
Msichana aliyefikia umri wa kuolewa atafutiwe mume anayemfaa kweli.
Kila kitu kina mama, dawa yake na salama.
Hakuna faraja wala kinga iliyo bora kuliko ya mama.
Kila mtu na mkwewe.
Kila mwanandoa anapaswa kutafuta njia yake ya kuishi vizuri na wakwe zake.
Kinachotoka pua na kuingia kinywa si hasara.
Pia Kinachotoka pua na kuingia kinywa si haramu.
Methali hii inahusu desturi ya zamani ya mjane kuolewa na shemeji yake, ikiona kwamba jambo hilo linabaki ndani ya familia.
Kinaota ku jicho; kingeota ku pua, ningekitosha.
Ndugu wa familia huvumiliwa na kusaidiwa hata akiwa kero, tofauti na mgeni.
Kinga huliwa tumboni.
Mtoto hulindwa tangu akiwa tumboni, hivyo wazazi wamtunze huku wakimtegemea Mungu.
Kinyesi cha mtoto hainuki kwa mama.
Mama humhudumia mtoto wake kwa upendo hata katika kazi ambazo wengine huziona za kinyaa.
Kinywa cha bibi kisipite cha bwana.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba mke hapaswi kumzidi mumewe kwa kauli mbele ya watu.
Kisichofanana na mwenyewe ni cha kuiba.
Husemwa kuhusu kufanana kwa mtoto na wazazi wake, kwani mtoto asiyefanana nao huibua shaka.
Kisu chako kikikukata unakwisha alani.
Ndugu akikukosea humtupi, bali unamvumilia na kujitahidi kurekebisha uhusiano.
Kitokacho matumboni ki uchungu.
Watoto hupatikana kwa uchungu mkubwa wa kuzaa, hivyo wanapaswa kutunzwa kwa upendo.
Kosa moja haliachi mke.
Pia Kisa kimoja hakimwachi mke.
Kosa moja halitoshi kuvunja ndoa, kwa hiyo mpe mwenzako nafasi nyingine.
Kuamuru na taa, huanza kwa jamaa.
Uongozi mwema na utii hujifunzwa kwanza ndani ya familia.
Kufunza. Kutunza.
Kumfundisha mtoto mambo mema ndiko kumtunza kwa kweli.
Kukosa watoto kwafanya mtu adharauliwe.
Methali hii ya zamani inaonyesha jinsi jamii ilivyothamini watoto kiasi cha kuwadharau wasio nao.
Kuku havunji yaile.
Ni vigumu mtu kuwadhuru watu wa familia yake au marafiki wa karibu.
Kulea mimba si kazi, kazi kulea mwana.
Kubeba mimba si kazi ngumu kama kumlea mtoto mpaka akue.
Kuoa bibi mzuri ni kupanda mdimu kando ya njia.
Anayeoa mke mrembo atapata wengi wanaomtamani, hivyo atahitaji kuwa macho kulinda ndoa yake.
Kuoa ni arusi, kuishi wawili ni ngoma.
Harusi ni mwanzo tu, kwani kuishi pamoja ni safari ndefu yenye changamoto inayohitaji ustadi.
Kuoa ni kuona mengi.
Ndoa humfunulia mtu mambo mengi, mazuri na magumu, ambayo hakuwahi kuyaona.
Kuotaota kwa nywele ziliota penye kidevu.
Familia hupanuka na kuongezeka, nawe huna budi kuwasaidia ndugu wanaokuja nyumbani kwako.
Kupendana, kuzaana.
Upendo kati ya wanandoa ndio huzaa na kujenga familia.
Kupendwa na mke ni kuchukiwa na wazazi.
Wazazi wakati mwingine huona wivu wanapomwona mtoto wao akimpenda zaidi mkewe.
Kuzaa si kazi, kazi kubwa kulea.
Pia Kuzaa si kazi, kazi kubwa ni kulea.
