Methali za ujanja na hila

Methali hizi zinazungumzia werevu, ujanja na hila, zikionyesha kwamba akili inaweza kumsaidia mtu lakini pia kumtumbukiza katika matatizo. Zinaonya kwamba mjanja hukutana na aliye mjanja zaidi na kwamba hila humrudia mwenyewe. Hutumika kumtahadharisha mtu dhidi ya kudanganywa au kujidai kuwa mwerevu kupita kiasi.

54 methaliMkusanyiko wa Albert Scheven

Methali 54, kwa mpangilio wa alfabeti.

Akaaye kimya hakosi ujanja wake.

Mtu mkimya asidharauliwe, kwani mara nyingi ana mbinu zake zilizofichika.

Scheven 1329

Akili nyingi huondoa maarifa.

Mtu anayejiona mwerevu kupita kiasi huishia kufanya makosa ya kijinga.

Scheven 1330

Akili ya mtu ndiyo wazimu wake.

Uwezo ule ule unaomletea mtu mafanikio unaweza pia kumtumbukiza katika upumbavu.

Scheven 1331

Anayejidai mjanja ni mjinga.

Anayejigamba kuwa mwerevu mara nyingi huonyesha upumbavu wake mwenyewe.

Scheven 1332

Asiye na mguu na achonge mti.

Ukikosa kitu muhimu, tafuta mbinu ya kujikimu kwa kile kilichopo.

Scheven 1333

Asiye na mjomba hujifanya mjomba mwenyewe.

Asiye na wa kumsaidia hulazimika kujisaidia mwenyewe.

Scheven 1334

Bunju akili kichwani.

Pia Bunju akili zi kichwani.

Watu wengi wana mawazo ya kubuni kuliko akili halisi ya kutatua mambo.

Scheven 1335

Cha mwerevu huliwa na mjinga.

Mara nyingine mali ya mjanja huishia kufaidiwa na mtu mjinga.

Scheven 1336

Chiriku mzee hakamatwi na makapi.

Mtu mwenye uzoefu hadanganyiki kwa hila nyepesi.

Scheven 1337

Chui na majani na mbuzi huvushwaje dau moja?

Husemwa kuhusu tatizo tata linalohitaji akili na mpangilio makini ili litatuliwe bila hasara.

Scheven 1338

Duma hukamata, sungura hupata.

Mmoja hutoka jasho kupata kitu, lakini mjanja hukifaidi bila kufanya kazi.

Scheven 1339

Fimbo uliyonayo mkononi ndiyo iwezayo kukupiga.

Silaha au maneno yako yanaweza kukugeukia ukiyatumia bila hekima.

Scheven 1340

Heri nyoka akuume, kama watu wakukame.

Kudanganywa na kunyonywa na watu ni hasara kubwa kuliko hata kuumwa na nyoka.

Scheven 1341

Hila za sungura, kulia kwa vyura.

Mjanja hana mwisho wa mbinu; kila wakati huibuka na hila mpya.

Scheven 1342

Hunyoa watu bila ya maji.

Husemwa kuhusu mjanja anayewapora watu kwa werevu bila wao kugundua.

Scheven 1343

Huyu mchokozi ajua pweza alipo.

Husemwa kuhusu mtu mjanja anayejua siri na hali halisi ya mambo.

Scheven 1344

Kaa mkuu ng'ombe wa maji akinua gando mwelemeze nanda.

Mtu hatari anaweza kushindwa kwa mbinu, lakini usimdhihaki kwani anaweza kukudhuru.

Scheven 1345

Kidevu kamwambia ndevu kila apataye huwa mwerevu.

Anayefanikiwa kupata kitu huonekana mwerevu, kwa kuwa mjanja zaidi ndiye huchukua.

Scheven 1346

Kila jambo lina njia.

Kila tatizo lina namna yake ya kulishughulikia; muhimu ni kuitafuta.

Scheven 1347

Kitegwacho kukitega chataka ubongo.

Kumnasa mtu au kitu kunahitaji akili na mpango mzuri.

Scheven 1348

Kufanya kisunguru.

Ni kutumia ujanja na hila kama sungura wa hadithi za Kiswahili.

Scheven 1349

Kumchokoa kenge katika tundu lake kwataka utaratibu.

Kushughulikia jambo la hatari kunahitaji busara na hatua za makini.

Scheven 1350

Kuna njia moja ya kumchuna paka.

Kila kazi ina mbinu yake inayofaa, na mwenye akili huitafuta hadi aipate.

Scheven 1351

Kwenye kuingia sisimizi watu wanaona.

Hakuna hila inayobaki siri milele; hata jambo dogo hufichuka.

Scheven 1352

Leo ni siku ya mwerevu, kesho ya mpumbavu.

Mwenye busara hutenda leo, ilhali mpumbavu huahirisha mambo hadi kesho.

Scheven 1353

Mguu wa mbwa haushiki tope.

Husemwa juu ya mtu mjanja anayezurura usiku bila kuogopa chochote wala kuachiwa alama ya makosa yake.

Scheven 1354

Mhadaaji kihadaiwa hivi huona uchungu.

