Methali za kundi hili zinahusu matamanio, juhudi na malengo ya mtu maishani. Zinamhimiza mtu ajibidiishe na aanze kidogo, lakini pia zinamwonya asitamani makubwa kupita uwezo wake. Hutumiwa kumtia moyo anayetaka kukata tamaa au kumshauri anayejitosa bila maandalizi.
117 methali5 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven
Methali 117, kwa mpangilio wa alfabeti.
Afungaye kibwebwe si bure ana mchezo.
Mtu anayejiandaa kwa dhati kushiriki jambo huwa ameona faida yake; hajishughulishi bure.
Ahangaikaye sana na jua ajua.
Anayejituma kwa taabu kubwa huwa na lengo analolijua vyema, wala hapotezi nguvu zake bure.
Akishindwa sultani, raia huweza nini?
Jambo likimshinda mwenye mamlaka na uwezo mkubwa, wanyonge walio chini yake hawawezi kulitatua.
Aliye na hamu ya kupanda juu hukesha.
Anayetamani kupanda cheo au kufanikiwa maishani hana budi kujinyima starehe na kufanya kazi bila kulala.
Aliyetangulia katangulia; afuataye akazane.
Usimlaumu aliyekutangulia; wewe uliye nyuma ongeza bidii ili nawe ufike.
Anayejitahidi hufaidi.
Methali hii humtia mtu moyo wa kujibidiisha, kwa sababu juhudi huzaa faida.
Anayetaka hachoki hata akichoka keshapata.
Pia Anayetaka hachoki hata akichoka huwa keshapata. · Anayetafuta hachoki hata akichoka keshapata.
Mwenye nia ya kweli hachoki kutafuta; huambiwa mtu anayetaka kukata tamaa kwamba lengo lake liko karibu.
Apanda kilele, hupiga kelele.
Mtu akifikia mafanikio makubwa mara nyingi hujigamba na kuyatangaza kwa kila mtu.
Atakaye kufuga ng'ombe aanze na kuku.
Ndoto kubwa hufikiwa kwa kuanza na kidogo, hivyo mwanzo mdogo usidharauliwe.
Atetemeshae mti wenye matunda hutaraji matunda kumwangukia.
Anayejipendekeza kwa mwenye mali au cheo hufanya hivyo akitarajia kupata fadhila kutoka kwake.
Awashaye ndiye ajikunaye.
Mwenye shida ndiye anayepaswa kujitafutia ufumbuzi badala ya kungoja watu wengine wamsaidie.
Bahari haivukwi kwa kuogelea.
Kazi kubwa huhitaji njia na vifaa vinavyofaa; nguvu za mwili pekee hazitoshi kuifanikisha.
Banda likikushinda, jenga kibanda.
Ukishindwa kufanya jambo kubwa, fanya dogo unaloliweza kuliko kukaa bila kitu.
Chuma hakimegwi – changarawe haitafunwi.
Yapo mambo yasiyowezekana kamwe, na ni busara kutopoteza nguvu kuyalazimisha.
Chungu huwinda mitungi ya asali.
Hata kiumbe kidogo hutamani na kufuatilia kitu kitamu; udogo haumzuii mtu kulenga makubwa.
Daima mbele.
Ni wito wa kuendelea kusonga mbele katika juhudi bila kurudi nyuma.
Dau dogo huambaa mwambao, kubwa huenda penye kilindi.
Kila mtu ajishughulishe na mambo yanayolingana na uwezo wake, asijitose katika yaliyo makubwa kupita nguvu zake.
Fanikio huzaa fanikio.
Mtu akifaulu katika jambo moja hupata ari na ujasiri wa kujaribu na kufaulu katika mengine.
Haja ya mwenye haki ni mema.
Mtu mwadilifu hutamani jambo moja tu, nalo ni kutenda mema.
Hata mzee anapanda mchikichi.
Hata mtu aliyezeeka anaweza kujiona bado ana nguvu za kufanya mambo yanayofanywa na vijana.
Hukupata nguvu za kushinda njovu.
Huonya mtu asijaribu jambo lililo nje kabisa ya uwezo wake.
Huna mshipi, hu nangwe: kuomoa tenga na nini?
Huambiwa mtu anayejitosa katika kazi kubwa bila kuwa na vifaa wala maandalizi yanayohitajika.