Kumlea mtoto vizuri ni jukumu kubwa kuliko kumzaa.
Kuzaa si kunya.
Kuzaa ni jambo zito na la heshima, si jambo jepesi la kuzungumzwa kwa mzaha.
Kuzaliwa kumoja, maisha mengi.
Binadamu wote huzaliwa kwa namna moja, lakini maisha yao hutofautiana sana.
Kweli mwana ni mamae, na mlezi akalea.
Mtoto humhitaji mama yake halisi, kwani mlezi hawezi kuchukua nafasi yake kikamilifu.
Mam'ako ni mungu wa pili.
Pia Mtu mamae ni mungu wakwe wa pili.
Mama anastahili heshima kubwa, kwani baada ya Mungu yeye ndiye mkarimu na mshauri mkuu wa mtu.
Mama akifa, mimi wa ndani sitakufa.
Mtoto wa familia hatatelekezwa hata mama yake akifariki, kwani ndugu watamtunza.
Mama hawezi kumkana mtoto, hata akiwa na vilema.
Upendo wa mama kwa mtoto wake haubadiliki hata kama mtoto ana ulemavu.
Mama kwa mwanawe, mtoto kwa mamaye.
Mama na mtoto hutegemeana katika upendo na taabu, na hakuna anayeweza kuchukua nafasi ya mwingine.
Mama mmoja mwema hushinda waalimu wa ulimwengu.
Malezi ya mama mwema yana thamani kuliko mafundisho ya walimu wote.
Mama msaji baba msonobari.
Familia bora ni ile ambayo wazazi wote wawili ni imara na wa thamani kama miti bora ya mbao.
Mamae ananunua, mwana hawezi kukua.
Mtoto asiyeangaliwa vizuri kwa sababu mzazi anashughulika na mambo mengine hawezi kukua vyema.
Mataya hayangalikuwa ndugu zako, hangalikupondea chikichi.
Ndugu ndio wanaokusaidia kwa kazi ngumu ambazo wageni wasingekufanyia.
Matumbo huzaa maradhi.
Husemwa na mama ambaye mtoto wake humletea matatizo tu badala ya faraja.
Mayai ni kuvia au kwanguliwa.
Si kila mimba huzaa mtoto mzima; wazazi hupokea kwa moyo wowote utakaozaliwa.
Mcha mke ndugu hazai.
Pia Ukistahi mke ndugu huzai naye.
Mume anayemwonea mkewe haya kupita kiasi, kana kwamba ni dada yake, hatajenga ndoa kamili.
Mcha mwana kulia, hulia yeye.
Pia Mchelea mwana kulia, hulia yeye. · Mchea mwana kulia, hulia yeye mkongwe.
Mzazi asiyemrekebisha mtoto kwa kuogopa kumliza atajuta mwenyewe baadaye.
Mdomo wa kasuku ulikunjama kwa ukwe.
Kuishi na wakwe hupunguza uhuru wa mtu wa kusema na kutenda, kwa kuwa kuna miiko mingi ya kuzingatia.
Mfunze mwanao tabia bora kabla kumsahihisha mwana wa mwenzio.
Rekebisha kwanza tabia za watoto wako kabla ya kuwakosoa watoto wa wengine.
Mgeni haachiwi yatima.
Yatima akabidhiwe ndugu wa familia, si mgeni, ili apate malezi ya kweli.
Mgoma kutatwa waponzwa na uzazi.
Mtoto mkaidi anayewadhulumu wazazi wake mara nyingi ni matokeo ya kasoro za malezi tangu alipozaliwa.
Mimba haifichiki.
Jambo lililo dhahiri haliwezi kufichwa kwa muda mrefu.
Miwili ni pakamao.
Kazi hufanyika vizuri watu wawili wanaposhirikiana, kama mikono miwili inavyosaidiana.
