Methali za matamanio na malengo

Methali za kundi hili zinahusu matamanio, juhudi na malengo ya mtu maishani. Zinamhimiza mtu ajibidiishe na aanze kidogo, lakini pia zinamwonya asitamani makubwa kupita uwezo wake. Hutumiwa kumtia moyo anayetaka kukata tamaa au kumshauri anayejitosa bila maandalizi.

117 methali5 zina ukurasa kamiliMkusanyiko wa Albert Scheven

Methali 117, kwa mpangilio wa alfabeti.

Afungaye kibwebwe si bure ana mchezo.

Mtu anayejiandaa kwa dhati kushiriki jambo huwa ameona faida yake; hajishughulishi bure.

Scheven 384

Ahangaikaye sana na jua ajua.

Anayejituma kwa taabu kubwa huwa na lengo analolijua vyema, wala hapotezi nguvu zake bure.

Scheven 385

Akishindwa sultani, raia huweza nini?

Jambo likimshinda mwenye mamlaka na uwezo mkubwa, wanyonge walio chini yake hawawezi kulitatua.

Scheven 386

Aliye na hamu ya kupanda juu hukesha.

Anayetamani kupanda cheo au kufanikiwa maishani hana budi kujinyima starehe na kufanya kazi bila kulala.

Scheven 387

Aliyetangulia katangulia; afuataye akazane.

Usimlaumu aliyekutangulia; wewe uliye nyuma ongeza bidii ili nawe ufike.

Scheven 388

Anayejitahidi hufaidi.

Methali hii humtia mtu moyo wa kujibidiisha, kwa sababu juhudi huzaa faida.

Scheven 389

Anayetaka hachoki hata akichoka keshapata.

Pia Anayetaka hachoki hata akichoka huwa keshapata. · Anayetafuta hachoki hata akichoka keshapata.

Mwenye nia ya kweli hachoki kutafuta; huambiwa mtu anayetaka kukata tamaa kwamba lengo lake liko karibu.

Scheven 390

Apanda kilele, hupiga kelele.

Mtu akifikia mafanikio makubwa mara nyingi hujigamba na kuyatangaza kwa kila mtu.

Scheven 391

Atakaye kufuga ng'ombe aanze na kuku.

Ndoto kubwa hufikiwa kwa kuanza na kidogo, hivyo mwanzo mdogo usidharauliwe.

Scheven 392

Atetemeshae mti wenye matunda hutaraji matunda kumwangukia.

Anayejipendekeza kwa mwenye mali au cheo hufanya hivyo akitarajia kupata fadhila kutoka kwake.

Scheven 393

Awashaye ndiye ajikunaye.

Mwenye shida ndiye anayepaswa kujitafutia ufumbuzi badala ya kungoja watu wengine wamsaidie.

Scheven 394

Bahari haivukwi kwa kuogelea.

Kazi kubwa huhitaji njia na vifaa vinavyofaa; nguvu za mwili pekee hazitoshi kuifanikisha.

Scheven 395

Banda likikushinda, jenga kibanda.

Ukishindwa kufanya jambo kubwa, fanya dogo unaloliweza kuliko kukaa bila kitu.

Scheven 396

Chuma hakimegwi – changarawe haitafunwi.

Yapo mambo yasiyowezekana kamwe, na ni busara kutopoteza nguvu kuyalazimisha.

Scheven 397

Chungu huwinda mitungi ya asali.

Hata kiumbe kidogo hutamani na kufuatilia kitu kitamu; udogo haumzuii mtu kulenga makubwa.

Scheven 398

Daima mbele.

Ni wito wa kuendelea kusonga mbele katika juhudi bila kurudi nyuma.

Scheven 399

Dau dogo huambaa mwambao, kubwa huenda penye kilindi.

Kila mtu ajishughulishe na mambo yanayolingana na uwezo wake, asijitose katika yaliyo makubwa kupita nguvu zake.

Scheven 400

Fanikio huzaa fanikio.