Huwezi kujua ukiwezacho mpaka umejaribu.
Uwezo halisi wa mtu hujulikana pale tu anapothubutu kujaribu.
Ikinona sana hujikaanga yenyewe.
Anayepita kiasi au kujionyesha kupita kiasi mwishowe hujiletea madhara kwa mikono yake mwenyewe.
Jaribu – uone.
Usiogope kuanza; ukithubutu ndipo utakapojua matokeo yake.
Jitihadi haiondoi kuduru ya mungu.
Pia Jitihadi haiondoshi kuduru ya mungu. · Jitihadi haiondoi amri ya mungu. · Jitahadi na bidii hazondoi makadari.
Juhudi za binadamu haziwezi kubadili yale aliyokwisha yapanga Mungu, hivyo mtu akubali matokeo kwa moyo mtulivu.
Juhudi si pato.
Kujitahidi peke yake hakumhakikishii mtu kupata kile alichokikusudia.
Kaa na kula utakula kilima.
Mali hata ikiwa nyingi kama kilima huisha ikiwa mtu atakaa tu akila bila kufanya kazi.
Kagupema ni utanguzi.
Anayewahi kuamka na kuanza shughuli zake mapema huwatangulia wenzake.
Kama kuna muhogo, kivunde hakiliki.
Kitu bora kikipatikana, si busara kuchagua kilicho duni.
Kama u mbaya, jifunze kuimba.
Ukijisikia vibaya, jishughulishe na jambo jipya na jema litakaloinua moyo wako.
Kelele za chura hazimkatazi ng'ombe kunywa maji.
Maneno ya wanaopinga au kubeza yasimzuie mtu kuendelea na shughuli yake.
Kelele za mlango haziniwasi hekima.
Maneno ya watu yasiyo na msingi hayawezi kuniondolea heshima wala jina langu jema.
Kelele za mlango haziniwasi usingizi.
Pia Kelele za mlango hazimwudhi mwenye nyumba.
Malalamiko na maneno ya watu yasiyoweza kunidhuru hayanisumbui, kwa kuwa nimeyazoea.
Kelele za mpagaji hazimuasi mwenye nyumba kulala.
Pia Kelele za mwenye nyumba hazimkatazi mgeni kulala. · Kelele za mwenye nyumba hazimuudhi mgeni kulala.
Usumbufu mdogo haumzuii mtu kuendelea na mambo yake, hasa yule anayehitaji kitu kutoka kwa wengine.
Kijana mzima hupanda milima.
Ujana wenye afya humpa mtu nguvu za kuthubutu na kufanya mambo magumu.
Kila chombo kwa wimbile.
Pia Kila chombo na wimbile.
Kila mtu ana majaliwa yake, hivyo asitamani makuu yaliyo juu ya uwezo wake.
Kila mtu hutengeneza ulimwengu wake.
Maisha ya mtu hutegemea jinsi anavyoyapanga na kuyajenga yeye mwenyewe.
Kila mwanzo ni mzito.
Pia Kila mwanzo ngumu.
Kuanza jambo jipya huwa kugumu, lakini uzito huo hupungua kadiri mtu anavyoendelea.
Kila ndege huruka kwa bawa lake.
Pia Kila ndege huruka kwa ubawa wake. · Kila ndege ana ubawa wake. · Kila ndege na mlo wake.
Kila mtu afanye mambo kwa kadiri ya vipawa na uwezo wake bila kujilinganisha na wengine.
Kila tawangu lina kifuniko chake.
Pia Kila tawangu lina mfiniko wake.
Kila kitu kina kinachokifaa; husemwa kumtia moyo msichana kwamba atampata mwenzi wake.
Kila ufanyacho kifanye vema.
Jambo lolote unalolishughulikia, lifanye kwa makini na kwa ubora.
Kiwambazi kilikushinda, miye nitawezaje!
Ikiwa jambo limemshinda aliye hodari zaidi, mimi mdhaifu sitaweza kulifanya.
Kizuri usichoweza kukifanya usikithamini.
Usikitamani kupita kiasi kitu kizuri kilicho nje ya uwezo wako, kisije kikakuumiza moyo.
Kobe atakufa asipojikuna nyumaye mwenyewe.
Wapo watu wengi wanaomaliza maisha yao bila kufikia lengo kubwa walilolitamani.
Kuishi ni dhamiri.