Mjane alioa kisiki.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba mwanamume aliyekaa muda mrefu bila kuoa huishia kukubali mke yeyote atakayempata.
Mjane hana ongeza lingine, ila la kuoa.
Husemwa juu ya mtu aliyekwisha kufanya kila awezalo na amebakiwa na hatua moja tu.
Mjukuu kwetu tunda.
Wajukuu ni matunda na furaha ya uzee wa babu na bibi.
Mkata arhamu siwo mwenye fahamu.
Anayevunja uhusiano na ndugu zake wa karibu hana busara.
Mke wako mpumbaze, nje usilimatie.
Mume amfurahishe mkewe na asikawie nje bila sababu.
Mkeo akikwambia 'niwache', nawe ridhia na mwingine kimbilia.
Mwenzi anayetaka kuondoka katika ndoa asilazimishwe kubaki; mwache uendelee na maisha yako.
Mkono hausahau kinywa, hata usiku.
Ndugu wa familia husaidiana daima, hasa wakati wa shida.
Mkono unakinyima kinywa, nacho kitapewa na nani?
Ikiwa ndugu hawasaidiani wenyewe, hakuna mwingine atakayewasaidia.
Mlimwengu ni mwanawe.
Furaha na huzuni ya mtu duniani hutegemea sana hali ya watoto wake.
Mtaka na mtamani, watoto hawazaani.
Kutamani peke yake hakuleti matokeo; lazima kuwe na juhudi za kweli.
Mtoto akipenda makamasi yake, mwache ayavute.
Usitarajie mtoto awe mkamilifu kila wakati; vumilia tabia zake ndogo za kitoto.
Mtoto anampenda mama.
Mtoto humpenda mama yake kwa upendo wa pekee usio na kifani.
Mtoto humuasi baba lakini baba hamuasi.
Mtoto anaweza kumwasi mzazi wake, lakini mzazi hamkani mwanawe.
Mtoto katika nyumba chechemi ya furaha.
Mtoto nyumbani ni chanzo cha furaha kwa familia nzima.
Mtoto mbaya huponzea akiba yake.
Mtoto mwenye tabia mbaya hupoteza hata kile alichowekewa na wazazi wake.
Mtoto na wazazi wake.
Mtoto na wazazi ni kitu kimoja, na mtoto huwategemea wazazi wake.
Mtoto ni kito, mzigo mzito.
Mtoto ni hazina ya thamani, lakini pia ni jukumu zito kwa wazazi.
Mtoto ni mtumbwi, ukiuchonga utakuvusha jito.
Pia Mtoto ni mtumbwi, ukiuchonga utakuvusha bahari.
Mtoto aliyelelewa vizuri atakuwa msaada wa wazazi wake siku za usoni.
Mtoto ukimnyang'anya kisu, mpe banzi achezee.
Pia Kijana ukimnyang'anya mwembe, mpe kijiti achezee. · Pokonya kisu mpe kijiti. · Ukimnyang'anya mtoto chikichi, umnyanganye na vitunguu vya pori. · Ukimyang'anya mtoto muwa, umwachie makamasi yake.
Ukimnyima mtoto kitu hatari, mpe mbadala salama, kwani ukali uliopita kiasi katika malezi huleta madhara.
Mtoto umleavyo ndivyo akuavyo.
Pia Mwana huwa, alivyolewa.
Tabia ya mtoto hutokana na jinsi alivyolelewa.
Mtoto wa kwanza ni ngao.
Mzaliwa wa kwanza huwa kinga na msaada kwa wazazi wanapozeeka au kudhoofika.
Mtoto wa mnyama tumboni, wakimpiga mama yake, atafurahi.
Asiyejua mambo anaweza kufurahia madhara yanayomgusa mwenyewe, kama mtoto asiyejua kwamba mama yake anaumizwa.
Mtoto wake amepotea katika mgongo wa fisi.