Mdanganyifu naye akidanganywa huumia sana, ingawa yeye huwafanyia wengine vivyo hivyo.

Scheven 1355

Mkaa kimya hakosi ujanja wake.

Usidhani mtu asiyesema mengi hana akili; ukimya wake unaweza kuficha werevu mkubwa.

Scheven 1356

Mtoto wa kunguru hapotei desturi.

Watoto hurithi hila na tabia za wazazi wao.

Scheven 1357

Mtoto wa mkima hamfundishi mzee kima hila zamani mayele.

Kijana hawezi kumfundisha mzee mbinu ambazo mzee amezijua tangu zamani.

Scheven 1358

Mwenye hekima huona gizani, mpumbavu hupapasa.

Katika hali ngumu mwenye hekima hupata njia, lakini mpumbavu huhangaika bila mwelekeo.

Scheven 1359

Mwerevu hajinyoi mwenyewe, na akijinyoa hujikata.

Pia Kinyozi hajinyoi mwenyewe, na akijinyoa hujikata. · Mwerevu hajinyoi na akijinyoa hajitakasi.

Hakuna anayejitosheleza; hata mwenye ujuzi huhitaji msaada wa wengine katika mambo yake binafsi.

Scheven 1360

Ndani ya akili ya mtu mna wazimu wake.

Akili ya binadamu huzaa mema na mabaya kwa pamoja.

Scheven 1361

Ndege mjanja hunaswa na tundu bovu.

Hata mwerevu anaweza kunaswa na mtego hafifu, hivyo asiache kuwa macho.

Scheven 1362

Panya akimcheka paka, anajua shimo lilipo.

Pia Panya akimtania paka, anajua shimo lilipo.

Anayemdhihaki mwenye nguvu huwa ameshajiandalia pa kukimbilia; usimchokoze aliye na nguvu kuliko wewe.

Scheven 1363

Panya hasahau tundu.

Mjanja daima hukumbuka njia yake ya kutorokea hatari inapokaribia.

Scheven 1363

Panya hutegwa kwa gunzi.

Mtu huweza kunaswa kwa kishawishi kidogo kisicho na thamani yoyote.

Scheven 1364

Penye maji hakuna ukalamzi.

Pale pasipo na njia ya kuchagua, hila na ujanja havina nafasi.

Scheven 1365

Suluhia jini bi afriti.

Tumia adui mmoja kumdhibiti mwingine ili ujiepushe na madhara ya wote wawili.

Scheven 1366

Sungura amemtenda leo.

Husemwa pale mtu anapochezewa hila mbaya na mjanja.

Scheven 1367

Ujanja huzidiana.

Hila huzaa hila nyingine, na mjanja hukutana na aliye mjanja zaidi yake.

Scheven 1368

Ujanja wa paa ulimpatiliza hasara.

Hata hila nzuri inaweza kumgeukia mwenyewe na kumletea hasara.

Scheven 1369

Ujanja wazaa ugomvi.

Udanganyifu huishia kuleta ugomvi kati ya watu.

Scheven 1370

Ujinga wa mtu ni werevu wake.

Mtu anayeonekana mjinga mara nyingi huficha werevu wake ndani ya ujinga huo.

Scheven 1371

Usijidanganye ujajidanganya.

Usijipe moyo kwamba hujajidanganya; jitathmini kwa ukweli kabla ya kujiamini.

Scheven 1372

Usile na kipofu ukamgusa mkono.

Pia Ukila na kipofu, ujitahidi.

Unaposhughulika na mtu asiye na habari, kuwa makini usimpe sababu ya kukushuku; huonya pia dhidi ya kuwanyonya wengine kwa siri.

Scheven 1373

Usitafute ncha ya kamba, lakini shina lake.

Mwenye akili hutafuta chanzo cha jambo badala ya kushughulikia dalili zake tu.

Scheven 1374

Usitafute werevu pasipo werevu.

Ukimfanyia mwenzako hila, tarajia naye akulipe kwa hila.

Scheven 1375

Watu waliona chawa ndani ya nyanya.

Kwa mtu mwenye macho makali hakuna kinachobaki kimefichika.

Scheven 1376

Werevu mtupu haufungi mtumba.

Ujanja peke yake hautoshi kukamilisha kazi; bidii na vitendo vinahitajika.

Scheven 1377

Werevu mwingi mbele giza.

Pia Werevu mwingi mbele ni giza. · Werevu mwingi mbele kiza.

Anayejidai kujua kila kitu mwishowe huchanganyikiwa, hivyo ni vyema kujifunza kwa wengine.

Scheven 1378

Werevu wa panzi ulimkosesha makope.

Hila ya kijinga mara nyingi humrudia mwenyewe na kumletea hasara ya kudumu.

Scheven 1379

Werevu wa sungura, masikio merevu.

Pia Werevu wa sungura, masikio marefu.

Sifa ya mjanja humtangulia, hivyo watu hujihadhari naye kabla hajatenda.

Scheven 1380

Werevu walipo tele, mafanikio si tele.

Wajanja wakiwa wengi mahali pamoja hushindana, na matokeo yao huwa haba.

Scheven 1381

Endelea kusoma