Maisha huwa na thamani pale mtu anapokuwa na kusudi analolifuatilia.
Kujidai ni maji ya maharagwe.
Kujigamba kuwa na kitu usichokuwa nacho hakuna uzito wala manufaa yoyote.
Kulenga si kufuma.
Pia Kulekeza si kufuma. · Kwekeza siko kufuma. · Kulekeza si kufuma, ndiyo yaliyo, mwandani. · Kuelekeza si kufuma, na kuchumbia si kuoa. · Mwenye kulekeza hajafuma.
Kukusudia au kupanga jambo si sawa na kulifanikisha, hivyo mtu asishangilie kabla ya kufika.
Kuni zikikosa, moto huzimika.
Shughuli au chama kisichopata mahitaji yake wala uongozi hakiwezi kudumu.
Kwenda mbele siyo kufika.
Pia Kutangulia mbele siyo kufika.
Kuwa mbele mwanzoni hakumhakikishii mtu kwamba atafika mwisho kwa mafanikio.
Langu halijesha, lako limekwisha.
Husemwa na mtu anayejiamini kwamba bado ana hoja nyingi na bora, ilhali mpinzani wake ameishiwa.
Mama wee! Niulaga nunda mla watu.
Ni majigambo ya mtu anayejiona shujaa wa kuweza kumshinda adui mkubwa na wa kutisha.
Mbwa kufukuza tembo ni kuchokoza bure.
Mnyonge anayejaribu kushindana na mwenye nguvu nyingi hujisumbua bure na kujitia aibu.
Mchinjaji hataki kumwona mwingine akichinja.
Watu wa kazi moja mara nyingi huoneana wivu na hawapendi kuona mshindani.
Mfupa uliomshinda fisi, mbwa atauweza?
Pia Mfupa ulishinda fisi, binadamu hawezi.
Jambo lililomshinda hodari haliwezi kufanikiwa kwa aliye dhaifu; pia husemwa kuhusu mtoto mkaidi asiyesikia ushauri.
Mimi chigi, kimara migunda, mganamba ni mdogo.
Hutamkwa na mtu anayedharauliwa kwa udogo wake ili kuonyesha kwamba ana uwezo mkubwa wa kuleta matokeo.
Miye mtoto wa mama kisamvu-kichacha: muhogo hauivishi ndizi mbivu.
Kila mtu ana mipaka ya uwezo wake na hawezi kufanya kila jambo.
Mpango si matumizi.
Kupanga peke yake hakuleti faida; manufaa huja pale mpango unapotekelezwa.
Mpe mwana jina akue.
Jina analopewa mtoto lina uzito, kwa kuwa mara nyingi hujitahidi kufuata mfano wa yule aliyepewa jina lake.
Mpemba akipata gogo hanyi chini.
Methali hii ya zamani inamtaja Mpemba kuonyesha kwamba mtu akipata kitu bora zaidi hukitumia badala ya kubaki katika hali duni.
Msafiri hula usafiri wake.
Msafiri hukumbana na taabu za safari yake mwenyewe na hana budi kuzivumilia.
Msafiri mbali, hupita jabali.
Mwenye nia thabiti ya kufika mbali huvuka hata vikwazo vikubwa vilivyo njiani.
Msasi haogopi miiba.
Anayetaka kufanikiwa hapaswi kurudishwa nyuma na magumu yaliyo njiani.
Mshale usio nyoya hauendi mbali.
Pia Mshare usiwo nyoya hauendi mbali. · Mvi usiopambwa vema huyua.
Mambo yanayoonekana madogo mara nyingi ndiyo yanayohitajika ili kazi ifanikiwe.
Mshoni hachagui nguo.
Mtu hufanya kazi kwa kile alichopewa au alichonacho bila kuchagua-chagua.
Msinji ukiinama hauna nguvu; usiushtaki ukuta ukianguka.
Kama msingi wa jambo ni mbovu, usilaumu matokeo yanapoharibika baadaye.
Mtaka cha mvunguni huinama.
Pia Mtaka cha mvunguni sharti ainame. · Mpenda cha mvunguni sharti ainame. · Ukipenda cha mvunguni uiname.
Kitu kizuri hakipatikani kwa urahisi; anayekitaka lazima ajinyenyekeze na kujitahidi kukipata.
Mtaka kilicho mbali hukitembelea.