Husemwa juu ya wazazi waliokosa kumlinda na kumlea mtoto wao mpaka akaharibika.
Mume wa mama ni baba.
Mume wa mama huhesabiwa baba wa mtoto na anastahili heshima hiyo hata akiwa mzee, maskini au dhaifu.
Mungu wa wenye ndoa, shetani wa wakaa bure.
Ndoa huonekana kuwa na baraka za Mungu, ilhali kukaa bure bila familia huvutia mabaya.
Mwaminifu huoa, mwenye hekima hubaki kapera.
Ndoa inahitaji moyo wa kuamini, ilhali anayepima kila jambo kupita kiasi huishia kubaki peke yake.
Mwana huua mzee, mzee haui mwana.
Upendo wa mzazi kwa mtoto ni mkubwa kuliko wa mtoto kwa mzazi, na watoto huwaletea wazazi mahangaiko mengi.
Mwana kidonda, mjukuu kovu.
Mtu huumia zaidi kwa yanayompata mtoto wake kuliko yanayompata mjukuu.
Mwana mkuwa nawe ni mwenzio kama wewe.
Mtoto anayekua pamoja nawe huwa mwenzako, na watoto wasibaguliwe miongoni mwao.
Mwana mtukana nina kuzima enda akiona.
Mtoto anayemtukana mama yake atapata adhabu kali kwa kosa hilo.
Mwana muwi ni dawa ya mlango.
Mtoto mwenye tabia mbaya huifanya familia isionewe wivu, hivyo huikinga dhidi ya husuda ya watu.
Mwana mwema kumlea na mui mlee.
Mzazi ana wajibu wa kumlea kila mtoto, awe mwema au mtukutu.
Mwana mwema ni taji tukufu kwa wazazi wake.
Mtoto mwema ni heshima kubwa kwa wazazi wake, kama raia wema walivyo kwa taifa.
Mwana mwenzio, mkanye kwa maneno.
Mtoto wa mtu mwingine umwonye kwa maneno tu, bila kumwadhibu.
Mwana ni mamake, kwa kambo ni pahali pa kukaa.
Mtoto ni wa mama yake halisi, lakini kwa mama wa kambo mtoto ni sababu tu ya kubaki katika nyumba hiyo.
Mwana wa mbuzi kampakata punda.
Usitegemee kupita kiasi msaada wa watoto wako, kwani huenda wasiweze kukusaidia.
Mwana wa ndugu kirugu, mjukuu ni mtu mbali.
Pia Mtoto wa ndugu ni kirubu. · Mwana wa ndugu kirugu, mjukuu mwanangwa.
Mtoto wa ndugu yako, hata akiwa karibu nawe, hawezi kuwa sawa na mtoto wako mwenyewe.
Mwana wangu utumwapo, njiani usikawepo, enda rudi mara moja.
Mtoto anayetumwa ajifunze kutimiza kazi haraka bila kuzurura njiani.
Mwanangu amevunja ungo, cheleko chanduma.
Husemwa na mama ambaye furaha ya kumwona binti yake amekomaa imechanganyika na uchungu moyoni.
Mwanzo wa jino ufizi.
Kila kitu kina chanzo chake, hivyo mtoto asiwadharau wazazi waliomzaa hata wakiwa maskini au dhaifu.
Mwenye kukataa mwana hukataa mwana wa haramu.
Anayewakataa watu wa familia yake ya karibu hawezi kuwajali ndugu wengine walio mbali zaidi.
Mwenye kupata mtoto hakosi mbeleko.
Anayepata jukumu jipya hupata pia njia za kulitekeleza, kwani mahitaji hutimizwa.
Mwenye mwanawe, n'akanye.
Pia Aliye na mwana na akanye.
Ni jukumu la mzazi mwenyewe kumwonya na kumrekebisha mtoto wake.
Mwisho wa njia ni nyumbani.
Popote mtu anapokwenda, hatimaye hurudi nyumbani kwa familia yake.