Mtu akifaulu katika jambo moja hupata ari na ujasiri wa kujaribu na kufaulu katika mengine.

Scheven 401

Haja ya mwenye haki ni mema.

Mtu mwadilifu hutamani jambo moja tu, nalo ni kutenda mema.

Scheven 402

Hata mzee anapanda mchikichi.

Hata mtu aliyezeeka anaweza kujiona bado ana nguvu za kufanya mambo yanayofanywa na vijana.

Scheven 403

Hukupata nguvu za kushinda njovu.

Huonya mtu asijaribu jambo lililo nje kabisa ya uwezo wake.

Scheven 404

Huna mshipi, hu nangwe: kuomoa tenga na nini?

Huambiwa mtu anayejitosa katika kazi kubwa bila kuwa na vifaa wala maandalizi yanayohitajika.

Scheven 405

Huwezi kujua ukiwezacho mpaka umejaribu.

Uwezo halisi wa mtu hujulikana pale tu anapothubutu kujaribu.

Scheven 406

Ikinona sana hujikaanga yenyewe.

Anayepita kiasi au kujionyesha kupita kiasi mwishowe hujiletea madhara kwa mikono yake mwenyewe.

Scheven 407

Jaribu – uone.

Usiogope kuanza; ukithubutu ndipo utakapojua matokeo yake.

Scheven 408

Jitihadi haiondoi kuduru ya mungu.

Pia Jitihadi haiondoshi kuduru ya mungu. · Jitihadi haiondoi amri ya mungu. · Jitahadi na bidii hazondoi makadari.

Juhudi za binadamu haziwezi kubadili yale aliyokwisha yapanga Mungu, hivyo mtu akubali matokeo kwa moyo mtulivu.

Scheven 409

Juhudi si pato.

Kujitahidi peke yake hakumhakikishii mtu kupata kile alichokikusudia.

Scheven 410

Kaa na kula utakula kilima.

Mali hata ikiwa nyingi kama kilima huisha ikiwa mtu atakaa tu akila bila kufanya kazi.

Scheven 411

Kagupema ni utanguzi.

Anayewahi kuamka na kuanza shughuli zake mapema huwatangulia wenzake.

Scheven 412

Kama kuna muhogo, kivunde hakiliki.

Kitu bora kikipatikana, si busara kuchagua kilicho duni.

Scheven 413

Kama u mbaya, jifunze kuimba.

Ukijisikia vibaya, jishughulishe na jambo jipya na jema litakaloinua moyo wako.

Scheven 414

Kelele za chura hazimkatazi ng'ombe kunywa maji.

Maneno ya wanaopinga au kubeza yasimzuie mtu kuendelea na shughuli yake.

Scheven 415

Kelele za mlango haziniwasi hekima.

Maneno ya watu yasiyo na msingi hayawezi kuniondolea heshima wala jina langu jema.

Scheven 416

Kelele za mlango haziniwasi usingizi.

Pia Kelele za mlango hazimwudhi mwenye nyumba.

Malalamiko na maneno ya watu yasiyoweza kunidhuru hayanisumbui, kwa kuwa nimeyazoea.

Scheven 417

Kelele za mpagaji hazimuasi mwenye nyumba kulala.

Pia Kelele za mwenye nyumba hazimkatazi mgeni kulala. · Kelele za mwenye nyumba hazimuudhi mgeni kulala.

Usumbufu mdogo haumzuii mtu kuendelea na mambo yake, hasa yule anayehitaji kitu kutoka kwa wengine.

Scheven 418

Kijana mzima hupanda milima.

Ujana wenye afya humpa mtu nguvu za kuthubutu na kufanya mambo magumu.

Scheven 419

Kila chombo kwa wimbile.

Pia Kila chombo na wimbile.

Kila mtu ana majaliwa yake, hivyo asitamani makuu yaliyo juu ya uwezo wake.

Scheven 420

Kila mtu hutengeneza ulimwengu wake.