Anayetaka kufikia lengo la mbali hana budi kujibidiisha kwa kila njia.
Mtaka mbele mpishe.
Mtu anayetaka kutangulia mwachie apite ili kuepuka ugomvi usio na faida.
Mtashi asio kitu nakae akitamani.
Huambiwa mtu asiyejishughulisha lakini huwaonea wengine wivu kwamba ataishia kutamani tu.
Mtashi haoni haya.
Mtu mwenye shida kubwa huomba bila kujali watu watasema nini.
Mtazama mbele haoni nyuma.
Anayeelekeza macho kwenye lengo lake hasumbuliwi na yaliyopita nyuma yake.
Mtembezi hula miguu yake.
Pia Mtembezi hula maguu yake. · Mtembea saa ya chakula akifika watu wamekila.
Anayezurura bila kazi hupoteza nguvu zake bure; pia huambiwa mtoto anayechelewa kurudi wakati wa kula.
Mtendee kafiri upate mradi wako.
Wakati mwingine mtu hulazimika kushinda chuki yake kwa mtu au kazi fulani ili apate anachokihitaji.
Mtu huwa atakavyokuwa.
Mtu hufikia kuwa kile anachokikusudia na kukifuatilia kwa dhati.
Mtumikie kafiri ili upate mradi wake.
Hata mtu usiyempenda mtumikie ikiwa kwa njia hiyo utalifikia lengo lako.
Mwanzo mateso, mwisho furaha.
Furaha ya mwisho hupatikana baada ya kuvumilia taabu za mwanzo.
Mwenye kuamka mbele anamtukana mwenzake utongo.
Mtu mwenye bidii hupata nafasi ya kumcheka mvivu; utendaji ni bora kuliko uvivu.
Mwenye kujitahidi hufula.
Anayejibidiisha kwa moyo mmoja mwishowe hufanikiwa.
Mwenye meno makali ndiye mmaliza nyama.
Mwenye uwezo na nyenzo bora ndiye anayefaidika zaidi na kumaliza kazi.
Mwisho wa malisho ni kamba.
Mtu anaweza kufaidi tu kwa kadiri ya mipaka aliyowekewa na hali yake.
Mzowea kwenda mbio, harudi kungwa kule.
Mtu mwenye bidii aliyezoea kujituma hakati tamaa hata safari ikiwa bado ndefu.
Nachezea chini, sichezei juu.
Pia Nachezea udongo, sichezei mbingu.
Mtu ajishughulishe na maisha yaliyopo na yanayowezekana kuliko kufukuzia yasiyofikika.
Ndovu ni mnyama mkubwa lakini hazai mapacha.
Ukubwa au nguvu haimaanishi kwamba mtu anaweza kila kitu; kila mmoja ana mipaka yake.
Pata awezaye kukishua chombo.
Ni ushauri wa kuchagua msaidizi au mwenzi wa maisha aliye na nguvu na uwezo wa kutekeleza majukumu yake.
Pata wewe.
Husemwa na mtu anayekiri kwamba hawezi kushindana, akimwachia mwenzake nafasi.
Samaki mfu hufuata mkondo, samaki hai huenda kinyume cha mkondo.
Asiye na nia hufuata tu mkumbo, lakini mwenye uhai na lengo huthubutu kwenda kinyume na hali ilivyo.
Sifa humfanya mwema mwema zaidi, mbaya mbaya zaidi.
Kusifiwa huongeza wema wa mtu mwema, lakini humfanya mtu mbaya kuzidi kuharibika.
Sifa kama mtu huwa nyeupe kadiri inavyozeeka.
Jina jema hukua na kupata heshima zaidi kadiri muda unavyokwenda, kama mvi za mzee.
Sifanye mashindano na mtu.
Pia Sishindane na akushindao.
Badala ya kushindana na wenzako, shirikiana nao, wala usijipime na aliye na nguvu kukuzidi.
Tumaini hadi mwisho.
Usikate tamaa; endelea kuwa na matumaini mpaka jambo likamilike.
Ukibomoa tofali, jenga kwa mawe.
Ukiacha jambo moja, lifuate jingine lililo imara na bora zaidi.
Ukicha kutajwa, hutatenda jambo.
Pia Ukicha kusemwa, hutatenda jambo.
Anayeogopa kusemwa na watu hataweza kufanya lolote la maana.