Mwongo wa kuku mbanawe.
Thamani na heshima ya mzazi huonekana kupitia watoto wake.
Mwongoe mtoto katika njia inayofaa.
Mzazi amwelekeze mtoto katika maadili mema tangu mapema.
Mzazi hajisifu.
Pia Mzazi hujisifu.
Mzazi wa kweli hajivuni kwa juhudi zake za kulea, ingawa wapo wanaojisifu kwa ajili ya watoto wao.
Mzazi hakati tamaa.
Mzazi hamkatii mtoto wake tamaa, hata akiwa na matatizo makubwa.
Mzazi hauwi.
Pia Mzazi haui.
Mzazi hawezi kumdhuru mtoto wake makusudi, hata kama anaonekana kumpuuza.
Ndoa ni ukumbi wa ngoma.
Ndoa ina furaha na kero zake; walio ndani hutamani kutoka na walio nje hutamani kuingia.
Ndoa za haraka huishia majutoni.
Mtu asikimbilie kuoa au kuolewa kabla ya kumfahamu mwenzi wake vizuri.
Ndoa ziko mbinguni.
Ndoa hupangwa na Mungu, kwa hiyo mtu asijilaumu akichelewa kumpata mwenzi.
Ndugu muwi afadhali kuwa naye.
Pia Ndugu mui heri kuona naye.
Ndugu hata akiwa na tabia mbaya ni bora kuliko kukosa ndugu, kwani siku moja anaweza kukufaa.
Neno la talaka, silo la dhihaka.
Talaka ni jambo zito lisilopaswa kutamkwa kwa mzaha.
Nimechoka wacha tu, nipumzike.
Husemwa na mke kwa mumewe kuonyesha kwamba amechoka na anahitaji kupumzika.
Nyoka akiingia nyumbani, hukimbii na kuihama nyumba.
Mtu mwovu akileta fitina katika familia, familia itafute njia ya kumwondoa badala ya kusambaratika.
Nywele, nywele, ziwe tele.
Hii ni dua ya kuwatakia watu watoto wengi, kwa kuwa watoto huonekana kuwa baraka.
Ongoa mtoto njia ipasavyo.
Pia Ongoza mtoto njia ipasavyo.
Mzazi ana wajibu wa kumwelekeza mtoto katika njia sahihi.
Pambo la nyumba ni mwanamke asiyenung'unika.
Methali hii ya zamani inamsifu mke mvumilivu asiyelalamika kuwa ndiye fahari ya nyumba na faraja kwa wengine.
Pasipo mwanaume, nguzo ya nyumba, nyumba itavunjika.
Methali hii ya zamani inaonyesha mtazamo kwamba ukoo huendelezwa na watoto wa kiume, hivyo kukosa mwana wa kiume kulionekana hatari kwa familia.
Pendo za mwana zi matakoni mwa nina.
Pia Pendo la mwana liwa magoni kwa nina.
Upendo kwa mtoto unafungamana na mama yake; mama akiridhika na kutunzwa, mtoto naye hufaidika.
Pikia mzazi nawe upate tonge.
Ukimtendea mtu wema wakati wa shida yake, nawe utafaidika na wema wake baadaye.
Radhi ya baba na mama ni ufalme wa dunia.
Baraka za wazazi zina thamani kubwa kuliko mali na mamlaka yote ya dunia.
Radhi ya mama tamu.
Kubarikiwa na mama ni jambo tamu linaloleta amani moyoni.
Radhi ya wazee ni bora kushinda mali.
Waheshimu na uwatii wazazi wako, kwani baraka zao ni bora kuliko utajiri.
Radhi za wazee ni fimbo kubwa kwa mwanadamu.
Baraka za wazazi ni tegemeo kubwa linalomsaidia mtu katika safari ya maisha.
Shime ya ngoma ina mzazi.