Maisha ya mtu hutegemea jinsi anavyoyapanga na kuyajenga yeye mwenyewe.

Scheven 421

Kila mwanzo ni mzito.

Pia Kila mwanzo ngumu.

Kuanza jambo jipya huwa kugumu, lakini uzito huo hupungua kadiri mtu anavyoendelea.

Scheven 422

Kila ndege huruka kwa bawa lake.

Pia Kila ndege huruka kwa ubawa wake. · Kila ndege ana ubawa wake. · Kila ndege na mlo wake.

Kila mtu afanye mambo kwa kadiri ya vipawa na uwezo wake bila kujilinganisha na wengine.

Scheven 423

Kila tawangu lina kifuniko chake.

Pia Kila tawangu lina mfiniko wake.

Kila kitu kina kinachokifaa; husemwa kumtia moyo msichana kwamba atampata mwenzi wake.

Scheven 424

Kila ufanyacho kifanye vema.

Jambo lolote unalolishughulikia, lifanye kwa makini na kwa ubora.

Scheven 425

Kiwambazi kilikushinda, miye nitawezaje!

Ikiwa jambo limemshinda aliye hodari zaidi, mimi mdhaifu sitaweza kulifanya.

Scheven 426

Kizuri usichoweza kukifanya usikithamini.

Usikitamani kupita kiasi kitu kizuri kilicho nje ya uwezo wako, kisije kikakuumiza moyo.

Scheven 427

Kobe atakufa asipojikuna nyumaye mwenyewe.

Wapo watu wengi wanaomaliza maisha yao bila kufikia lengo kubwa walilolitamani.

Scheven 428

Kuishi ni dhamiri.

Maisha huwa na thamani pale mtu anapokuwa na kusudi analolifuatilia.

Scheven 429

Kujidai ni maji ya maharagwe.

Kujigamba kuwa na kitu usichokuwa nacho hakuna uzito wala manufaa yoyote.

Scheven 430

Kulenga si kufuma.

Pia Kulekeza si kufuma. · Kwekeza siko kufuma. · Kulekeza si kufuma, ndiyo yaliyo, mwandani. · Kuelekeza si kufuma, na kuchumbia si kuoa. · Mwenye kulekeza hajafuma.

Kukusudia au kupanga jambo si sawa na kulifanikisha, hivyo mtu asishangilie kabla ya kufika.

Kuni zikikosa, moto huzimika.

Shughuli au chama kisichopata mahitaji yake wala uongozi hakiwezi kudumu.

Scheven 432

Kwenda mbele siyo kufika.

Pia Kutangulia mbele siyo kufika.

Kuwa mbele mwanzoni hakumhakikishii mtu kwamba atafika mwisho kwa mafanikio.

Scheven 433

Langu halijesha, lako limekwisha.

Husemwa na mtu anayejiamini kwamba bado ana hoja nyingi na bora, ilhali mpinzani wake ameishiwa.

Scheven 434

Mama wee! Niulaga nunda mla watu.

Ni majigambo ya mtu anayejiona shujaa wa kuweza kumshinda adui mkubwa na wa kutisha.

Scheven 435

Mbwa kufukuza tembo ni kuchokoza bure.

Mnyonge anayejaribu kushindana na mwenye nguvu nyingi hujisumbua bure na kujitia aibu.

Scheven 436

Mchinjaji hataki kumwona mwingine akichinja.

Watu wa kazi moja mara nyingi huoneana wivu na hawapendi kuona mshindani.

Scheven 437

Mfupa uliomshinda fisi, mbwa atauweza?

Pia Mfupa ulishinda fisi, binadamu hawezi.

Jambo lililomshinda hodari haliwezi kufanikiwa kwa aliye dhaifu; pia husemwa kuhusu mtoto mkaidi asiyesikia ushauri.

Scheven 438

Mimi chigi, kimara migunda, mganamba ni mdogo.