Ukichungua alacho kuku hutamla.
Pia Kuku ukimchungua, nunu hutamla kuku. · Ukimchungua bata humlii. · Ungalijua alacho nyuki usingalionja asali. · Ungalijua alacho nyuki hungalionja asali.
Kuchunguza kila undani wa jambo kunaweza kukufanya ushindwe kulifurahia; wakati mwingine kutojua ni bora.
Ukila kuku – sitazame chakula chake.
Pia Ukila kuku – usiulize chakula chake.
Unapofaidi kitu, usichokonoe asili yake kupita kiasi.
Ukila na timsaha, hutapata nyingi raha.
Kujitosa kuandamana na wenye nguvu kupita uwezo wako hakukupi amani; ni heri kukaa na watu wako.
Ukilima-lima uinuke, ni vitu vya walaji wengi.
Mtu anayejituma huzalisha mali inayowafaidisha watu wengi zaidi ya yeye mwenyewe.
Ukioka samaki, huwezi kuondoa manyoya ya kuku.
Usijaribu kufanya mambo mengi kwa wakati mmoja; shughulikia moja kwanza.
Ukipenda ghafi utaona safi.
Ili kupata mambo mazuri, mtu lazima kwanza avumilie kazi chafu na taabu.
Ukitaka kujenga usione taabu kubomoa.
Ili kujenga kitu kipya na bora, wakati mwingine lazima uwe tayari kuondoa cha zamani.
Unyoshe miguu kadiri ya kitanda.
Ishi na tumia kwa kadiri ya uwezo wako, bila kupita kipimo cha mali uliyonayo.
Upepo huchukua vingi na kufikisha kidogo.
Kutegemea mambo yasiyo thabiti huleta faida ndogo kuliko inavyoahidiwa.
Usibabue kima wawili motoni, mmoja ataungua mkia.
Ukishughulikia mambo mawili kwa wakati mmoja, mojawapo litaharibika.
Usidhani.
Usitegemee makisio; hakikisha ukweli wa jambo kabla ya kuamua.
Usijaze kitungo chako kwa chikichi zisizofaa.
Chagua mambo yenye manufaa, usijaze maisha yako na vitu visivyo na thamani.
Usile yungu, ukashindwa na kiyembo.
Usianze jambo kubwa kupita uwezo wako, usije ukakwama hata kwenye sehemu yake ndogo.
Usinywe kama tembo, utapasuka tumbo.
Pia Usifuate tembo kunywa, utapasuka tumbo. · Ukimwiga tembo kunya utapasula mkundu.
Usijaribu kuiga walio na nguvu au mali kuliko wewe, kama kuishi juu ya kipato chako, kwani utajiumiza.
Usipokubali kutia mguu majini hutavuka kijito.
Ili kufikia lengo lazima ukubali gharama na hatua zinazohitajika.
Usitafuta ugumu pasipo ugumu.
Usitafute matatizo wala kulifanya jambo jepesi liwe gumu bila sababu.
Usitake makubwa kabla madogo hujayaweza.
Jifunze kumudu mambo madogo kwanza kabla ya kutamani makubwa.
Usiufuate mguu unakokwenda.
Usiishi bila mwelekeo; jua unakokwenda na unalolifanya.
Usotongelewa haudungi.
Pia Usotongelewa hautungi.
Kitu kisichoandaliwa vizuri hakiwezi kufanya kazi yake; maandalizi ndiyo msingi wa mafanikio.
Uta wangu haufumi shore ila ngurama.
Pia Uta wangu kaufuma shore ela ngurama.
Husemwa na mtu anayejiona kwamba analenga mambo makubwa na bora, si madogo.
Utakwenda utarudi.
Tamaa ya kupita kiasi mara nyingi humrudisha mtu pale alipoanzia.
Utumainie mmea ulioisha panda.
Weka matumaini yako kwenye kazi uliyokwisha kuifanya, kwa kuwa ndiyo itakayozaa matunda.
Vyanzo vyote vigumu.
Kila jambo jipya huwa na ugumu wake wakati wa kuanza.
Wa mbele hakai nyuma.
Pia Wa nyuma mbele hafiki.
Mwenye bidii huendelea kuongoza, wala hakubali kurudi nyuma.
Hakuna methali inayolingana
Jaribu neno lingine au futa kichujio.