Kazi yoyote ili ifike mwisho inahitaji mtu wa kuisimamia na kuihimiza.
Sikia! Sikia! ilivunja unyumba.
Kusikiliza maneno ya wambea huvunja ndoa na uhusiano wa wanandoa.
Sungura akizeeka humnyonya mamaye.
Husemwa juu ya mtu mzima anayeendelea kuwategemea wazazi wake kana kwamba bado ni mtoto mchanga.
Tangulia kijakazi, uzuri unakungojee.
Wazazi humtunza binti yao vizuri hadi aolewe, wakimtakia maisha mema yaliyo mbele yake.
Teke la kuku halimwumizi mwanawe.
Adhabu ya mzazi kwa mtoto hutolewa kwa upendo na haikusudii kumdhuru.
Tembo hashindwi na ulezi wa mwanawe.
Mzazi hawezi kushindwa kubeba jukumu la kumlea mtoto wake, hata liwe zito.
Titi la mama litamu, jingine halishi hamu.
Hakuna kinachoridhisha kama cha asili ya mtu; hata lugha ya mama ni tamu kuliko nyingine zote.
Tumbo ni shamba.
Uwezo wa kuzaa ni baraka, kama shamba linalotoa mazao.
Tunda haliozi juu, ila ugenini tu.
Miongoni mwa ndugu mali hushirikiwa bila kupotea, lakini ikipelekwa kwa wageni huharibika.
Ucheshi wa mtoto ni anga la nyumba.
Furaha na kicheko cha mtoto huleta nuru katika nyumba.
Uchimvi wa kizibao ulichimba shuka.
Madhara au aibu inayompata mwanafamilia mmoja huiathiri familia nzima.
Uchungu wa mtoto u katika nyonga ya mama yake.
Pia Uchungu wa mwana u katika nyonga ya nina.
Mama ndiye anayehisi kwa karibu zaidi maumivu ya mtoto wake.
Uchungu wa mwana aujua mzazi.
Mzazi peke yake ndiye anayeelewa uchungu wa kuzaa na huzuni ya mtoto wake.
Udugo wa upanga si mzuri, afadhali udugu wa kisu.
Ndoa inayojali ndugu wa upande mmoja tu si nzuri kama ile inayowajali ndugu wa pande zote mbili.
Udugu ni kovu.
Undugu ni alama ya kudumu maishani mwako ambayo haifutiki.
Ujamaa haukusanyi, hugawia.
Undugu wa kweli haulimbikizi mali kwa ajili ya mtu mmoja, bali hugawana na wote.
Ujamaa ukiingia kutu, unyonyaji hustawi.
Upendo na heshima vikipungua katika jamii, watu huanza kunyonyana kwa maslahi binafsi.
Ujana ni tumaini, uzee ni kumbukumbu.
Vijana huishi kwa matarajio ya yajayo, ilhali wazee huishi kwa kukumbuka yaliyopita.
Ujira wa mzazi aujua mungu.
Mungu peke yake ndiye anayejua malipo yanayostahili wazazi kwa kazi yao ya kulea.
Ukalamzi wa mtoto sawa na ule wa baba yake.
Mtoto mara nyingi hurithi ujanja na tabia za mzazi wake.
Ukibeza la mkuu, utaona makuu.
Pia Ukibeza ya mkuu, utaona makuu.
Anayedharau ushauri wa wakubwa wake atakumbwa na mambo mazito.
Ukigombana na mama asiye mama yako, ni kuchokoza midomo bure.
Kubishana na mama wa kambo hakuna faida, kwani hana hisia za mama mzazi kwako.
Ukila na ndege, ule na kuku.
Pia Ukila na ndege, ukumbuke kuku.
Ukiwakaribisha wageni, usiisahau familia yako wala kuidhulumu kwa ajili yao.
Ukimlea mwana mwema, na mui mlelee; mwema ukimpa mchele, mui mpe chelele.