Hutamkwa na mtu anayedharauliwa kwa udogo wake ili kuonyesha kwamba ana uwezo mkubwa wa kuleta matokeo.

Scheven 439

Miye mtoto wa mama kisamvu-kichacha: muhogo hauivishi ndizi mbivu.

Kila mtu ana mipaka ya uwezo wake na hawezi kufanya kila jambo.

Scheven 440

Mpango si matumizi.

Kupanga peke yake hakuleti faida; manufaa huja pale mpango unapotekelezwa.

Scheven 440

Mpe mwana jina akue.

Jina analopewa mtoto lina uzito, kwa kuwa mara nyingi hujitahidi kufuata mfano wa yule aliyepewa jina lake.

Scheven 441

Mpemba akipata gogo hanyi chini.

Methali hii ya zamani inamtaja Mpemba kuonyesha kwamba mtu akipata kitu bora zaidi hukitumia badala ya kubaki katika hali duni.

Scheven 468

Msafiri hula usafiri wake.

Msafiri hukumbana na taabu za safari yake mwenyewe na hana budi kuzivumilia.

Scheven 442

Msafiri mbali, hupita jabali.

Mwenye nia thabiti ya kufika mbali huvuka hata vikwazo vikubwa vilivyo njiani.

Scheven 443

Msasi haogopi miiba.

Anayetaka kufanikiwa hapaswi kurudishwa nyuma na magumu yaliyo njiani.

Scheven 444

Mshale usio nyoya hauendi mbali.

Pia Mshare usiwo nyoya hauendi mbali. · Mvi usiopambwa vema huyua.

Mambo yanayoonekana madogo mara nyingi ndiyo yanayohitajika ili kazi ifanikiwe.

Scheven 445

Mshoni hachagui nguo.

Mtu hufanya kazi kwa kile alichopewa au alichonacho bila kuchagua-chagua.

Scheven 446

Msinji ukiinama hauna nguvu; usiushtaki ukuta ukianguka.

Kama msingi wa jambo ni mbovu, usilaumu matokeo yanapoharibika baadaye.

Scheven 447

Mtaka cha mvunguni huinama.

Pia Mtaka cha mvunguni sharti ainame. · Mpenda cha mvunguni sharti ainame. · Ukipenda cha mvunguni uiname.

Kitu kizuri hakipatikani kwa urahisi; anayekitaka lazima ajinyenyekeze na kujitahidi kukipata.

Mtaka kilicho mbali hukitembelea.

Anayetaka kufikia lengo la mbali hana budi kujibidiisha kwa kila njia.

Scheven 449

Mtaka mbele mpishe.

Mtu anayetaka kutangulia mwachie apite ili kuepuka ugomvi usio na faida.

Scheven 450

Mtashi asio kitu nakae akitamani.

Huambiwa mtu asiyejishughulisha lakini huwaonea wengine wivu kwamba ataishia kutamani tu.

Scheven 451

Mtashi haoni haya.

Mtu mwenye shida kubwa huomba bila kujali watu watasema nini.

Mtazama mbele haoni nyuma.

Anayeelekeza macho kwenye lengo lake hasumbuliwi na yaliyopita nyuma yake.

Scheven 453

Mtembezi hula miguu yake.

Pia Mtembezi hula maguu yake. · Mtembea saa ya chakula akifika watu wamekila.

Anayezurura bila kazi hupoteza nguvu zake bure; pia huambiwa mtoto anayechelewa kurudi wakati wa kula.

Mtendee kafiri upate mradi wako.

Wakati mwingine mtu hulazimika kushinda chuki yake kwa mtu au kazi fulani ili apate anachokihitaji.

Scheven 455

Mtu huwa atakavyokuwa.

Mtu hufikia kuwa kile anachokikusudia na kukifuatilia kwa dhati.

Scheven 456

Mtumikie kafiri ili upate mradi wake.

Hata mtu usiyempenda mtumikie ikiwa kwa njia hiyo utalifikia lengo lako.

Scheven 457

Mwanzo mateso, mwisho furaha.

Furaha ya mwisho hupatikana baada ya kuvumilia taabu za mwanzo.

Scheven 458

Mwenye kuamka mbele anamtukana mwenzake utongo.

Mtu mwenye bidii hupata nafasi ya kumcheka mvivu; utendaji ni bora kuliko uvivu.

Scheven 459

Mwenye kujitahidi hufula.

Anayejibidiisha kwa moyo mmoja mwishowe hufanikiwa.

Scheven 459

Mwenye meno makali ndiye mmaliza nyama.

Mwenye uwezo na nyenzo bora ndiye anayefaidika zaidi na kumaliza kazi.

Scheven 460

Mwisho wa malisho ni kamba.

Mtu anaweza kufaidi tu kwa kadiri ya mipaka aliyowekewa na hali yake.

Scheven 461

Mzowea kwenda mbio, harudi kungwa kule.

Mtu mwenye bidii aliyezoea kujituma hakati tamaa hata safari ikiwa bado ndefu.

Scheven 462

Nachezea chini, sichezei juu.

Pia Nachezea udongo, sichezei mbingu.

Mtu ajishughulishe na maisha yaliyopo na yanayowezekana kuliko kufukuzia yasiyofikika.

Scheven 463

Ndovu ni mnyama mkubwa lakini hazai mapacha.

Ukubwa au nguvu haimaanishi kwamba mtu anaweza kila kitu; kila mmoja ana mipaka yake.

Scheven 464

Pata awezaye kukishua chombo.

Ni ushauri wa kuchagua msaidizi au mwenzi wa maisha aliye na nguvu na uwezo wa kutekeleza majukumu yake.

Scheven 466

Pata wewe.

Husemwa na mtu anayekiri kwamba hawezi kushindana, akimwachia mwenzake nafasi.

Scheven 467

Samaki mfu hufuata mkondo, samaki hai huenda kinyume cha mkondo.

Asiye na nia hufuata tu mkumbo, lakini mwenye uhai na lengo huthubutu kwenda kinyume na hali ilivyo.

Scheven 469

Sifa humfanya mwema mwema zaidi, mbaya mbaya zaidi.

Kusifiwa huongeza wema wa mtu mwema, lakini humfanya mtu mbaya kuzidi kuharibika.

Scheven 470

Sifa kama mtu huwa nyeupe kadiri inavyozeeka.

Jina jema hukua na kupata heshima zaidi kadiri muda unavyokwenda, kama mvi za mzee.

Scheven 471

Sifanye mashindano na mtu.

Pia Sishindane na akushindao.

Badala ya kushindana na wenzako, shirikiana nao, wala usijipime na aliye na nguvu kukuzidi.

Tumaini hadi mwisho.

Usikate tamaa; endelea kuwa na matumaini mpaka jambo likamilike.

Scheven 473

Ukibomoa tofali, jenga kwa mawe.

Ukiacha jambo moja, lifuate jingine lililo imara na bora zaidi.

Scheven 474

Ukicha kutajwa, hutatenda jambo.

Pia Ukicha kusemwa, hutatenda jambo.

Anayeogopa kusemwa na watu hataweza kufanya lolote la maana.

Scheven 475

Ukichungua alacho kuku hutamla.

Pia Kuku ukimchungua, nunu hutamla kuku. · Ukimchungua bata humlii. · Ungalijua alacho nyuki usingalionja asali. · Ungalijua alacho nyuki hungalionja asali.

Kuchunguza kila undani wa jambo kunaweza kukufanya ushindwe kulifurahia; wakati mwingine kutojua ni bora.

Scheven 476

Ukila kuku – sitazame chakula chake.

Pia Ukila kuku – usiulize chakula chake.

Unapofaidi kitu, usichokonoe asili yake kupita kiasi.

Scheven 477

Ukila na timsaha, hutapata nyingi raha.

Kujitosa kuandamana na wenye nguvu kupita uwezo wako hakukupi amani; ni heri kukaa na watu wako.