Mzazi asimtupe mtoto mtukutu; hata akimpa kidogo, ampe kitu na aendelee kumlea.
Ukimwoa mke mpya, hutamsahau wa zamani.
Mume mwenye wake zaidi ya mmoja anapaswa kuheshimu nafasi ya mke wake wa kwanza.
Ukioa bibi ueneze kino na mtwangio.
Anayeoa ajiandae kubeba mahitaji na majukumu yote ya nyumba.
Ukiogopa kutumia fimbo, utaharibu mtoto.
Pia Ukiogopa kutumia fimbo, utamharibu mtoto.
Mzazi anayeogopa kumwadibisha mtoto huishia kumharibu tabia.
Ukiokota njelani, yafaa kuvumulia machafu.
Anayeoa lazima awe tayari kubeba mizigo ya familia anayoiingia.
Ukiona umeolewa umeoa.
Ndoa ni jambo lililopangwa na Mungu; likishatokea, mtu alipokee kama majaliwa.
Ukipata chungu kipya, usitupe kile cha zamani.
Pia Ukipata chungu kipya, usisahau kigae.
Usidharau cha zamani kilichokufaa kwa sababu tu umepata kipya.
Ukwe ni jalala.
Ndoa ina gharama kubwa, kwani wakwe huendelea kuomba michango na zawadi.
Ulimwengu una tata, siikuwe; ambao wamkamata, simtoe.
Usijivune; mwenzi uliye naye mtunze badala ya kutafuta wengine nje ya ndoa.
Umande hauogopi shemeji.
Mtu aliyeazimia hushinda vikwazo, na wakati mwingine huvunja hata miiko.
Umekuwa bata akili kwa watoto?
Huulizwa mtu anayejali familia yake ya karibu peke yake bila kuwajali wengine.
Umtamanio, usimwangalie.
Mtu mwenye adabu hamkodolei macho yule anayemtamani.
Undugu ni firisi hautafunwi kwa meno.
Pia Undugu ni hirisi hautafunwi kwa meno.
Undugu ni kitu cha thamani kinachopaswa kulindwa, si kuharibiwa kwa urahisi.
Upate kumshauria mtoto wa mama yake lazima kukausha macho yako.
Kumshauri au kumkanya mtoto wa mtu mwingine kunahitaji ujasiri na msimamo thabiti.
Upendo wa mama kwa mwana hauchagui.
Mama huwapenda watoto wake wote bila upendeleo.
Usiache mkeo kwa maneno ya kusikia.
Usivunje ndoa kwa sababu ya uvumi usiothibitishwa.
Uzazi matata, ugumba matata.
Pia Uzazi una matata, ugumba una matata.
Kila hali ina shida zake, iwe ya kuwa na watoto au ya kukosa watoto.
Uzazi wachekwa na mtu gumba: mzazi ajionea uchungu.
Mafanikio ya mmoja huweza kuzua wivu na dhihaka kwa wengine, nayo humuumiza aliyefanikiwa.
Vitu vya nyumbani vinajulikana na panya; basi mwewe anapita juu ataweza kujua vilivyo nyumbani.
Mambo ya ndani ya familia hujulikana na walio ndani yake, si na wapita njia wa nje.
Walioana, wataambana.
Wanandoa wanaoishi pamoja hujifunza kuelewana kadiri muda unavyokwenda.
Walooana wakipendana, na jingi jonzi huepukana.
Wanandoa wanaopendana huepuka huzuni nyingi maishani.
Wanandugu ni mifereji ya mchwa.
Ndugu wanaweza kuonekana wametengana, lakini mioyoni mwao wameunganika.
Wazee wakinyamaza watoto watapotea.
Wazee wasipowaonya na kuwaongoza vijana, vijana watapotoka.
Yanda vyote si sawa.
Watoto wa familia moja hutofautiana kwa tabia na uwezo, kama vidole vya mkono.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.