Scheven 478

Ukilima-lima uinuke, ni vitu vya walaji wengi.

Mtu anayejituma huzalisha mali inayowafaidisha watu wengi zaidi ya yeye mwenyewe.

Scheven 479

Ukioka samaki, huwezi kuondoa manyoya ya kuku.

Usijaribu kufanya mambo mengi kwa wakati mmoja; shughulikia moja kwanza.

Scheven 480

Ukipenda ghafi utaona safi.

Ili kupata mambo mazuri, mtu lazima kwanza avumilie kazi chafu na taabu.

Scheven 481

Ukitaka kujenga usione taabu kubomoa.

Ili kujenga kitu kipya na bora, wakati mwingine lazima uwe tayari kuondoa cha zamani.

Scheven 482

Unyoshe miguu kadiri ya kitanda.

Ishi na tumia kwa kadiri ya uwezo wako, bila kupita kipimo cha mali uliyonayo.

Scheven 483

Upepo huchukua vingi na kufikisha kidogo.

Kutegemea mambo yasiyo thabiti huleta faida ndogo kuliko inavyoahidiwa.

Scheven 484

Usibabue kima wawili motoni, mmoja ataungua mkia.

Ukishughulikia mambo mawili kwa wakati mmoja, mojawapo litaharibika.

Scheven 485

Usidhani.

Usitegemee makisio; hakikisha ukweli wa jambo kabla ya kuamua.

Scheven 486

Usijaze kitungo chako kwa chikichi zisizofaa.

Chagua mambo yenye manufaa, usijaze maisha yako na vitu visivyo na thamani.

Scheven 487

Usile yungu, ukashindwa na kiyembo.

Usianze jambo kubwa kupita uwezo wako, usije ukakwama hata kwenye sehemu yake ndogo.

Scheven 488

Usinywe kama tembo, utapasuka tumbo.

Pia Usifuate tembo kunywa, utapasuka tumbo. · Ukimwiga tembo kunya utapasula mkundu.

Usijaribu kuiga walio na nguvu au mali kuliko wewe, kama kuishi juu ya kipato chako, kwani utajiumiza.

Scheven 489

Usipokubali kutia mguu majini hutavuka kijito.

Ili kufikia lengo lazima ukubali gharama na hatua zinazohitajika.

Scheven 490

Usitafuta ugumu pasipo ugumu.

Usitafute matatizo wala kulifanya jambo jepesi liwe gumu bila sababu.

Scheven 491

Usitake makubwa kabla madogo hujayaweza.

Jifunze kumudu mambo madogo kwanza kabla ya kutamani makubwa.

Scheven 492

Usiufuate mguu unakokwenda.

Usiishi bila mwelekeo; jua unakokwenda na unalolifanya.

Scheven 493

Usotongelewa haudungi.

Pia Usotongelewa hautungi.

Kitu kisichoandaliwa vizuri hakiwezi kufanya kazi yake; maandalizi ndiyo msingi wa mafanikio.

Scheven 494

Uta wangu haufumi shore ila ngurama.

Pia Uta wangu kaufuma shore ela ngurama.

Husemwa na mtu anayejiona kwamba analenga mambo makubwa na bora, si madogo.

Scheven 495

Utakwenda utarudi.

Tamaa ya kupita kiasi mara nyingi humrudisha mtu pale alipoanzia.

Scheven 496

Utumainie mmea ulioisha panda.

Weka matumaini yako kwenye kazi uliyokwisha kuifanya, kwa kuwa ndiyo itakayozaa matunda.

Scheven 497

Vyanzo vyote vigumu.

Kila jambo jipya huwa na ugumu wake wakati wa kuanza.

Scheven 498

Wa mbele hakai nyuma.

Pia Wa nyuma mbele hafiki.

Mwenye bidii huendelea kuongoza, wala hakubali kurudi nyuma.

Scheven 499

Endelea kusoma